Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] Minister Infrastruktury uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] marca 1992 r. nr [...] wydaną w przedmiocie uwłaszczenia Zakładów Przemysłu [...] im. [...] w likwidacji nieruchomością stanowiąca działki nr [...],[...],[...],[...] i [...], położoną w L. przy ul. [...].
W uzasadnieniu swego stanowiska Minister podniósł, że Wojewoda [...], działając na podstawie art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), decyzją nr [...] z dnia [...] marca 1992 r. stwierdził m. in. nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Zakłady Przemysłu [...] im. [...] w likwidacji prawa użytkowania wieczystego do opisanego na wstępie gruntu oraz nieodpłatne nabycie własności budynku a także odmówił stwierdzenia nabycia przez w/w Zakłady prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego działki oznaczone numerami: [...],[...],[...],[...],[...], [...],[...], [...], [...] i [...].
Z uzasadnienia decyzji wynikło także, iż niezakończony obiekt inwestycyjny - budynek administracyjno-socjalny, został przez ww. Zakłady w [...] r. przekazany Spółdzielni Pracy "[...]" w L., która aktem notarialnym z dnia [...] września 1991 r. sprzedała J. W. prawa i roszczenia wynikające z tytułu wybudowania Zakładu [...].
Pismem z dnia [...] sierpnia 1992 r. Zakłady [...] "[...]" Spółdzielnia Pracy w likwidacji w L. wniosły o unieważnienie decyzji uwłaszczeniowej, z powołaniem się na art. 156 § l pkt 2 kpa, a Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa decyzją nr [...] z dnia [...] września 1994 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej Wojewody [...] z dnia [...] marca 1992 r.
Decyzja ta została skierowana do: jednostki uwłaszczonej, Zakładów [...] "[...]" Spółdzielnia Pracy w Likwidacji i jedynie do J. W., choć w trakcie postępowania przed Ministrem Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa, aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 1993 r. Likwidator Zakładów Przemysłu [...] sprzedał J. i J. małżonkom W. udział [...] części a D. W. – udział wynoszący [...] części w przysługującym reprezentowanym przez niego Zakładom prawie użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu.
Zakłady [...] "[...]" - Spółdzielnia Pracy w Likwidacji decyzję organu naczelnego zaskarżyły do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Do skargi dołączono kopię powyższego aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 1993 r.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 lipca 1996 r. sygn. akt I SA 2046/94 skargę oddalił a z treści uzasadnienia powyższego orzeczenia wynikało, że fakt zawarcia wspomnianego aktu notarialnego z 1993 r. był Sądowi znany.
Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, że (co wynikało z wyroku Sądu Najwyższego sygn. akt II CKN 1155/00 z dnia 23 stycznia 2003 r. oddalającego kasację od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 28 marca 2000 r. dotyczącego powództwa o eksmisję Spółdzielni "[...]"), sądy wszystkich instancji oraz Sąd Najwyższy uznały powyższy akt notarialny z 1993 r. za nieważny, gdyż w akcie tym nie stwierdzono nabycia prawa własności budynków.
Stwierdzono również, że postanowieniem Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] marca 1995 r. w sprawie o sygnaturze akt [...] została zniesiona współwłasność prawa użytkowania wieczystego ustanowionego na nieruchomości położonej w L. przy ulicy [...] o powierzchni [...] m kw., pochodzącej z większej całości mającej urządzoną księgę wieczystą [...] prowadzoną przez Sad Rejonowy w L. W wyniku tego działu D. W. otrzymała [...] zaś małżonkowie J. i J. W. [...] – na zasadach wspólności ustawowej prawa użytkowania wieczystego działki oznaczonej numerem [...] o powierzchni [...] m kw., wykazanej na mapie sytuacyjnej terenu sporządzonej przez geodetę Z. M. wraz ze znajdującymi się na niej naniesieniami budowlanymi.
Jednocześnie postanowieniem tym przyznano J. i L. małżonkom O. – na zasadach wspólności ustawowej prawo użytkowania wieczystego działki oznaczonej nr [...] o powierzchni [...] m kw. opisanej również na w/w mapie wraz z naniesieniami budowlanymi.
Dokonując analizy mapy będącej podstawą wydania przez sąd cywilny opisanego wyżej postanowienia, Minister ustalił, że działka o numerze [...] powstała z działki [...] i części działek [...],[...] i [...] ujętych w decyzji uwłaszczeniowej
Następnie pismem z dnia [...] grudnia 2004 r. D., J. i J. W. wnieśli o stwierdzenie, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 1992 r. oraz w/w decyzja Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] września 1994 r. – zostały wydane z naruszeniem prawa i rozstrzygając ten wniosek Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] odmowie stwierdzenia, że obie w/w decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa;
Decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] utrzymaną w mocy decyzją tego samego organu z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] odmówiono wznowienia postępowania zakończonego decyzją Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] września 1994 r. Powyższe decyzje zostały zaskarżone skargami do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2004 r. D., J. i J. W. wystąpili z kolejnym wnioskiem do Ministra Infrastruktury o zmianę decyzji uwłaszczeniowej Wojewody [...] w oparciu o przepis art. 161 § 1 k.p.a. poprzez uwzględnienie w tej decyzji wszystkich budynków.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] Minister odmówił uwzględnienia powyższego wniosku skutkiem czego strony wniosły wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Pismem z dnia [...] listopada 2004 r. D., J. i J. W. wnieśli z kolei o wznowienie postępowania uwłaszczeniowego wskazując na przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. odmówił wszczęcia postępowania w tej sprawie podnosząc, że został przekroczony termin określony w art. 148 § l k.p.a.
