Uzasadnienie
J. S. pismem z [...] lutego 2020 r. (data prezentaty) wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o:
- 1) wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny zgodnie z art. 154 § 6 p.p.s.a.,
- 2) przyznanie od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego sumy pieniężnej zgodnie z art. 154 § 7 p.p.s.a.,
- 3) stwierdzenie, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
- 4) zasądzenie od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych
- - w związku z niewykonaniem przez organ wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 stycznia 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 475/17.
Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy [...][...], oznaczoną hip. jako,,[...] N [...] lit. [...]" rej. hip.[....] dz. nr [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi w dniu [...] kwietnia 2018 r. Zatem dwumiesięczny termin do rozpoznania wniosku o odszkodowanie, zakreślony przez Sąd w powołanym wyroku, upłynął z dniem [...] czerwca 2018 r.
Pomimo upływu zakreślonego przez Sąd terminu, jak również wystosowania przez skarżącego wezwania do niezwłocznego wykonania powołanego wyroku, organ nie wykonał wskazanego powyżej wyroku.
Dlatego też skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę - żądając wymierzenia organowi grzywny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 23 maja 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 2036/18 wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1.500 złotych oraz stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Ponieważ Prezydent [...] w dalszym ciągu nie rozpoznał przedmiotowego wniosku - pismem z [...] lutego 2020 r. pełnomocnik skarżącego ponownie wezwał organ do niezwłocznego wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 stycznia 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 475/17.
Następnie pismem z [...] lutego 2020 r. (data prezentaty) J. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W uzasadnieniu skargi wskazał, że organ nie wykonał wyroku, pomimo iż termin wyznaczony przez Sąd już upłynął. Dlatego też wezwał on organ do wykonania wyroku. Niemniej jednak wezwanie to okazało się bezskuteczne, gdyż skarżący nadal nie otrzymał rozstrzygnięcia w sprawie.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie podnosząc, że pismem z [....] października 2018 r. wystąpił do Centralnego Archiwum Wojskowego z prośbą o przesłanie zdjęć lotniczych z 1958 r. obejmujących przedmiotową nieruchomość celem ustalenia daty utraty posiadania nieruchomości przez poprzednich właścicieli i dopiero w dniu [...] sierpnia 2019 r. Centralne Archiwum Wojskowe przesłało zdjęcia lotnicze z roku 1955 i 1960 dotyczące przedmiotowej nieruchomości. Organ wskazał również, że pismem z [...] marca 2020 r. zawiadomił w trybie art. 10 k.p.a. pełnomocnika skarżącego o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji.
Następnie Prezydent [...] decyzją z [...] czerwca 2020 r. nr [...], rozpoznał przedmiotowy wniosek o przyznanie odszkodowania i odmówił przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem Prezydentowi [...] grzywny.
Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Zgodnie natomiast z § 2 tego artykułu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 11 stycznia 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 475/17 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy [...][...], oznaczoną hip. jako,,[...] N [...] lit. [...]" rej. hip. [....] dz. nr [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt.
Bezsporne jest, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu w dniu [...] kwietnia 2018 r. - zatem dwumiesięczny termin do rozpoznania wniosku o odszkodowanie, zakreślony przez Sąd w powołanym wyroku, upłynął z dniem [...] czerwca 2018 r.
Niekwestionowaną okolicznością jest również to, iż do dnia wniesienia skargi z [...] lutego 2020 r. (data prezentaty) - mimo uprzedniego wezwania organu przez skarżącego do wykonania prawomocnego wyroku i mimo tego, że już wcześniej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 23 maja 2019 r. sygn. I SA/Wa 2036/18 wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1.500 złotych - organ nie rozstrzygnął przedmiotowej sprawy.
W tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi [....] grzywny jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, iż niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych – w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania.
Fakt wykonania przez Prezydenta [...] wyroku Sądu - decyzją z [...] czerwca 2020 r. nr [...] organ rozpoznał wniosek i odmówił przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość - nie ma decydującego znaczenia w sprawie, gdyż nastąpiło to po wniesieniu skargi do Sądu pismem z [...] lutego 2020 r. (data prezentaty). Poza tym termin rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania wyznaczony przez Sąd upłynął już wcześniej - z dniem [...] czerwca 2018 r.
Zatem okres niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 stycznia 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 475/17 - od upływu terminu na wydanie decyzji w dniu [...] czerwca 2018 r. do czasu jej faktycznego wydania w dniu [...] czerwca 2020 r. - wynosi prawie dwa lata.
