Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia U. w K., Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września 2012 r. nr [...] zawieszające z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia przez U. w K. z dniem [...] września 2005 r. prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa objętej księgą wieczystą nr [...], położonej w jednostce ewidencyjnej [...], obręb [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha oraz wzywające Prezydenta Miasta K. reprezentującego Skarb Państwa, do wystąpienia w terminie 30 dni od daty doręczenia postanowienia do właściwego sądu z pozwem o uzgodnienie treści księgi wieczystej nr [...] poprzez wykreślenie prawa użytkowania wieczystego przysługującego U. w stosunku do nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] (z której powstały działki nr [...] i nr [...][...]), nr [...] i nr [...].
Powyższe postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wojewoda [...], działając na wniosek U. w K., wszczął postępowanie w trybie art. 256 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 84, poz. 948 ze zm.) w sprawie stwierdzenia nabycia przez U. w K., z dniem [...] września 2005 r., prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa położonej w jednostce ewidencyjnej [...], obręb [...], ozn. w ewidencji gruntów jako działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha.
Postanowieniem z dnia [...] września 2012 r. nr [...] Wojewoda [...], działając z urzędu, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zawiesił ww. postępowanie dotyczące uwłaszczenia U. w K. działkami nr [...], nr [...] i nr [...] oraz wezwał Prezydenta Miasta K., reprezentującego Skarb Państwa, do wystąpienia w terminie 30 dni od daty doręczenia postanowienia do właściwego sądu z pozwem o uzgodnienie treści księgi wieczystej nr [...] poprzez wykreślenie prawa użytkowania wieczystego przysługującego U. w stosunku do nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...], nr [...] nr [...].
Niezgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem U. w K. złożył zażalenie, podnosząc, że w niniejszej sprawie nie występuje zagadnienie wstępne uzasadniające zawieszenie postępowania bowiem zostało ono rozstrzygnięte prawomocnymi wyrokami Sądu Rejonowego dla K. w K. z dnia [...] stycznia 2011 r. sygn. akt [...] oraz Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] czerwca 2012 r. sygn. akt [...]. Jednocześnie wskazano, że wystąpienie przez Skarb Państwa, który był stroną dotychczas prowadzonych postępowań w sprawie uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, z ponownym powództwem o uzgodnienie treści księgi wieczystej jest niezasadne, gdyż powyższa sprawa objęta jest powagą rzeczy osądzonej, co skutkować będzie odrzuceniem pozwu.
Po rozpatrzeniu powyższego zażalenia postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej Rozpatrując utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września 2012 r.
W uzasadnieniu organ stwierdził, że zgodnie z art. 256 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym, z dniem wejścia jej w życie (tj. z dniem 1 września 2005 r.) grunty Skarbu Państwa pozostające w użytkowaniu wieczystym uczelni publicznej stają się jej własnością. Nabycie prawa stwierdza w drodze decyzji wojewoda. Zatem z treści tego przepisu wynika, że podstawową przesłanką do nabycia prawa własności było legitymowanie się przez uczelnię prawem użytkowania wieczystego.
W związku z powyższym zdaniem Ministra organ administracji publicznej, rozpatrując sprawę w trybie art. 256 powołanej ustawy, bada czy nieruchomość będąca przedmiotem postępowania znajdowała się w użytkowaniu wieczystym szkoły wyższej na dzień [...] września 2005 r. Podniósł, że Wojewoda [...] w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia z dnia [...] września 2012 r. wskazał, że w toku prowadzonego przez niego postępowania toczyły się postępowania z powództwa U. im. [...] o uzgodnienie treści księgi wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla K. w K. z rzeczywistym stanem prawnym, zakończone wyrokami Sądu Rejonowego dla K. w K. z dnia [...] stycznia 2011 r. sygn. akt [...] oraz Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] czerwca 2012 r. sygn. akt [...]. Stwierdził, że z analizy ww. wyroków wynika, iż sądy uznały za bezsporne, że właścicielem działki nr [...], z której powstały uwłaszczone działki nr [...] i nr [...] nr [...] i nr [...], był w dniu [...] września 2005 r. Skarb Państwa.