Rozpatrując sprawę w trybie instancji na skutek odwołania złożonego przez D., J. i J. W. Minister Infrastruktury zauważył, że we wniosku o wznowienie postępowania wnioskodawcy powołując się na art. 145 § l pkt 5 kpa wskazali, iż okoliczności faktyczne, które wyszły na jaw podczas oględzin nieruchomości przeprowadzonych w dniu [...] listopada 2004 r. były nowymi, istotnymi okolicznościami istniejącymi w dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej a nieznanymi organowi w momencie orzekania.
Z protokołu z oględzin nieruchomości wynikało bowiem, iż w dniu [...] grudnia 1990 r. na działkach objętych uwłaszczeniem istniał budynek [...] (objęty decyzją uwłaszczeniową), budynek [...], zbiornik [...] (w protokole oznaczony jako budynek nr [...]),ogrodzenie wraz z [...] od ulicy [...]. Przepis art. 145 § l pkt 5 kpa stanowi zaś, że wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję, przy czym stosownie do art. 148 § l kpa - podanie o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia.
W sprawie było niewątpliwe, że budynek [...] był objęty decyzją uwłaszczeniową, natomiast z powyższego protokołu oględzin wynikało, iż w dniu [...] grudnia 1990 r. istniał także budynek [...], zbiornik [...] i ogrodzenie. O tym, że na gruncie istniały budynki (w liczbie mnogiej), strona wiedziała już w dniu zawarcia ww. aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 1993 r. Akt ten bowiem powoływał się na decyzję uwłaszczeniową z dnia [...] marca 1992 r. oraz zawierał wyjaśnienie stawających do aktu, iż na przedmiotowych działkach znajdują się budynki i budowle; była też w nim mowa o obiekcie magazynowym.
Z akt z kolei wynikało (pisma wnioskodawców z dnia [...] lutego 2004 r. adresowane do Ministra Infrastruktury oraz z dnia [...] kwietnia 2004 r., adresowane do Dyrektora Delegatury [...] w L.), że D., J. i J. W. wskazują, iż decyzja uwłaszczeniowa Wojewody [...] jest wadliwa, gdyż nie zawiera wszystkich budynków znajdujących się na gruncie.
Sprawa nieujętych w decyzji budynków, co najmniej zatem w odniesieniu do istniejącego budynku magazynowego, była już znana w tym czasie stronie, a więc z tej przyczyny nie można było twierdzić, iż dopiero ujawniło się to przy protokole oględzin w dniu [...] listopada 2004 r.
Nie zostało jednak wyjaśnione przez organ I instancji kiedy wnioskodawcy dowiedzieli o istnieniu na gruncie zbiornika [...] i ogrodzenia. Bezsprzecznie istnienie tych urządzeń w sposób jednoznaczny ujawniono w protokole z oględzin z dnia [...] listopada 2004 r. i licząc od tej daty, wniosek o wznowienie postępowania byłby zatem złożony z zachowaniem terminu ustawowego. Ponieważ okoliczność ta nie została dokładnie wyjaśniona a przyjęcie daty [...] listopada 2004 r. za moment w którym wnioskodawcy dowiedzieli się o istnieniu na gruncie podlegającym uwłaszczeniu urządzeń, przeczyło tezie o przekroczeniu terminu określonego w art. 148 § l kpa, organ odwoławczy uchylił decyzję Wojewody i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Powyższe rozstrzygnięcie stało się z kolei przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, którą wniósł Likwidator Zakładów [...] "[...]" – Spółdzielnia Pracy w L. w likwidacji.
Wnosząc o uchylenie w/w decyzji twierdził, że o istnieniu na przedmiotowym gruncie zarówno budynków jak i urządzeń strony wiedziały przy zawieraniu umowy notarialnej z dnia [...] grudnia 1993 r. a nawet w dacie wydawania decyzji uwłaszczeniowej z 1992 r. Inwestorem zbiornika była bowiem Spółdzielnia i zbudowała go w latach [...] z funduszów Zakładów Przemysłu [...]. Zbiornik ten ([...]) położony jest w jego pobliżu. Roszczenia natomiast do niego nabył od Spółdzielni J. W. aktem notarialnym z dnia [...] września 1991 r.
Odnosząc się natomiast do ogrodzenia i bramy wjazdowej skarżący twierdził, że urządzenia te dotyczą budynku [...], który J. W. dzierżawił od Spółdzielni w oparciu o umowę z dnia [...] czerwca 1991 r.
