Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] Minister Transportu i Budownictwa po rozpatrzeniu odwołania C. P. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...] orzekającej o zezwoleniu Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] położonej w obrębie [...], gmina B., będącej własnością C. i M. P., w celu przebudowy drogi krajowej nr [...] i dostosowanie jej do parametrów drogi ekspresowej klasy [...] na odcinku B.-J. oraz nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Pismem z dnia 14 lipca 2005 r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wniósł o wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości oraz o wydanie w trybie art. 17 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.) decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie tej nieruchomości i o nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
Zgodnie z zawiadomieniem Wojewody [...] z dnia 7 listopada 2005 r. zostało wszczęte postępowanie wywłaszczeniowe.
Decyzją z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...] Wojewoda [...] udzielił Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości położonej w obrębie [...] gm. B. pow. B. stanowiącej działkę nr [...] w celu przebudowy istniejącej drogi krajowej nr [...] i dostosowanie jej do parametrów drogi ekspresowej klasy [...] na odcinku B.-J.. Wojewoda nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
W dniu [...] lutego 2006 r. na skutek odwołania C. P. Minister Transportu i Budownictwa wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2005 r.
Organ podniósł, że zgodnie z art. 17 ust. 1 powołanej wyżej ustawy po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego wojewoda, na wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, udziela w uzasadnionych przypadkach w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe. Zgodnie natomiast z ust 2 tego artykułu decyzji tej nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności, jeżeli jest to niezbędne do wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lutego 2006 r. organ stwierdził, że inwestycja przebudowy drogi na odcinku B.-J. ma strategiczne znaczenie dla rejonu Polski [...], w związku z koniecznością dostosowania połączeń drogowych do wymaganych parametrów, wynikających z kategorii ekspresowej, a także duże znaczenie dla społeczności lokalnej, ze względu na poprawę płynności i bezpieczeństwa ruchu. W szczególności nieprzygotowanie inwestycji do realizacji w przewidywanym terminie spowoduje wstrzymanie prowadzenia kolejnych etapów rozbudowy drogi. Ponadto na rozprawie w dniu 20 października 2006 r. złożona została decyzja o zapewnieniu dofinansowania realizacji przedsięwzięcia z budżetu Unii Europejskiej. Organ podniósł, że niezrealizowanie inwestycji w wyznaczonym terminie spowoduje utratę środków przeznaczonych na ten cel. Minister Transportu i Budownictwa uznał, że w ten sposób zostaje spełniona kolejna, po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego i wniosku Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, przesłanka wywłaszczenia – udzielenie zezwolenia na zajęcie nieruchomości tylko w uzasadnionych przypadkach.
Organ uznał ponadto, że zarzuty podniesione w odwołaniu C. P. od decyzji organu pierwszej instancji odnoszą się do postępowania wywłaszczeniowego i wykraczają poza zakres niniejszego postępowania - w przedmiocie udzielenia inwestorowi zgody na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oraz nadaniu decyzji administracyjnej rygoru natychmiastowej wykonalności
Organ drugiej instancji uznał, że badając legalność wydania decyzji w tym przedmiocie, bada jedynie przesłanki wynikające z art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. i w tym zakresie dokonuje oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy.
Organ podkreślił również, że utrzymanie w mocy zakwestionowanej decyzji nie kończy samego postępowania wywłaszczeniowego, ale umożliwia Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad prowadzenie kolejnych etapów rozbudowy drogi ekspresowej [...] G.. Natomiast kwestia ustalenia odszkodowania rozstrzygana jest w postępowaniu wywłaszczeniowym, nie zaś w niniejszym postępowaniu dotyczącym wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości.
Skargę na decyzje Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] lutego 2006 r. złożyli C. P. i M. P.. Skarżący podnieśli, że zaskarżona decyzja jest dla nich krzywdząca i niezrozumiała oraz ingeruje w prywatną własność
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez ocenę czy zaskarżone akty lub inne czynności organów administracji publicznej nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Zgodnie zaś z przepisem art. 134 § 1 powołanej wyżej ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze.
Rozpatrując niniejszą sprawę Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.) po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego wojewoda, na wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, udziela w uzasadnionych przypadkach, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe. Decyzji tej nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności, jeżeli jest to niezbędne do wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad zwrócił się do Wojewody [...] wnioskiem z dnia 14 lipca 2005 r. o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego oraz o wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości wraz z nadaniem decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte, co wynika z zawiadomienia Wojewody [...] z dnia 7 listopada 2005 r. Dla uznania spełnienia przesłanek z art. 17 ust 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. wystarczający jest tylko fakt wszczęcia postępowanie wywłaszczeniowego. W niniejszym postępowaniu prowadzonym w sprawie wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w trybie powołanego wyżej art. 17 nie podlega ocenie prawidłowość wszczęcia i prowadzenia postępowania wywłaszczeniowego. Postępowanie wywłaszczeniowe jest odrębnym postępowaniem, które podlega ocenie co do jego zgodności z prawem w trybie przewidzianym dla tego postępowania.
Wszystkie, więc zawarte w skardze zarzuty odnoszące się do postępowania wywłaszczeniowego przedmiotowej nieruchomości nie podlegają ocenie Sądu w niniejszej sprawie i nie mają wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji.
Organ wykazał, że inwestycja przebudowy drogi na wspomnianym odcinku ma kluczowe znaczenie dla społeczności lokalnej – poprawa płynności i bezpieczeństwa ruchu (zmniejszenie liczby wypadków) - i strategiczne znaczenie dla regionu Polski [...] oraz, że konieczne jest dostosowanie połączeń drogowych do wymaganych parametrów wynikających z kategorii drogi ekspresowej. Jak również nieprzygotowanie inwestycji do realizacji w przewidzianym terminie spowoduje utratę środków przeznaczonych na ten cel z Unii Europejskiej oraz wstrzymanie prowadzenia kolejnych etapów rozbudowy drogi. Podstawa wydania zezwolenia była więc uzasadniona. Przyjęta przez organ ocena w tym zakresie nie była dowolna. Natomiast okoliczności przytoczone w uzasadnieniu wniosku są powszechnie znane (konieczność rozbudowy dróg i ich znaczenie dla rozwoju regionu i kraju) i zgodnie z art. 77 § 1 kpa nie wymagają dowodu.
Odnosząc się do rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji, to nadaje się go wówczas, gdy jest to niezbędne do wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Nie mając prawa do dysponowania przedmiotową nieruchomością Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad nie może wystąpić z wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę, a co za tym idzie nie mógłby rozpocząć robót drogowych, spowodowałoby to przesunięcie realizacji inwestycji na bliżej nie określony termin i naraziłoby na dodatkowe koszty. Z brzmienia tego przepisu wynika, że wykazanie istnienia wymienionych w nim przesłanek nakłada na organ pierwszej instancji obowiązek wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonej na pas drogowy oraz do nadania tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
Ponadto wyjątkowość uregulowań powołanej ustawy wyraża się w uproszczeniu postępowania administracyjnego w sprawach związanych z nabyciem nieruchomości oraz dysponowaniem nimi przez inwestorów na cele budowlane. Służyć to ma w istocie przyspieszeniu procesu realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych, stworzeniu prawnych instrumentów zapewniających sprawny przebieg inwestycji drogowych.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organy orzekające w sprawie dokonały prawidłowej oceny zaistnienia przesłanek z art. 17 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych. Skoro zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji są zgodne z prawem Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 309 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.