Powyższą kwestię ustalono na podstawie odpisu z księgi wieczystej nr [...] oraz dawnej [...] prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości. Sporną kwestią było natomiast ustalenie, który podmiot, tj. U. w K., czy też U. im. [...] w K., sprawował władztwo nad przedmiotową nieruchomością w dniu [...] października 1961 r., tj. w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. Nr 32, poz. 159). Podniósł, że z uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] czerwca 2012 r. wynika, że od dnia [...] listopada 1976 r. w [...] wpisane było prawo zarządu i użytkowania działki nr [...] na rzecz U. w K. Podstawę wpisu stanowiło natomiast oświadczenie Prezydenta Miasta K. z dnia [...] września 1976 r. nr [...], które zostało sprostowane oświadczeniem Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] października 1996 r. W oświadczeniu tym stwierdzono, że teren objęty [...] oznaczony nr [...] obr. [...] o pow. [...] m2 od kilkudziesięciu lat znajduje się w użytkowaniu W. w K. Ponad to organ wskazał, że jak wynika z uzasadnienia powołanego wyroku z dnia [...] czerwca 2012 r. poza ww. oświadczeniami nie zachowały się jakiekolwiek dokumenty będące podstawą ich wydania, zatem nie sposób dzisiaj stwierdzić na jakiej podstawie, ani w jakim trybie, najpierw stwierdzono użytkowanie na rzecz U., a następnie po ponad 20 latach stwierdzenie to sprostowano jako omyłkowe.
Sąd Okręgowy w K. w ww. wyroku wydanym w sprawie powództwa U. im. [...] o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym dokonał wnikliwej oceny zarówno omówionych wyżej oświadczeń z dnia [...] września 1976 r. i z dnia [...] października 1996 r., jak również innych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy i na tej podstawie uznał, że U. nie legitymował się prawem do nieruchomości, które powinno być ujawnione w księdze wieczystej. Z tej też przyczyny powództwo U. zostało oddalone. Jednocześnie organ wskazał, że Sąd ten stwierdził, iż materiał dowodowy złożony w sprawie nie pozwala przyjąć, że użytkownikiem przedmiotowej nieruchomości w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach była którakolwiek z [...]. Sąd Okręgowy uznał zatem, że z dokumentów nie wynika aby U. faktycznie władał gruntem jak czyni to użytkownik.
Minister podniósł, że Sąd prowadząc postępowanie w trybie art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2011 r., Nr 124, poz. 1361 ze zm.) związany jest treścią powództwa i jego orzeczenie nie może wykraczać ponad żądanie. Żądanie powoda (tj. U. im. [...] w K.), które zostało rozstrzygnięte w drodze wskazanego powyżej prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w K., ograniczyło się do uzgodnienia treści księgi wieczystej [...] poprzez wpisanie jako użytkownika wieczystego ww. działek powodowego U., w miejsce U. w K. Zatem skoro więc w omówionym wyżej postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym Sąd uznał brak praw do przedmiotowej nieruchomości po stronie powoda zobowiązany był oddalić jego powództwo, co też uczynił. Pomimo więc tego, że w uzasadnieniu stwierdził, iż zebrane w sprawie dokumenty nie wskazują, by również pozwany, tj. U., legitymował się prawem do tej nieruchomości, to nie mógł w tym samym postępowaniu dokonać uzgodnienia treści księgi wieczystej poprzez wykreślenie dotychczasowego użytkownika wieczystego.
Konkludując Minister stwierdził, że mając na uwadze treść uzasadnienia prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] czerwca 2012 r. sygn. akt [...], w którym sąd przesądził, iż materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, że użytkownikiem przedmiotowej nieruchomości był U. w K., uznać należy, że wbrew zarzutom zażalenia, w ocenie organu, obecnie nie można stwierdzić, czy przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w dniu [...] września 2005 r. w użytkowaniu wieczystym U. w K. Zatem powyższą kwestię może rozstrzygnąć tylko sąd powszechny w postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej, w którym badaniu sądu powinna zostać poddana prawidłowość ujawnienia U. w K. jako użytkownika wieczystego ww. nieruchomości.
Jednocześnie zaznaczył, że kwestia prawidłowości wpisu U. w K. jako użytkownika wieczystego działek nr [...] (z której powstały działki nr [...] i nr [...]), nr [...] i nr [...] stanowi zatem zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., którego rozstrzygnięcie powinno nastąpić w postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
Równocześnie Minister wskazał na niezasadność zarzutów zażalenia, jakoby możliwości skutecznego wystąpienia z powództwem o uzgodnienie treści księgi wieczystej nr [...] poprzez wykreślenie prawa użytkowania wieczystego przysługującego U. w stosunku do przedmiotowej nieruchomości, stała na przeszkodzie powaga rzeczy osądzonej, gdyż na co zwrócił uwagę Sąd Okręgowy w uzasadnieniu powołanego wyroku, w postępowaniu zakończonym prawomocnym wyrokiem z dnia [...] czerwca 2012r. sygn. akt [...], z uwagi na zakres i wnioski pozwu, Sąd nie mógł orzekać w przedmiocie uzgodnienia treści księgi wieczystej wyłącznie poprzez wykreślenie ujawnionego w dziale II księgi wieczystej użytkownika wieczystego.
