Uzasadnienie
Decyzją z 30 stycznia 2023 r. nr KOA/281/Op/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (SKO/organ) po rozpatrzeniu odwołania J. C. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza N. z dnia 20 grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy częściowego zwolnienia z ponoszenia odpłatności za pobyt w schronisku.
Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Decyzją z dnia 20 grudnia 2022 r. nr [...] Burmistrz N. odmówił J. C. częściowego zwolnienia z ponoszenia odpłatności za pobyt w schronisku "[...]".
W uzasadnieniu organ wskazał, że dochód wnioskodawcy wynosi [...] zł z tytułu emerytury, przy czym dokonywane są potrącenia komornicze z tytułu zaległych alimentów w kwocie [...] zł. Wnioskodawca zobowiązany jest do ponoszenia odpłatności za pobyt w schronisku w wysokości 90% własnego dochodu, pozostałą część odpłatności ponosi gmina, W ocenie organu wnioskodawca nie znajduje się w szczególnej sytuacji uzasadniającej zwolnienie z odpłatności.
Od powyższej decyzji odwołanie z zachowaniem ustawowego terminu złożył J. C. Skarżący podniósł, że jest osobą niepełnosprawną, ma problemy zdrowotne związane z kręgosłupem. Dochód skarżącego jest pomniejszony o zajęcia komornicze, a zatem do dyspozycji skarżącego jest mniejsza kwota.
Rozpoznając powyższe odwołanie SKO wskazało, że zasady odpłatności za pobyt w przedmiotowym schronisku regulują przepisy uchwały nr [...] Rady Miejskiej w N. z dnia 28 listopada 2019 r. Zgodnie z § 3 ust. 1 i 2 załącznika do uchwały - w szczególnie uzasadnionych przypadkach osoby zobowiązane do wnoszenia opłat za pobyt w ośrodku wsparcia mogą być zwolnione w części lub w całości od opłaty. Zwolnienie może nastąpić na wniosek osoby, której udzielono wsparcia, w przypadku:
- 1) strat materialnych powstałych w wyniku zdarzenia losowego,
- 2) udokumentowanych wydatków na leki, dojazdu do lekarzy, badań specjalistycznych, konieczności zakupu sprzętu rehabilitacyjnego itp.,
- 3) innych sytuacji losowych.
Oznacza to, zdaniem organu, że decyzja w przedmiocie zwolnienia podejmowana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego, a zatem organ nie ma obowiązku uwzględnienia wniosku nawet w przypadku spełnienia przesłanek określonych w cytowanych przepisach. SKO wskazało, że podziela ocenę organu I instancji, że potrącenia komornicze tytułem zaległych alimentów nie uzasadniają zwolnienia z odpłatności. Nie jest to zdarzenie losowe, lecz zdarzenie, które nastąpiło z przyczyn leżących po stronie skarżącego, który nie płacił alimentów na rzecz osób uprawnionych - zapewne swoich dzieci - i nie uczynił tego nawet pomimo skierowania przez osobę uprawnioną sprawy do sądu. Egzekucja komornicza następuje przecież na podstawie orzeczenia sądu lub innego tytułu wykonawczego i skarżący nie wyjaśnił, dlaczego takiego orzeczenia nie wykonał, generując dodatkowe koszty związane z egzekucją komorniczą. Przyznanie zwolnienia z odpłatności zwiększyłoby poziom odpłatności ponoszonej przez gminę, a zatem pośrednio gmina finansowałaby alimenty obciążające skarżącego. Niezależnie od powyższego z akt sprawy wynika, że organ przyznaje skarżącemu pomoc w postaci specjalnych zasiłków celowych.
W tych okolicznościach odmowa zwolnienia z odpłatności, zdaniem organu, nie przekracza granic uznania administracyjnego i brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Skargę na powyższą decyzję wniósł J. C. zaskarżając ją w całości. Wskazał, że jest osobą niepełnosprawną, ma problemy zdrowotne, które wiążą się z kręgosłupem. W ubiegłym roku przeszedł poważną operację na kręgosłup, która nie przyniosła zamierzonych efektów, więc neurochirurg przygotowuje go do kolejnej operacji. Podał, że leczy się systematycznie a jego jedynym dochodem jest emerytura, która zostaje pomniejszona o zajęcia komornicze. Wskazał, że dochód jest tylko tym, co dostaje "na rękę" w kwocie [...]. Podał, że MOPS w N. obliguje go do uiszczenia kwoty [...]. Wskazał, że nie jest w stanie opłacać wskazanej wyżej opłaty miesięcznej w Schronisku dla osób bezdomnych. Podał, że wysyłane faktury za regularnie przyjmowane leki też są finansowane w około 1/3 sumy. Nie stać go na wykupywanie przepisywanych przez specjalistów leków, co pogarsza jego stan zdrowia. Zaznaczył, że nie chce się uchylać od płatności za schronisko, ale chciałby móc czuć, że wywiązuje się ze swoich zobowiązań i zadbać o swoje zdrowie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na wstępie wskazać należy, że zasady odpłatności za pobyt w schronisku regulują przepisy uchwały nr [...] Rady Miejskiej w N. z dnia 28 listopada 2019 r., które stanowiły podstawę materialnoprawną kontrolowanej decyzji. Zgodnie z tabelą zawartą w § 2 ust 2 załącznika do tej uchwały w przypadku gdy dochód osoby stanowi od 150% do 200% kryterium dochodowego ustalonego na podstawie art. 8 ust 1 ustawy o pomocy społecznej odpłatność wynosi 90 % dochodu osoby korzystającej ze schroniska.