W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko akcentując przy tym, że akty notarialne dotyczyły lat 1991 i 1993 a uwłaszczenie nastąpił na datę 5 grudnia 1990r. i brak było jednoznacznych dokumentów, jakiego rodzaju zabudowa istniała w tym dniu, zwłaszcza co do urządzeń. O tym, że urządzenia te już istniały przesądził dopiero dowód z oględzin nieruchomości.
Ponadto Minister zakwestionował interes prawny Likwidatora Spółdzielni do występowania w postępowaniu dotyczącym wznowienia postępowania uwłaszczeniowego.
Również uczestnicy postępowania D., J. i J. W. domagali się stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, gdyż - ponieważ jednostka uwłaszczona (Zakłady Przemysłu [...] im. [...]) obecnie nie istnieje - to nie może się obecnie toczyć postępowanie wznowieniowe dotyczące uwłaszczenia w/w przedsiębiorstwa.
Następnie J. W. podczas rozprawy przed Sądem w dniu 3 kwietnia 2006 r. pozostawił rozstrzygnięcie do uznania Sądu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Kontrola Sądu sprowadza się zatem do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W związku z powyższym, dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że nie narusza ona prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie.
Przede wszystkim należy stwierdzić, że choć istotnie w postępowaniu uwłaszczeniowym prowadzonym w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 października 1992 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości winna uczestniczyć jako strona przede wszystkim państwowa osoba prawna inna niż Skarb Państwa to jednak w sytuacji, gdy inna osoba legitymuje się prawnorzeczowym tytułem do nieruchomości będącej przedmiotem uwłaszczenia (prawo własności lub użytkowania wieczystego), albo osoba taka jest następcą prawnym jednostki uwłaszczanej, ma ona prawo uczestniczyć jako strona w postępowaniu uwłaszczeniowym prowadzonym po dacie 5 grudnia 1990 r. Ważne jest tylko, aby w dniu 5 grudnia 1990 r. istniała państwowa osoba prawna, której dotyczy uwłaszczenie zaś okoliczność, że po tej dacie osoba ta już nie istnieje i postępowanie uwłaszczeniowe toczy się z udziałem jej następcy prawnego nie wpływa na ważność decyzji wydanej w tym postępowaniu (vide: wyroki NSA z dnia 27 maja 1998 r. I SA 1882/97 LEX 44518 i z dnia 22 listopada 2001 r. I SA 1000/00 LEX 81664).
Z tego powodu twierdzenie, że zaskarżona decyzja jest nieważna bowiem wydana została w postępowaniu o wznowienie postępowania uwłaszczeniowego i nie została skierowana do jednostki uwłaszczonej (bo ona nie istnieje) nie jest zasadne. Formalnie rzecz biorąc prawa przedsiębiorstwa, które zostało uwłaszczone decyzją Wojewody [...] w 1992 r. zostały zbyte w/w aktem notarialnym z 1993 r. i osoby wpisane do księgi wieczystej jako użytkownicy wieczyści uwłaszczonego gruntu są traktowane jako następcy prawni uwłaszczonej jednostki.
Przywołany przez uczestników W. w piśmie z dnia [...] października 2005 r. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 1998 r. sygn. akt I SA 1637/96, którego teza zawiera pewien skrót myślowy nie może być odczytywany od kontekstu sprawy, w której zapadł. W sprawie tej z wnioskiem o wznowienie postępowania uwłaszczeniowego wystąpił bowiem następca prawny poprzedniego dzierżawcy jednostki uwłaszczanej a zatem podmiot nie legitymujący się żadnym prawem rzeczowym do gruntu.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze trzeba stwierdzić, że nie podważają one legalności zaskarżonej decyzji, gdyż ma ona charakter kasacyjny i nie przesądza ostatecznie kwestii dochowania przez wnioskodawców terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. Stwierdzono w jej uzasadnieniu jedynie, iż nie zostało w pełni wyjaśnione kiedy wnioskodawcy dowiedzieli się o istnieniu na gruncie urządzeń. Okoliczność ta zatem będzie przedmiotem badania przez organ pierwszej instancji, któremu sprawa została przekazana celem ponownego jej rozpatrzenia.
Zwrócić w tym miejscu należy uwagę na okoliczność, że decyzja Wojewody [...] pomijała jako stronę niniejszego postępowania Likwidatora Spółdzielni "[...]". Dopiero decyzja Ministra Infrastruktury została mu doręczona a zatem to organ II instancji uznał, że podmiot ten winien uczestniczyć w niniejszym postępowaniu jako strona. W tym kontekście dziwi nieco stanowisko Ministra zawarte w odpowiedzi na skargę, w której podnosi, że Spółdzielnia w likwidacji nie ma interesu prawnego do występowania w tej sprawie.
Ponieważ sprawa będzie obecnie ponownie rozpatrywana przez organy winny one przede wszystkim ściśle określić krąg uczestników niniejszego postępowania mając na uwadze treść wydanych do tej pory rozstrzygnięć w postępowaniach związanych z przedmiotową decyzją uwłaszczeniową a zwłaszcza treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zapadłego w sprawie I SA 2046/94.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd – z mocy przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – orzekł jak w sentencji.