Na powyższe postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej U. w K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 oraz art. 100 § 1 w zw. z art. 8 k.p.a., albowiem rozpatrzenie niniejszej sprawy i wydanie decyzji nie zależy od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego w postaci "uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym", gdyż wpis w księdze wieczystej prawa użytkowania wieczystego na rzecz skarżącego ma charakter ostateczny, korzysta z domniemania prawdziwości i jego kwestionowanie ad infinitum nie może być przeszkodą do wydania deklaratoryjnego rozstrzygnięcia po myśli art. 256 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, gdyż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, który potwierdza istnienie po stronie skarżącego prawa użytkowania wieczystego jest wystarczający do wydania decyzji administracyjnej.
Skarżący w oparciu o tak sformułowane zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji
Postanowieniem z dnia [...] września 2012 r. Wojewoda [...], działając z urzędu, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zawiesił postępowanie dotyczące uwłaszczenia U. w K. działkami nr [...], nr [...] i nr [...] oraz wezwał Prezydenta Miasta K., reprezentującego Skarb Państwa, do wystąpienia w terminie 30 dni od daty doręczenia postanowienia do właściwego sądu z pozwem o uzgodnienie treści księgi wieczystej nr [...] poprzez wykreślenie prawa użytkowania wieczystego przysługującego U. w stosunku do nieruchomości oznaczonej, jako działki nr [...], nr [...] nr [...].
Zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowienie zostało wydane na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, zgodnie z którym organ zawiesi postępowanie, gdy rozstrzygnięcie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Z przepisu tego wynika, że zagadnieniem wstępnym można określić zagadnienie, które musi być najpierw rozstrzygnięte, aby można było zbadać zaistnienie, w chwili rozstrzygania sprawy, określonych przesłanek wynikających z konkretnych przepisów prawa, co oznacza, że zagadnienie wstępne warunkuje rozpoznanie określonej sprawy administracyjnej.
Zdaniem Sądu taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała. Sprawa niniejsza dotyczy stwierdzenia nabycia przez U. w K., z dniem [...] września 2005r. prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa w trybie art.256 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym. Obowiązkiem organu administracji publicznej, działającego - zgodnie z zasadą praworządności określoną w art. 6 kpa - na podstawie przepisów prawa, jak również zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej określoną w art. 7 kpa, która zobowiązuje organ do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy - jest zbadanie, czy zostały spełnione przesłanki wynikające z przepisu prawa materialnego, umożliwiające rozstrzygnięcie sprawy i podjęcie stosownego rozstrzygnięcia.
Należy przy tym podnieść, że do uwzględnienia wniosku zgłoszonego na podstawie art.256 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym wystarczające było wykazanie się przez wnioskodawcę prawem użytkowania wieczystego. Jednocześnie, wnioskodawca w przedmiotowej sprawie, dysponował prawomocnym wpisem w księdze wieczystej dotyczącym prawa użytkowania wieczystego. Ponadto, nie zawisła przed sądem powszechnym żadna sprawa o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę nie ma, zatem żadnych podstaw prawnych, które uzasadniałyby zawieszenie postępowania administracyjnego, bowiem w sprawie administracyjnej obowiązkiem organu jest tylko zbadać, czy spełnione zostały przesłanki, od których zależy uwzględnienie wniosku. Istota zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 kpa, polega zaś na tym, że dotyczy ono istnienia jednej z przesłanek warunkujących zaistnienie określonego prawa. Natomiast sama możliwość wystąpienia z pozwem o uzgodnienie treści księgi wieczystej nr [...] poprzez wykreślenie prawa użytkowania wieczystego przysługującego U. w stosunku do nieruchomości oznaczonej, jako działki nr [...], nr [...] nr [...], nie jest zagadnieniem wstępnym, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 kpa i nie uzasadnia zawieszenia postępowania administracyjnego.
Przy ponownym rozpoznaniu wniosku organ winien wziąć pod uwagę przedstawione stanowisko Sądu.
Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), orzekł jak w sentencji.