Zgodnie z kolei z § 3 ust. 1 i 2 tego załącznika do uchwały - w szczególnie uzasadnionych przypadkach osoby zobowiązane do wnoszenia opłat za pobyt w ośrodku wsparcia mogą być zwolnione w części lub w całości od opłaty. Zwolnienie może nastąpić na wniosek osoby, której udzielono wsparcia, w przypadku:
- 1) strat materialnych powstałych w wyniku zdarzenia losowego,
- 2) udokumentowanych wydatków na leki, dojazdu do lekarzy, badań specjalistycznych, konieczności zakupu sprzętu rehabilitacyjnego itp.,
- 3) innych sytuacji losowych.
Decyzję o częściowym lub całkowitym zwolnieniu z obowiązku ponoszenia tych opłat podejmuje Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Rację ma organ, że w świetle powyższych uregulowań decyzja organów podejmowana jest w granicach tzw. uznania administracyjnego. Sąd zwraca uwagę, że decyzja podjęta w ramach uznania administracyjnego nie będzie mogła być uznana za dowolną tylko wtedy, gdy orzekający organ ustali zgodnie z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. wszystkie istotne okoliczności dla treści rozstrzygnięcia.
Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie J. C. na mocy decyzji MOPS w N. z 21 stycznia 2022 r. został objęty pomocą w formie schronienia i posiłku w Stowarzyszeniu "[...]" w P. Dochód J. C. stanowi emerytura, kótra wynosi [...] zł miesięcznie. Kwota ta stanowi ponad 150 % kryterium dochodowego z art. 8 ust 1 ustawy o pomocy społecznej. W związku z tym skarżący został obciążony opłatą za pobyt w schronisku w wysokości 90 % uzyskiwanego dochodu. Skarżący leczy się systematycznie z powodu długotrwałej choroby a koszty leczenia są częściowo pokrywane z zasiłków celowych. W niniejszej sprawie organy odmówiły uwzględnienia wniosku skarżącego o zmniejszenie opłaty za pobyt w schronisku wskazując, że podstawy uwzględnienia wniosku nie może stanowić okoliczność obciążenia uzyskiwanego dochodu egzekucją komorniczą gdyż nie jest to zdarzenie losowe lecz skutek nie wypełniania obowiązku alimentacyjnego przez skarżącego.
Jednakże w ocenie Sądu organy przekroczyły ramy uznania administracyjnego nie uzasadniły bowiem w sposób wyczerpujący swojego stanowisko gdyż nie odniosły się do wszystkich wskazanych w treści uchwały szczególnie uzasadnionych wypadków, które mogą uzasadniać częściowe zwolnienie z opłaty za pobyt w schronisku. Organy nie ustaliły okoliczności faktycznych, które były istotne dla tej sprawy – stanu zdrowia skarżącego (konieczność poddania się kolejnej operacji), kosztów leków, możliwości podjęcia dodatkowego zatrudnienia, ograniczając się wyłącznie do stwierdzenia, że obciążenia komornicze nie stanowią zdarzenia losowego, Wskazały także, że skarżący korzysta z pomocy społecznej w postaci zasiłków celowych.
Sąd podziela stanowisko organów, że fakt ponoszenia kosztów egzekucji i regulowania zaległych alimentów nie może sam przez się uzasadniać wniosku o zwolnienie z części opłaty, niemniej organy winny także ocenić, czy z uwagi na wiek i stan zdrowia skarżącego, nie zachodzą przesłanki zawarte w § 3 ust 1 i 2 pkt 3 uchwały – inne sytuacje losowe. Organy winny mieć także na uwadze, że skarżący stara się przezwyciężyć trudną sytuację, zapobiec bezdomności i podejmuje działania adekwatne do swoich możliwości finansowych.
Sąd uznał zatem, że organy naruszyły przepisy art. 7, 77, 80 i 107 § 3 kpa gdyż nie rozpatrzyły materiału dowodowego w sposób wyczerpujący oraz nie ustaliły w sposób prawidłowy podstawy faktycznej i nie wyjaśniły podstawy prawnej rozstrzygnięcia w kontekście wszystkich przesłanek określonych powołaną uchwałą Rady Miejskiej w N. przez co przekroczyły granice uznania administracyjnego. Ponownie rozpoznając sprawę organy rozstrzygną z uwzględnieniem powyższej oceny prawnej Sądu.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa.