Uzasadnienie
K.M. pismem z 8 marca 2019 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku tego Sądu z 29 lipca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 525/16.
Powyższym wyrokiem Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] marca 2015 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], dawn. ul. [...], oznaczonej nr hip. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Te wraz z odpisem prawomocnego wyroku doręczone zostały zaś organowi 16 listopada 2016 r..
W związku ze zwłoką w wykonaniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 29 listopada 2017 r. I SA/Wa 1559/17 wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 złotych, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Mimo to sprawa odszkodowania nadal pozostawała nierozpoznana. W tym stanie rzeczy K. M. po raz kolejny wezwał Prezydenta [...] do wykonania wyroku (pismem z 25 października 2018 r.), a następnie wniósł przywołaną na wstępie skargę, żądając w niej: stwierdzenia, że bezczynność w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; wymierzenia organowi grzywny w maksymalnej wysokości; przyznania od organu sumy Pieniężnej w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Wnioskował także o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
W motywach skargi powoływał się na bezskuteczność uprzednio wymierzonej grzywny jak też brak reakcji organu na kierowane do niego wezwania. Uzasadniając z kolei żądanie przyznania sumy pieniężnej wskazywał na całkowite lekceważenie przez organ wyroków wydanych w sprawie oraz ponoszenie realnej szkody, w efekcie braku załatwienia sprawy. Zwracał mianowicie uwagę, że grunt za który dochodzone jest odszkodowanie wart jest kilka milionów. W przypadku zatem gdyby odszkodowanie zostało wypłacone mógłby korzystać z tych środków, w tym z odsetek bankowych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśniając przyczyny zwłoki podnosił, że pismem z 19 marca 2019 r. zwrócił się do pełnomocnika skarżącego o dostarczenie oryginałów lub uwierzytelnionych kopii dokumentów świadczących o dawnych właścicielach nieruchomości. W aktach bowiem znajdują się dokumenty, które jedynie pośrednio wskazują, kto był jej właścicielem w dacie wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279 ze zm.). Do dnia udzielania odpowiedzi na skargę dokumenty te jednak nie zostały dostarczone.
Niezależnie od powyższego powoływał się na na bardzo dużą ilość wpływającej do Biura Sprawa Dekretowych korespondencji w sprawach odszkodowawczych. Krańcowo zaś wyjaśniał, że zakończenie postępowania nastąpi w możliwie najkrótszym terminie. W przedmiocie żądania rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym (odczytywanego jako oczekiwanie rozpoznania jej w trybie uproszczonym) nie zajął stanowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
skarga jest zasadna.
Wniesiona ona została w trybie art. 154 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) przywoływanej dalej jako: "p.p.s.a.". Przepis ten w § 1 stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa w tym przepisie, stosownie do § 6 art. 154 p.p.s.a., wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2 art. 154). Uwzględniając skargę sąd, w myśl § 7 art. 154 p.p.s.a., może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Prezydent [...] nie rozpoznał sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżących o ustalenie odszkodowania za nieruchomość przy ul. [...] w [...] w terminie wyznaczonym wyrokiem Wojewódzkiego Sąd Administracyjny w Warszawie z 29 lipca 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 525/16, który to termin ekspirował 16 stycznia 2017 r. Nie uczynił tego także do chwili obecnej i to mimo, że z tytułu zaistniałej opieszałości już wymierzono mu grzywnę.
Oznacza to, że od niemal dwóch i pół roku pozostaje przy wykonywaniu prawomocnego wyroku w stanie bezczynności, która w tych okolicznościach przybiera postać kwalifikowaną, a więc rażąco narusza prawo, tj. art. 286 § 2 p.p.s.a. jak też art. 153 p.p.s.a. i art. 12 k.p.a. Zwłoki tej nie może w żaden sposób usprawiedliwiać podnoszona przez organ w odpowiedzi na skargę konieczność przedłożenia wskazanych w piśmie z 19 marca 2019 r. oryginałów (względnie uwierzytelnionych kopii) dokumentów, służących do weryfikacji tytułu prawnorzeczowego poprzednika prawnego skarżącego do nieruchomość, za którą dochodzone jest odszkodowanie. Tym bardziej, że w aktach znajdują się już dokumenty, w postaci choćby zaświadczenia sądu wieczystoksięgowego z [...] października 2010 r., Ldz. [...], czy odpisu postanowienia Sadu Okręgowego w [...] z [...] stycznia 1946 r., wskazujące komu ów tytuł przynależał. Rolą organu było zatem dokonania ich oceny i wyprowadzenie z niej odpowiednich konkluzji, mających w sprawie znaczenie relewantne, a nie oczekiwanie na przekazanie dodatkowych dokumentów.
Niezależnie od powyższego nie sposób nie dostrzec, że powyższe wezwanie, było w tym wypadku reakcją na wniesiona skargą i stanowiło w istocie pierwszą czynnością procesową organu zdziałaną w sprawie po wyroku ze skargi na bezczynność, merytorycznie do tej sprawy nawiązującej.
Powyższe czyni zatem uzasadnionym żądanie wymierzenia Prezydentowi [...] z tytułu zaistniałej opieszałości w wykonaniu prawomocnego wyroku kolejnej grzywny, choć w innej niż oczekiwał tego skarżący wysokości. Zważywszy na fakt, że zwłoka ta wynosi obecnie 2 lata i 5 miesięcy, a od zwrotu akt z ostatnim wydanym w sprawie wyrokiem I SA/Wa 1559/17 (co miało miejsce 17 kwietnia 2018 r.) upłynął przeszło rok, za adekwatny Sąd uznał bowiem jej wymiar w wysokości trzykrotnie wyżej niż uprzednio orzeczonej, a nie jak żądano w skardze w maksymalnej przewidzianej przepisami wysokości. Mając z kolei na względzie potrzebę zwiększenia dolegliwości finansowej obciążającej organ w celu przymuszenia go do wykonania prawomocnego wyroku, jak też potrzebę zrekompensowania skarżącemu uzasadnionego poczucia krzywdy wynikającego z lekceważenia jego prawa do uzyskania wiążącego stanowiska organu administracji publicznej w sprawie przezeń zainicjowanej bez zbędnej zwłoki (a tym bardziej w terminie wyznaczonym prawomocnym wyrokiem), zasadnym okazało się także uwzględnienie żądania przyznania na jego rzecz sumy pieniężnej.
W świetle bowiem dotychczasowego zachowania organu, tylko zwiększenie represji finansowej może doprowadzić do wyegzekwowania efektywniejszego działania w sprawie i jej niezwłocznego załatwienia bez konieczności występowania przez stronę z kolejną przewidzianą w art. 154 p.p.s.a. skargą. Aczkolwiek także wymiar tej sumy Sąd ustalił w innej niż oczekiwał tego skarżący wysokości. Ten bowiem domagała się jej w wysokości odpowiadającej równowartości dziesięciokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, co wykraczało poza maksymalny jej wymiar określony w art. 154 § 7 p.p.s.a. Sąd natomiast ocenił, że dla zapewnienia realizacji funkcji dyscyplinującej i kompensacyjnej wystarczająca będzie kwota 2000 złotych, Wynikające z zastosowanych środków łączne finansowe obciążenie organu wynosić będzie w tym wypadku 5.000 złotych i jest na tyle dotkliwa, że powinna skłonić organ do zintensyfikowania działań w sprawie.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 7 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1-3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.