Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 12 lipca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Z.W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2016 r. w przedmiocie umorzenia postępowania.
W terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej od ww. wyroku, skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika – adwokata – w celu sporządzenia skargi kasacyjnej.
W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy (PPF) wnioskodawca podał, że gospodarstwo domowe prowadzone wspólnie z żoną utrzymuje ze środków pochodzących z emerytur. Łączna wysokość miesięcznego dochodu dwuosobowej rodziny skarżącego wynosi [...] (netto), przy czym na stałe wydatki skarżący wydaje ok. [...]. Skarżący oświadczył, że jest właścicielem mieszkania o pow. [...] (wartość [...]), współwłaścicielem ([...]) nieruchomości rolnej o wartości ok. [...] ([...]), wskazał także, że posiada samochód osobowy o wartości [...] oraz oszczędności w wysokości [...].
W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że jest osobą w zaawansowanym wieku, która nigdy nie miała do czynienia z prawem, w związku z czym pomoc prawna przy interpretacji przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego jest mu niezbędna.
Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje:
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej: p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.).
Rozpoznawany wniosek obejmuje żądanie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, co każe kwalifikować go jako wniosek o prawo pomocy w zakresie częściowym.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym wymaga wykazania od wnioskodawcy, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zakres zastosowania tego przepisu limituje bezpośrednio jego treść, wskazująca na konieczność wykazania przed podmiot występujący z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym ryzyka niebezpieczeństwa zachwiania – w przypadku samodzielnego poniesienia kosztów postępowania - swojej sytuacji materialnej i bytowej w sposób prowadzący do niemożliwości zapewnienia sobie i rodzinie minimum warunków socjalnych.
Okoliczności przedstawione przez skarżącego w rozpoznawanym wniosku o prawo pomocy nie wskazują na to, by realizacja przez skarżącego obowiązku wynikającego z art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, łączyła się z zagrożeniem doznania przez niego uszczerbku w utrzymaniu koniecznym. Miesięczne wpływy do budżetu domowego strony wynoszą 6 300 zł, co znacząco przewyższa minimum socjalne, które według średniorocznych danych opublikowanych przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych dla dwuosobowych emeryckich gospodarstw domowych w roku 2105 r. wynosiło 1792 zł. Możliwość wygospodarowania przez skarżącego z bieżących dochodów środków na poniesienie kosztów postępowania kasacyjnego, tj. kosztów wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł oraz kosztów sporządzenia skargi kasacyjnej przez adwokata – nie budzi wątpliwości w świetle podanej we wniosku wysokości stałych wydatków skarżącego, które według deklaracji strony zamykają się w kwocie ok. [...].
Jeśli się zważy dodatkowo, iż skarżący posiada oszczędności w wysokości [...], to całkowicie uprawniony jest wniosek, iż środki finansowe na pokrycie kosztów postępowania kasacyjnego skarżący może odnaleźć w majątku własnym.
Do uwzględnienia wniosku nie mogły przyczynić się argumenty wnioskodawcy mające wskazywać na to, że o zasadności jego wniosku świadczy deklarowana przez stronę nieznajomość prawa. Przyjęciu tego rodzaju okoliczności jako podstawy uwzględnienia wniosku o prawo pomocy sprzeciwia się treść art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Interpretacja tego przepisu każe przyjąć, że wyraża on jako obowiązującą zasadę dokonywania oceny istnienia podstaw do przyznania prawa pomocy jedynie przez pryzmat wskazanych w nim kryteriów majątkowych. Względy inne, niż mające wymiar ekonomiczny w aspekcie konieczności dokonania oceny, czy ponoszenie kosztów postępowania sądowego wiązać się będzie z uszczerbkiem utrzymania koniecznego wnioskodawcy (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), z punktu widzenia oceny przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym nie mają zatem prawnej doniosłości.
Uznając, że skarżący nie wykazał, iż spełnia warunki, od których istnienia ustawodawca uzależnił skuteczne żądanie zastosowania wobec strony postępowania sądowego na warunkach wynikających z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. odstępstwa od zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.