Uzasadnienie
Minister Rozwoju i Technologii (dalej: Minister) postanowieniem z 10 stycznia 2022 r., działając na podstawie art. 134 w zw. z art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm., dalej: k.p.a.), stwierdził niedopuszczalność wniosku "Zakładów [...]" Sp. z o. o. z siedzibą w [...] (dalej: Spółka), o ponowne rozpatrzenie sprawy w odniesieniu do pisma tego organu z 10 listopada 2021 r. zawierającego informację o umorzeniu z mocy prawa postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia nr 83 Ministra Przemysłu i Handlu z 21 kwietnia 1949 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. Zakłady [...] Sp. z o.o., [...] ul. [...] oraz orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z [...] marca 1950 r., znak: [...], wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego tego przedsiębiorstwa.
W uzasadnieniu postanowienia Minister podkreślił, że wnioskiem z 12 sierpnia 2021 r. Spółka wystąpiła do Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii o "(...) stwierdzenie nieważności orzeczenia (decyzji) Ministra Przemysłu i Handlu nr 83 z dnia [...] kwietnia 1949 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przejęcia przedsiębiorstwa: Zakłady [...] sp. z o.o., [...], ul. [...] (dalej odpowiednio Decyzja z 1949 r, Przedsiębiorstwo i Spółka) oraz orzeczenia (decyzji) Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] marca 1950 r. znak sprawy: [...], wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo - odbiorczego przedsiębiorstwa: Zakłady [...] sp. z o.o., [...], ul. [...] (dalej Decyzja z 1950 r.)".
Minister zaznaczył, że z dniem 16 września 2021 r. weszła w życie ustawa z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r, poz. 1491, dalej: ustawa nowelizująca k.p.a.). Na podstawie art. 1 ww. tej ustawy nowe brzmienie uzyskał art. 156 § 2 k.p.a., zgodnie z którym nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Natomiast do art. 158 k.p.a. dodano § 3 w brzmieniu: "Jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji".
Jednocześnie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej k.p.a. stanowi, że postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie tej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem umarza się z mocy prawa. Przy czym, zgodnie z ust. 1 ww. art. 2 przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem.
W konsekwencji powyższego, pismem z 10 listopada 2021 r. Spółka została poinformowana o umorzeniu z mocy prawa postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności, w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., wskazanych we wniosku orzeczeń, z uwagi na ziszczenie się przesłanek zawartych w ustawie nowelizującej k.p.a.
Pismem z 26 listopada 2021 r. Spółka złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczący pisma z 10 listopada 2021 r. informującego o umorzeniu z mocy prawa postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia nr 83 Ministra Przemysłu i Handlu z [...] kwietnia 1949 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. Zakłady [...] sp. z o.o., [...] ul. [...] oraz orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z [...] marca 1950 r., znak: [...], wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego tego przedsiębiorstwa, wnosząc o "(...) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i dalsze prowadzenie postępowania".
Minister Rozwoju i Technologii stwierdzając w oparciu o art. 134 k.p.a. niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zauważył, że Spółka odwołała się od czynności organu administracji polegającej na zawiadomieniu o umorzeniu z mocy prawa postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia nr 83 Ministra Przemysłu i Handlu z [...] kwietnia 1949 r. oraz orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z [...] marca 1950 r. wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego tego przedsiębiorstwa, które nie jest decyzją administracyjną/postanowieniem administracyjnym i nie przysługuje na nie środek odwoławczy. Literalne sformułowanie "postępowanie umarza się z mocy prawa", nie może być utożsamienie z wyrażeniami: "umorzeniem postępowania z urzędu" czy "postępowanie podlega umorzeniu", które dają podstawę do wydania decyzji przez organ w tym przedmiocie.
