Uzasadnienie
Minister Skarbu Państwa postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...].
W orzeczeniu II instancji organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
T. H. wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. i M. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości Z., gmina Z., powiat [...], na terenie dawnego województwa [...].
Wojewoda [...] wezwał stronę do uzupełnienia wniosku o wszystkie załączniki zdefiniowane w art. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. oraz do przedłożenia postanowienia sądowego lub aktu dziedziczenia, w celu wykazania posiadania legitymacji procesowej do bycia stroną w przedmiotowym postępowaniu.
Wnioskodawczyni złożyła do akt sprawy:
- - postanowienie Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] maja 2009 r., sygn. akt [...] o nabyciu spadku M. S.;
- - postanowienie Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] czerwca 2009 r., sygn. akt I [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po W. S. Dodatkowo siostra wnioskodawczyni W. K., złożyła do akt sprawy:
- - postanowienie Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] lipca 1990 r. sygn. akt [...] stwierdzeniu nabycia spadku po W. S. oraz H. J. T. H. w dniu [...] października 2014 r. przekazała organowi I instancji, postanowienie Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] września 2014 r., w którym Sąd po rozpoznaniu sprawy z wniosku W. K. z udziałem T. H., A. J., A. J., odrzucił skargę w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie o sygn. akt [...], dotyczącej stwierdzenia nabycia spadku po W. S. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. zawiesił z urzędu przedmiotowe postępowanie, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Sąd Rejonowy w S., tj. ustalenia, które z postanowień określających krąg spadkobierców po W. S. organ może uznać za dowód.
Uzasadnił, że nie może kontynuować postępowania administracyjnego, gdyż nie jest w stanie ustalić kręgu spadkobierców po współwłaścicielu mienia W. S.. Zagadnieniem wstępnym w sprawie jest ustalenie przez właściwy organ (Sąd lub Prokuraturę), które z przedłożonych postanowień spadkowych po zmarłym organ może uznać za dowód w sprawie.
T. H. złożyła zażalenie od powyższego postanowienia, wnosząc o jego zmianę, poprzez nadanie sprawie dalszego biegu, bądź jego uchylenie. W jej ocenie zagadnieniem wstępnym - w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. - mogą być wyłącznie kwestie (zagadnienia) prawne, które ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji albo gdy z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej.
Minister Skarbu Państwa postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2014 r.
W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji wskazał, że w stosunku do zmarłego W. S. zostały wydane dwa prawomocne postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, określające różny krąg spadkobierców.
W postanowieniu Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] lipca 1990 r. spadek po W. S. na podstawie ustawy nabyli: M. S. (wdowa), W. M. (córka), T. H. (córka) i H. J. (córka) - każda w [...] części. Natomiast w postanowieniu tego samego Sądu z dnia [...] czerwca 2009 r., spadek po W. S. na podstawie ustawy nabyły M. S. (wdowa), W. K. (córka) i T. H. (córka) - każda w [...] części.
W postanowieniu z dnia [...] czerwca 2009 r. nie została uwzględniona H. J., co powoduje odmienne ustalenie kręgu spadkobierców, w obydwu wskazanych powyżej orzeczeniach.
Zdaniem Ministra Skarbu Państwa istnienie dwóch wskazanych, prawomocnych postanowień sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym W. S., ustalających w sposób różny następstwo prawne - jest zagadnieniem wstępnym. Kwestia ta ujawniła się w trakcie postępowania, wraz ze złożeniem przez W. K. postanowienia z dnia [...] lipca 1990 r. Przy czym konieczność ustalenia spadkobierców po zmarłym wynika z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty. Ustalenie następców prawnych ma bezpośredni związek z wydaniem decyzji administracyjnej. O ile organ administracji ma możliwość stwierdzenia, czy zmarłemu przysługiwało prawo do rekompensaty, to w związku z niemożliwością ustalenia kręgu spadkobierców - Wojewoda nie miałby możliwości wydania decyzji administracyjnej.
W niniejszej sprawie istnieją dwa prawomocne orzeczenia o stwierdzeniu nabycia spadku. W sytuacji, gdy organ administracji nie jest w stanie i nie ma prawa rozstrzygnąć, które postanowienie uznać za właściwe, kwestia ustalenia spadkobierców jest zatem otwarta. Może ją rozstrzygnąć tylko sąd cywilny. Zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Obydwa postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po W. S. mają moc prawną i wiążą organy administracji publicznej, które to organy nie posiadają uprawnień do oceny orzeczeń sądowych. Kwestia ta może być rozstrzygnięta jedynie w toku postępowania cywilnego – tj. wznowienia postępowania (art. 524 § 2 kpc).