Zgodnie z art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę za niewykonanie wyroku sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Ustalenie wysokości grzywny zależy od okoliczności konkretnej sprawy.
Skład orzekający ocenił, że w realiach niniejszej sprawy wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 2.500 złotych (większa o 1.000 zł od poprzedniej grzywny), która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. Określając wysokość grzywny Sąd miał na uwadze zarówno fakt, że jest to już kolejna grzywna wymierzona przez Sąd, jak również fakt, iż Prezydent [...] rozpoznał już przedmiotowy wniosek o przyznanie odszkodowania.
Zaznaczenia wymaga, że Sąd dokonał oceny bezczynności organu w niewykonaniu wyroku Sądu - do marca 2020 r., a następnie od maja 2020 r. do dnia wydania decyzji.
Zgodnie bowiem z art. 15 zzs ust. 1 pkt 6) ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 i poz. 567) oraz ustawą nowelizującą z 31 marca 2020 r. (Dz. U. Nr 568) w okresie stanu zagrożenia epidemiologicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach administracyjnych ulega zawieszeniu na ten okres (tj. od 14 marca 2020 r.). Natomiast zgodnie z art. 15 zzs ust. 10 pkt 1) ustawy w okresie stanu zagrożenia epidemiologicznego lub epidemii przepisów o bezczynności organów oraz o obowiązku organu i podmiotu, prowadzących odpowiednio postępowanie lub kontrolę, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się. W myśl art. 15 zzs ust. 11 ustawy zaprzestanie czynności przez sąd, organ lub podmiot, prowadzące odpowiednio postępowanie lub kontrolę, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.
Zaś zgodnie z art. 68 ust. 7 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r., poz. 875) terminy w postępowaniach, o których mowa w art. 15zzs ustawy zmienianej w art. 46 (tj. ww. ustawy z 2 marca 2020 r.), których bieg uległ zawieszeniu na podstawie art. 15zzs (ww. ustawy z 2 marca 2020 r.), biegną dalej po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.
Oznacza, to, że postępowanie administracyjne dotyczące rozpoznania wniosku J. S. o przyznanie odszkodowania rozpoczęło dalszy swój bieg od [...] maja 2020 r., tj. 7 dni od dnia wejścia w życie ww. ustawy zmieniającej z dnia 14 maja 2020 r., tj. [...] maja 2020 r.
Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Organ - mimo wyroku Sądu stwierdzającego bezczynność Prezydenta [...] i mimo wyroku wymierzającego mu grzywnę - zakończył sprawę dopiero po upływie prawie 2 lat od wyznaczonego przez Sąd terminu.
Sąd oddalił skargę w zakresie przyznania od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego - na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. - sumy pieniężnej, uznając to żądanie za nieuzasadnione.
Wskazać należy, że ww. przepis nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej, stanowiąc jedynie o "sumie pieniężnej". Kwota ta, poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma też znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, iż ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Użycie przez ustawodawcę czasownika "może" w treści tego artykułu oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny.
Podkreślić też trzeba, że o ile wymierzenie grzywny organowi ma na celu przede wszystkim oddziaływać na organ mobilizująco i prewencyjnie, o tyle przyznanie stronie od organu określonej sumy pieniężnej ma, jak już wskazano powyżej, charakter głównie kompensacyjny. Ma ono niejako zrekompensować stronie skarżącej stratę, jaką poniosła na skutek nie wykonania przez organ wyroku sądu. W związku z tym wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym strona powinna nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością organu w zakresie wykonania wyroku sądu.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż z treści skargi wynika, że przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej będzie formą zadośćuczynienia za zaniechanie organu w toku prowadzonego postępowania i zdyscyplinuje organ do załatwienia sprawy. Zatem z treści skargi nie wynika, aby skarżący doznał w związku z bezczynnością organu krzywdy, którą należałoby zrekompensować - tym bardziej, że przedmiotowy wniosek został już rozpoznany.
Jeszcze raz należy podkreślić, iż zakwalifikowanie działań organu jako bezczynności w wykonaniu wyroku nie oznacza automatycznie konieczności orzeczenia na rzecz skarżącego sumy pieniężnej - bowiem zasądzenie tej sumy nie jest bezpośrednią konsekwencją bezczynności. Ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej.
Sąd zasądził też na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 151 i art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.