Pismo Ministerstwa Rozwoju i Technologii z 10 listopada 2021 r. nie zawiera minimum dopuszczalnych w świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego elementów sine qua non decyzji administracyjnej. Brak jest bowiem przede wszystkim powołania podstawy prawnej, osnowy decyzji, a także uzasadnienia faktycznego i prawnego, a w szczególności pismo to ma charakter czysto informacyjny (skutek prawny w postaci umorzenia postępowania administracyjnego nastąpił z mocy prawa) i nie rozstrzyga indywidualnej sprawy co do istoty zgodnie z art. 104 k.p.a. W przedmiotowym piśmie Ministerstwo Rozwoju i Technologii jedynie poinformowało wnioskodawcę o obowiązującym stanie prawnym, wynikającym z wejścia w życie (w dniu 16 września 2021 r.) ustawy z 11 sierpnia 2021 r. nowelizującej przepisy ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, w tym jej art. 2 ust.
2. Żadna część pisma nie może być utożsamiana z osnową decyzji administracyjnej. Osnowa decyzji jest bowiem odzwierciedleniem powołanej w decyzji podstawy prawnej w postaci wiążącej wypowiedzi organu co do istoty sprawy, stanowiącej wyraz przyznania (odmowy przyznania) uprawnienia, nałożenia obowiązku, stwierdzenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawnie doniosłej właściwości osoby lub rzeczy. Skoro zatem w osnowie decyzji przesądza się o udzielonym stronie uprawnieniu, względnie nałożeniu obowiązku, to treści takiego rozstrzygnięcia nie można domniemywać, ani nie powinno ono pozostawiać wątpliwości co do jego zakresu. Na tle powyższego bezspornym jest, że pismo Ministerstwa Rozwoju i Technologii z 10 listopada 2021 r. nie wypełnia swoją treścią przesłanek pozwalających przypisać mu cechy decyzji administracyjnej.
W ocenie Ministra, wystąpienie okoliczności faktycznych skutkujących umorzeniem z mocy prawa, z dniem 16 września 2021 r. określonych w ustawie nowelizującej k.p.a. postępowań administracyjnych stanowi o braku podstawy prawnej do ponownego orzeczenia o umorzeniu na podstawie decyzji wydanej w oparciu o art. 105 k.p.a. Umorzenie postępowania z mocy prawa nie stanowi o bezprzedmiotowości postępowania. Umorzenie postępowania następuje w takim przypadku w razie ziszczenia się ustawowych przesłanek (art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej k.p.a.), które stanowią prosty element stanu faktycznego (uwzględniono: datę wszczęcia postępowania nieważnościowego; datę ogłoszenia, przez publikację, ww. orzeczenia nr 83 Ministra Przemysłu i Handlu oraz datę wydania i charakter formalny, zależnego od orzeczenia nr 83 Ministra Przemysłu i Handlu, orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z [...] marca 1950 r., znak: [...] w odniesieniu do linii orzeczniczej uznającej dopuszczalność przyjęcia takich okoliczności i dowodów pośrednich, z uwagi na bezsporny upływ czasu - w tym przypadku ponad 70 lat od daty wydania decyzji) i procedurę brakowania dokumentów.
Umorzenie postępowania "z mocy prawa" wyklucza, w ocenie organu, ponowne umorzenie postępowania tym razem "z urzędu". Przeczy to w szczególności domniemaniu racjonalności ustawodawcy. Tym samym Minister stwierdził, że wystąpiła przesłanka o charakterze przedmiotowym skutkująca stwierdzeniem niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, którego przedmiotem jest pismo informujące o zastosowaniu ww. przepisu ustawy nowelizującej k.p.a. w sprawie z wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia nr 83 Ministra Przemysłu i Handlu z [...] kwietnia 1949 r. oraz orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z [...] marca 1950 r. wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego tego przedsiębiorstwa.
Skargę na powyższe postanowienie Ministra Rozwoju i Technologii z 10 stycznia 2022 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Spółka "Zakłady [...]", zastępowana przez adwokata. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania:
- 1) art. 134 zdanie pierwsze w zw. z art. 126 w zw. z art. 105 § 1 w zw. z art. 104 § 1 w zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej k.p.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez stwierdzenie niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzji I instancji na skutek uznania, że w przypadku, o którym mowa w art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej k.p.a., brak podstaw do wydania decyzji o umorzeniu postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ niewydanie decyzji uniemożliwia kontrolę sądowoadministracyjną sposobu załatwiania sprawy przez organ administracji publicznej;
- 2) art. 134 zdanie pierwsze w zw. z art. 126 w zw. z art. 105 § 1 w zw. z art. 104 § 1 w zw. z art. 8 § 1 w zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej k.p.a. w zw. z art. 2, art. 21 ust. 1 i 2, art. 32 ust. 1 i 2, art. 45 ust. 1, art. 64 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na zastosowaniu niekonstytucyjnej normy prawnej, tj. art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej k.p.a., a w szczególności przyjęcie, że upływ trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności powoduje automatyczne umorzenie postępowania wszczętego takim wnioskiem jeszcze przed wejściem w życie ustawy nowelizującej k.p.a. i niezakończonego przed tym dniem ostateczną decyzją, a tym samym różnicowanie sytuacji prawnej skarżącej jako podmiotu:
- a) który został pozbawiony własności z rażącym naruszeniem prawa, względem podmiotów, które wywłaszczono zgodnie z prawem, ale nie wykorzystano nieruchomości na cel przewidziany w decyzji o wywłaszczeniu - polegające na pozbawieniu tylko tego pierwszego możliwości dokończenia trwającego postępowania administracyjnego,
- b) pokrzywdzonego wydaniem decyzji obarczonych wadą nieważności, który przed dniem 16 września 2021 r. z przyczyn od niego niezależnych nie zdołał uzyskać rozstrzygnięcia o stwierdzeniu nieważności tych decyzji, względem podmiotów, które takie rozstrzygnięcie przed tą datą uzyskać zdołały - polegające na pozbawieniu tylko tego pierwszego prejudykatu dla chronionych konstytucyjnie roszczeń odszkodowawczych w związku z niezgodnym z prawem działaniem organu władzy publicznej, a tym samym zamknięcie drogi sądowej dochodzenia ochrony naruszonego prawa własności, pomimo wszczęcia postępowania na podstawie i w zaufaniu do obowiązujących przepisów oraz uzasadnionego oczekiwania, że zostanie ono rozstrzygnięte merytorycznie zgodnie z tymi przepisami,
- - co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ skutkowało odstąpieniem przez Ministra Rozwoju i Technologii od stwierdzenia nieważności decyzji z 1949 r. i 1950 r. oraz uznaniem, że doszło do umorzenia postępowania administracyjnego – co stanowi naruszenie, w szczególności, zasad demokratycznego państwa prawnego, pewności prawa, zaufania obywatela do organów państwa (lojalności państwa wobec obywatela), ochrony interesów w toku, ochrony uzasadnionych oczekiwań, ochrony własności, równości wobec prawa, odpowiedzialności władz publicznych i prawa do sądu,
- 3) art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej k.p.a. w zw. z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1995 r. Nr 36 poz. 175 ze zm.; dalej odpowiednio Protokół i Konwencja) w zw. z art. 87 ust. 1 Konstytucji, poprzez niezastosowanie normy prawa wyrażonej w art. 1 Protokołu i zastosowanie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej k.p.a., który narusza tę normę, wyprzedzającą ustawę nowelizującą k.p.a. w hierarchii źródeł prawa i w związku z tym nie powinien być stosowany, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ skutkowało uznaniem, że doszło do umorzenia postępowania administracyjnego,
- 4) art. 134 zdanie pierwsze w zw. z art. 126 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 7 w zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej k.p.a., poprzez brak wydania rozstrzygnięcia merytorycznego pomimo:
- a) nieustalenia przez Ministra Rozwoju i Technologii na podstawie dowodów faktu i daty doręczenia lub ogłoszenia decyzji z 1950 r., a w związku z tym w sytuacji nieustalenia (niewyjaśnienia i niewykazania) przez organ, że od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji z 1950 r. upłynęło trzydzieści lat,
- b) że nie doszło do doręczenia decyzji z 1950 r. skarżącemu - który to dzień wyznacza dopiero początek biegu terminu trzydziestu lat, o którym mowa w art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej k.p.a. - ani ogłoszenia decyzji z 1950 r. skarżącemu,
- - co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ skutkowało uznaniem, że doszło do umorzenia postępowania administracyjnego,
- 5) art. 107 § 3 w zw. z art. 11 w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia do zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzji I instancji, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uniemożliwia kontrolę sądowoadministracyjną zaskarżonego postanowienia.
Wskazując na powyższe Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającej go decyzji I instancji, obu w całości oraz o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o oddalenie skargi w całości wskazując, że w sprawie wystąpiła przesłanka o charakterze przedmiotowym skutkująca stwierdzeniem niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, ze zm., dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Jak stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów i uwarunkowań Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie stoi w sprzeczności z obowiązującymi przepisami prawa.
Na wstępie wypada zauważyć, że w świetle przywołanego powyżej art. 134 § 1 p.p.s.a. wyznaczającego granice orzekania sądu administracyjnego, przedmiotem postępowania sądowego jest sprawa administracyjna, w której wydano zaskarżony akt lub czynność (dopuszczono się bezczynności). Ramy postępowania sądowoadministracyjnego wyznacza stosunek administracyjnoprawny, istotą zaś postępowania sądowoadministracyjnego jest badanie konkretyzacji tego stosunku. Sprawa niniejsza, w której zostało wydane zaskarżone postanowienie wymagała zauważenia, że w myśl art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Przepis art. 127 § 3 k.p.a. przewiduje zaś, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji.
W doktrynie wskazuje się, że zagadnienie niedopuszczalności odwołania rozpatruje się zwykle wyróżniając jej przedmiotowe i podmiotowe przyczyny. Te pierwsze kojarzone są z brakiem przedmiotu zaskarżenia oraz wyłączenia przez przepisy prawa możliwości kwestionowania decyzji w administracyjnym toku instancji (tak B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks..., s. 706–708). Z sytuacją niedopuszczalności odwołania z tych powodów mamy do czynienia wówczas, gdy:
- 1) decyzja nie weszła do obrotu prawnego poprzez jej doręczenie lub ogłoszenie stronie w formie ustnej;
- 2) zaskarżony akt lub czynność organu administracji nie jest decyzją w rozumieniu Kodeksu;
- 3) wyczerpano już administracyjny tok instancji;
- 4) z mocy przepisu ustawowego wyłączono możliwość zaskarżenia decyzji w administracyjnym toku instancji, przewidując inny środek ochrony (np. wniesienie odwołania lub powództwa do sądu powszechnego bądź skargi do sądu administracyjnego, z pominięciem administracyjnego trybu weryfikacji zapadłego rozstrzygnięcia);
- 5) zaskarżono decyzję, w stosunku do której strona skutecznie zrzekła się prawa do wniesienia odwołania, przez co zyskała ona przymiot ostateczności i prawomocności.
(za: W. Chróścielewski, Z. Kmieciak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2019).
W warunkach rozpatrywanej sprawy dalszymi rozważaniami należy objąć przedmiotową przesłankę niedopuszczalności odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) jako wniesionego od aktu (czynności) niebędącego decyzją administracyjną w rozumieniu k.p.a. Istotnymi w tym względzie pozostają okoliczności, w których Spółka złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, która – w ocenie Spółki – została w I instancji zakończona decyzją z 10 listopada 2021 r. o umorzeniu z mocy prawa postępowania administracyjnego w przedmiocie nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu z [...] kwietnia 1949 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. Zakłady [...] Sp. z o.o. oraz orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z [...] marca 1950 r. wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego tego przedsiębiorstwa.