W ocenie Ministra Skarbu Państwa ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego jednego z postanowień umożliwi organowi pierwszej instancji kontynuowanie postępowania w sprawie.
T. H. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie. Zaskarżyła je w całości i wniosła o uchylenie tego postanowienia, jak również postanowienia go poprzedzającego. Zarzuciła naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, poprzez przyjęcie, iż w niniejszej sprawie istnieją przesłanki do zawieszenia postępowania.
W ocenie skarżącej problem, który ujawnił się w toku sprawy, nie jest objęty zakresem dyspozycji ww. przepisu, stanowiącego podstawę zawieszenia postępowania. Ustalenia organu powinny odnosić się do istnienia dwóch orzeczeń, dotyczących tej samej sprawy. Przy czym drugie z nich nie powinno być brane pod uwagę, jako orzeczenie rozstrzygające jeszcze raz tę samą kwestię, co postanowienie z dnia [...] lipca 1990 r. Organ powinien uwzględnić wyjaśnienia skarżącej, że drugie z postępowań zostało wszczęte przez pomyłkę i mieć na uwadze brzmienie art. 408 kpc, który wskazuje, że po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się wyroku nie można żądać wznowienia postępowania. W związku z powyższym organ powinien uwzględnić również potencjalny brak możliwości wznowienia postępowania na gruncie postępowania cywilnego w przedmiotowej sprawie spadkowej.
Dodała, że organ nie wskazał bezpośredniego związku zagadnienia wstępnego ze sprawą, a Sąd powinien zwrócić szczególną uwagę na fakt, że próba wzruszenia jednego z postanowień sądowych zakończyła się niepowodzeniem, w związku z czym strona nie posiada realnej możliwości wyeliminowania jednego z przedmiotowych postanowień.
Minister Skarbu Państwa odpowiadając na skargę wniósł o oddalenie skargi uznając, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga nie jest zdaniem sądu zasadna jako, że nie zasługuje na aprobatę podniesiony w niej zarzut naruszenia treści art.97 par.1 pkt.4 k.p.a.
Zgodnie z wymienionym przepisem organ zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe.
Musi więc istnieć związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym. W przypadku braku takiego związku zawieszenie postępowania na tej podstawie nie jest dopuszczalne.
Przez pojęcie zagadnienia wstępnego rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego.
Zawieszenie postępowania na tej podstawie uzależnione jest od wystąpienia łącznie trzech przesłanek:
- a) postępowanie administracyjne jest w toku;
- b) rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej będącej przedmiotem postępowania administracyjnego zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd; c) zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte.
Z okoliczności niniejszej sprawy wynika, że sytuacja taka w niej zaistniała. Niewątpliwie bowiem fakt, że organ administracji dysponuje dwoma prawomocnymi postanowieniami - odmiennej treści - potwierdzającymi prawa do spadku po zmarłym W.S., prowadzi do wniosku, że rozstrzygnięcie sprawy stało się niemożliwe do czasu wyeliminowania z obrotu prawnego jednego z nich.
W aktach administracyjnych znajdują się obecnie dwa postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] lipca 1990r. oraz z dnia [...] czerwca 2009r. potwierdzające nabycie praw do spadku po W. S.. Obydwa orzeczenia jakkolwiek zawierające odmienną treść są prawomocne. To zaś oznacza, że z mocy art. 365par.1 k.p.c. wiążą strony postępowania, sąd, który je wydał a także inne sądy i organy państwowe jak również organy administracji i inne osoby. Moc wiążąca dla organów administracji jest w przypadku obu postanowień jednakowa. Wbrew stanowisku skargi organy administracji nie są zatem uprawnione do potraktowania prawomocnych orzeczeń sądowych na równi z innymi dowodami poprzez dokonanie ich oceny i ewentualne odmówienie mocy dowodowej jednemu z nich.
Słusznie zatem Wojewoda i Minister Skarbu Państwa uzależnili rozpoznanie złożonego w sprawie wniosku o przyznanie prawa do rekompensaty, od rozstrzygnięcia tej kwestii przez właściwy sąd powszechny, stosownie do wymogu zawartego w art. 6 ust.2 pkt 1 ustawy. Jest to bowiem zagadnienie prejudycjalne od, którego zależy treść rozstrzygnięcia w sprawie.
Mając powyższe na uwadze sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270).