Uzasadnienie
Postanowieniem z [...] lutego 2020 r. nr [...] Wojewoda [...] (dalej: Wojewoda/organ) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 kodeksu postepowania administracyjnego oraz art. 9a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami po rozpatrzeniu zażalenia [...] na postanowienie Prezydenta [...] nr [...] z [...] grudnia 2019 r. o odmowie wszczęcia postepowania w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul [...], hip. [...] o pow. [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Przedmiotowa nieruchomość położona w [...] przy ul. [...], hip. [...], o pow. [...] (dalej: przedmiotowa nieruchomość) objęta została działaniem dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy z 26 października 1945 r. Prezydent [...] decyzją z [...] grudnia 2018 r. Nr [...], znak [...] odmówił przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu 22 lutego 2019 r. Organ wskazał, że pismem z [...] października 2019 r. [...] wniosła o wydanie decyzji w przedmiocie uzyskania odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul [...], hip. [...] o pow. [...] na podstawie art. 215 ust1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej: ugn). W uzasadnieniu wnioskodawczyni wskazała, że nie była stroną postępowania zakończonego decyzją Prezydenta [...] z [...] grudnia 2018 r. Nr [...], dlatego jej zdaniem zasadnym jest wydanie decyzji także odnośnie jej praw.
Postanowieniem z [...] grudnia 2019 r. N r [...] Prezydent [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], hip. [...] o pow. [...]. Postanowienie to zaskarżyła [...] wskazując na naruszenie art. 107 § 1 pkt 3 kpa poprzez uznanie, że decyzja Prezydenta [...] Nr [...] dotyczyła [...].
Rozpoznając przedmiotowe odwołanie Wojewoda wskazał, że sprawa w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul [...], hip. [...] o pow. [...] została prawomocnie rozstrzygnięta na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ wskazał, że decyzja ta jest decyzją merytoryczną, w której wskazano przesłanki odmowy przyznania odszkodowania za ww. nieruchomość. Przesłanki te dotyczą przedmiotowej nieruchomości. Organ wskazał także, że należy zgodzić się z organem I instancji, że [...] brała aktywny udział w prowadzonym postępowaniu, przedstawiając swoje wnioski i stanowisko w sprawie. W szczególności w piśmie z [...] lipca 2018 r. adresowanym do organu I instancji podtrzymała wniosek o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Zdaniem organu również z działań podejmowanych przez organ wynika, że traktował on [...] jako stronę postępowania doręczając wnioskodawczyni w jego toku pisma, w tym pismo informujące o zgromadzeniu materiału dowodowego niezbędnego do wydania rozstrzygnięcia.
Bezsporny pozostaje również fakt skierowania do wnioskodawczyni, jako strony prowadzonego postępowania, decyzji Prezydenta [...] z [...] grudnia 2018 r. Wojewoda podniósł, że wydając postanowienie organ I instancji uwzględnił również fakt, że w toku postępowania zakończonego ww. decyzją Prezydenta [...] z [...] grudnia 2018 r. wnioskodawczyni również domagała się przyznania odszkodowania za dawną nieruchomość hipoteczną i również ten wniosek został ww. decyzją rozpoznany. Wprawdzie w komparycji ww. decyzji organ powołał się na wnioski [...] z [...] października 2013 r. oraz [...] z [...] lutego 2018 r. jednakże odmowa przyznania odszkodowania nastąpiła w odniesieniu do całej nieruchomości hipotecznej (a zatem również do udziału wnioskodawczyni).
Wojewoda wskazał, że w niniejszej sprawie organ odmawiając wnioskodawczyni wszczęcia postępowania wskazał na przesłankę wystąpienia "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających zainicjowanie postępowania administracyjnego, podkreślając, że wniosek o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość został już prawomocnie rozpoznany decyzją Prezydenta [...] z [...] grudnia 2018 r., a obecne żądanie strony dotyczy tej samej sprawy. Organ podniósł, że przepis art. 61a § 1 kpa stanowi podstawę do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego m.in. w sytuacji gdy kierowane do organu żądanie dotyczy sprawy już wcześniej rozstrzygniętej (tożsamość sprawy).
Ponadto, zdaniem organu, nie budzi wątpliwości fakt, że tożsamość spraw wyrażająca się w tożsamości podmiotowej, przedmiotowej oraz podstawy faktycznej i prawnej żądania, jak też niezmienionego stanu prawnego i faktycznego sprawy nowej oraz poprzedniej, rozstrzygniętej ostateczną decyzją, sprzeciwia się wydaniu merytorycznego rozstrzygnięcia w nowej sprawie.
Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła [...] (dalej: skarżąca) zaskarżając je w całości.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła:
- 1. naruszenie art. 61a § 1 kpa poprzez błędne zastosowanie tego przepisu polegające na nieuzasadnionej odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], hip. [...] o pow. [...], podczas gdy decyzja Prezydenta [...] z [...] grudnia 2018 r. nie odnosiła się do [...], która została pozbawiona prawa wniesienia odwołania od tej decyzji, a w konsekwencji prawa do zainicjowania postępowania sądowo – administracyjnego;
- 2. naruszenie art. 107 § 1 pkt 3 kpa poprzez nieoznaczenie skarżącej [...] w decyzji z [...] grudnia 2018 r. Prezydenta [...] i błędne uznanie, że skarżąca [...] była stroną postępowania toczącego się przed Prezydentem [...];
- 3. naruszenie art. 7, 77 kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i błędne uznanie, że skarżąca [...] była stroną postępowania w toczącym się przed Prezydentem [...] postępowaniu, podczas gdy otrzymana decyzja z [...] grudnia 2018 r. Prezydenta [...] nie odnosiła się do osoby skarżącej [...];
- 4. naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez pozbawienie skarżącej [...] prawa do sądu.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Prezydenta [...] z [...] grudnia 2019 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania odszkodowania na nieruchomość położoną w [...], przy ul [...], hip. [...] o pow. [...] oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanym. Pełnomocnik skarżącej zamiennie używa danych skarżącej, raz jako [...] (komparycja), [...] (uzasadnienie) innym razem [...] (treść zarzutów, uzasadnienie) jednak treść skargi nie pozostawia wątpliwości, że skarżącą jest [...].
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Stosownie do treści art. 61a § 1 k.p.a. w sytuacji gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a. tj. żądanie wszczęcia postępowania, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych, w którym dokonano interpretacji tego przepisu, odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, nie wymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z 22 maja 2015 r., II OSK 2671/13).
Sąd podziela argumentację organu, że pod pojęciem "inne uzasadnione przyczyny" należy również rozumieć sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, to jest, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno - prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. W ocenie Sądu, taka oczywista sytuacja, nie wymagająca przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, miała miejsce w kontrolowanej sprawie. Z tych też przyczyn w ocenie Sądu rozstrzygnięcia organów obu instancji są prawidłowe i nie naruszają art. 61a § 1 k.p.a.
Organy obu instancji prawidłowo ustaliły, że sprawa w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul [...], hip. [...] o pow. [...] została już prawomocnie rozstrzygnięta decyzją Prezydenta [...] z [...] grudnia 2018 r., a podstawą tego rozstrzygnięcia był art 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarżąca brała aktywny udział w tym postępowaniu począwszy od złożenia wniosku o odszkodowanie poprzez przedstawianie swoich wniosków oraz prezentowanie stanowiska, czego dowodzi m.in., pismo skarżącej z [...] lipca 2018 r., w którym podtrzymała wniosek o przyznanie odszkodowania za tę nieruchomość. Prawidłowe jest również ustalenie organów obu instancji, że także z działań podejmowanych przez organ wynika, że [...] uznana została za stronę postępowania, której organ doręczał pisma, w tym pismo informujące o zgromadzeniu materiału dowodowego niezbędnego do wydania rozstrzygnięcia.
Bezsporny pozostaje również fakt skierowania do skarżącej jako strony prowadzonego postępowania, przedmiotowej decyzji Prezydenta [...] z [...] grudnia 2018 r. Wprawdzie w komparycji ww. decyzji organ nie wymienił wniosku skarżącej jako ubiegającej się o przyznanie odszkodowania to jednak została ona wymieniona w treści uzasadnienia jako strona (str. 3 uzasadnienia decyzji Prezydenta [...]), a przede wszystkim, jak zasadnie podnoszą organy obu instancji, odmowa przyznania odszkodowania nastąpiła w odniesieniu do całej nieruchomości hipotecznej (a zatem również do udziału skarżącej). Wbrew stanowisku skarżącej brak polegający na pominięciu danych skarżącej w komparycji decyzji nie pozbawiało jej możliwości zaskarżenia przedmiotowej decyzji (gdyż decyzja została jej doręczona i zawierała prawidłowe pouczenie o środkach zaskarżenia), a przede wszystkim uprawniało do złożenia wniosku o jej uzupełnienie w tym zakresie.
Reasumując należy wskazać, że prawidłowe jest stanowisko organów obu instancji, że w sprawie niniejszej zaistniała taka sytuacja, która w sposób oczywisty stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania, gdyż w tej samej sprawie, w tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych zapadło już merytoryczne rozstrzygnięcie.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które to przepisy pozwalają na rozpoznanie sprawy we wskazanym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.