Sąd w składzie orzekającym uznał za prawidłowe przyjęcie przez Ministra, że pismo z 10 listopada 2021 r. nie ma waloru decyzji administracyjnej załatwiającej indywidualną sprawę administracyjną, o której mowa w art. 104 w zw. z art. 1 pkt 1 k.p.a. W piśmie tym Minister zawarł informację o umorzeniu z mocy prawa postępowania nieważnościowego, odwołując się do art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej k.p.a.
Poddając w tym miejscu pod rozwagę kwestię prawnej formy załatwienia sprawy administracyjnej przez Ministra Rozwoju i Technologii w związku z wnioskiem Spółki o stwierdzenie nieważności wskazanych orzeczeń w sytuacji, gdy przepisy nowelizujące Kodeks postępowania administracyjnego, które przywołał organ w zaskarżonym postanowieniu nie wskazują formy wypowiedzi organu celem realizacji tej normy prawnej, Sąd zauważa, że w myśl art. 2 pkt 2 ustawy nowelizującej k.p.a., postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie tej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.
W ocenie Sądu, "umorzenie z mocy prawa", o jakim mowa w przywołanym przepisie wymaga potwierdzenia odpowiednim aktem – decyzją administracyjną lub wyrokiem sądu opartym na art. 145 § 3 p.p.s.a., czego wymagają względy pewności prawa i bezpieczeństwa prawnego (por. wyroki tut. Sądu z 18 października 2021 r., sygn. akt I SAB/Wa 250/21, z 10 listopada 2021 r., sygn. akt I SAB/Wa 376/21 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 30 września 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 239/21). Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 listopada 2021 r., sygn. akt I OSK 1407/20, jakkolwiek umorzenie to nastąpiło z mocy samego prawa (ze względu na art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego), to konieczne stało się potwierdzenie zaistniałego stanu rzeczy aktem stosowania prawa. Aktem takim z pewnością nie jest pismo informujące o treści przepisu, nawet jeśli towarzyszą temu elementy stanu faktycznego konkretnej sprawy.
Powyższa argumentacja, choć w aspekcie formy umorzenia postępowania odmienna od stanowiska wyrażonego przez Ministra Rozwoju i Technologii, nie zaprzecza prawidłowości wydanego w sprawie zaskarżonego postanowienia, które stwierdzało niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego wobec pisma tego organu z 10 listopada 2021 r., jako pisma w sprawie o charakterze informacyjnym. Konsekwencją powyższego ustalenia musi być wyłączenie dopuszczalności złożenia środka odwoławczego od aktu organu administracji publicznej podjętego poza postępowaniem jurysdykcyjnym w niewłaściwej formie procesowej (tj. pisma zamiast decyzji).
Nie można bowiem uznać, że pismo to konkretyzuje uprawnienia i obowiązki wynikające z mocy prawa (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.), jeżeli umorzenie, o którym mowa w art. 2 pkt 2 ustawy nowelizującej k.p.a., podlega stwierdzeniu w formie decyzji. Z tych względów należało przyjąć, iż odwołanie/wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w związku z pismem zawierającym informację o umorzeniu postępowania administracyjnego w związku z nowelizacją art. 156 § 2 k.p.a. nie jest środkiem dopuszczalnym.
Pozostałe kwestie podnoszone w skardze i omówione w jej uzasadnieniu, w tym zagadnienie prawidłowości zastosowania art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej k.p.a., jak i zgodności z Konstytucją RP i normami traktatowymi (ponadnarodowymi), wykraczały poza granice sprawy.
Mając to wszystko na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które to przepisy pozwalają na rozpoznanie sprawy we wskazanym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.