Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 24 stycznia 2023 r. nr KOC/116/Sr/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z 15 grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.
L. H., dalej "Skarżąca", złożyła 31 października 2022 r. wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem D. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia gdyż ustalił, że Skarżąca jest uprawniona w Ukrainie, skąd przyjechała w związku z wojną, do pobierania świadczenia na niepełnosprawne dziecko.
Skarżąca odwołała się od decyzji organu I instancji, wskazując na błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 6 ustawy z 28 listopada 2003 r o świadczeniach rodzinnych (D.U. 2022, poz. 615), dalej "ustawa o świadczeniach", polegającą na pominięciu celów ustawy i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez Skarżącą świadczenia w Ukrainie stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia w Polsce.
SKO w [...] rozpoznając odwołanie, mając na uwadze art. 26 ust. 1 i art. 2 ust. 1 ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (D:U: 2023, poz. 103) uznało, że Skarżąca ma prawo do wnioskowania o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego na niepełnosprawne dziecko. Skarżąca przedłożyła orzeczenie o niepełnosprawności syna z 31 maja 2022 r. wydane przez Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W. z którego wynika, że syn został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności wraz ze wskazanie konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Orzeczenie zostało wydane do dnia 31 maja 2027 r. a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 31 marca 2022 r. Skarżąca złożyła również oświadczenie, że w Ukrainie pobiera zasiłek dla niepełnosprawnego dziecka.
Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 6 ustawy o świadczeniach, nie przysługuje ono gdy na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu stanowią inaczej.
Z oświadczenia Skarżącej wynika, że pobiera w Ukrainie świadczenie na pokrycie wydatków związanych z opieką, co wyklucza przyznanie świadczenia w Polsce.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła Skarżąca wnosząc o uchylenie obu decyzji i zwrot kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego tj. art. 17 ust. 5 pkt 6 ustawy o świadczeniach poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przepis ten odnosi się do zagranicznych świadczeń pobieranych przez opiekuna osoby niepełnosprawnej, podczas gdy właściwa wykładnia tego przepisu nakazuje przyjąć, że odnosi się on do osób innych niż opiekun.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za zasadną.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, jak również decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji, stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Powodem odmowy był fakt pobierania przez Skarżącą w Ukrainie świadczenia na zaspokajanie potrzeb niepełnosprawnego syna – art. 17 ust. 5 pkt 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z literalnym jego brzmieniem nie przyznaje się świadczenia, gdy na osobę wymagającą opieki, inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
Sąd w tym składzie dokonując wykładni pojęcia "inna osoba", przyjmuje, że chodzi o inną osobę niż osoba której z ustawy przysługuje świadczenie a która wymieniona jest w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach. Skoro bowiem w art. 17 ust. 1 ustawodawca określił krąg podmiotów uprawnionych do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego (matka, ojciec itd.) to tym samym używając w dalszej części tego przepisu sformułowania "inna osoba", nie mógł mieć na myśli tych samych podmiotów które zostały wskazane w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach.
W konsekwencji do kręgu "innych osób" nie można włączyć ani wnioskodawcy, ani też osoby wymagającej opieki, bowiem ustawodawca wyraźnie tego nie wskazał. Zatem skoro wnioskodawcą świadczenia jest matka sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem, która co do zasady jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego, to nie można jej włączyć do kręgu osób będących inną osobą (innym członkiem rodziny) – por. wyrok WSA w Poznaniu z 20 kwietnia 2023 r. sygn. akt IV SA/Po 191/23.
Dlatego Sąd uznał, że organ dopuścił się mogącego mieć wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisu prawa materialnego tj. art. 17 ust. 5 kt 6 ustawy o świadczeniach poprzez jego błędną wykładnię.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ ustali czy skarżąca spełnia pozostałe warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego o jakich mowa w art. 17 ust. 1 in fine ustawy o świadczeniach (nie podejmowanie lub rezygnacja z zatrudniania).
Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a ppsa, 135 i 200 i 205 § 1 ppsa i § 14. 1.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w spawie opłat za czynności adwokackie (D.U. 2016, poz. 1668 ze zm.) Sąd uchylił zaskarżone decyzje i orzekło o kosztach postępowania (koszty zastępstwa procesowego 480 zł).