Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] lutego 2001 r. nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymało w mocy swoją decyzję z [...] września 2000 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z [...] września 1954 r. nr [...]. Orzeczeniem tym nie przyznano byłym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] oznaczonej nr hip. [...].
W postępowaniu administracyjnym ustalono, że teren nieruchomości został objęty w posiadanie przez Gminę Miasta W. 11 kwietnia 1949 r., o czym ogłoszono w Dzienniku Urzędowym Zarządu Miejskiego Nr [...] z 1949 r. Termin do złożenia wniosku upłynął z dniem 11 października 1949 r. Wniosek dekretowy nie został złożony.
W ocenie organu nadzoru nie zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego z [...] września 1954 r.
Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła M. K. Wniosła o jej uchylenie. Decyzji zarzuciła, iż postępowanie dowodowe nie wykazało spełnienia warunków objęcia gruntu w posiadanie określonych w rozporządzeniu Ministra Odbudowy z 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę Miasta W. Organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 28 września 2006 r. w sprawie I SA/Wa 1077/06 oddalił skargę.
Skargę kasacyjną od tego wyroku złożyła J. S. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 22 lutego 2008 r. w sprawie I OSK 188/07 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że w orzecznictwie powszechnie przyjmuje się że warunkiem skutecznym objęcia gruntów w posiadanie przez gminę Miasta W. było zamieszczenie ogłoszenia w organie urzędowym Zarządu Miejskiego Miasta W., o którym mowa w § 3 rozporządzenia Ministra Odbudowy z 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 6, poz. 43). Skutek prawny, polegający na tym, że grunty na określonym obszarze W. zostały objęte w posiadanie przez gminę w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu z 26 października 1945 r., następował zaś z dniem wydania numeru powołanego organu urzędowego.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w aktach sprawy nie ma ogłoszenia potwierdzającego skuteczne objęcie spornego gruntu w posiadanie gminy Miasta W. Dokumenty te mają zaś istotne znaczenie. Jeżeli przesłanką odmowy przyznania własności czasowej jest bezskuteczny upływ terminu, przewidzianego w art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego, to niezbędne jest wskazanie nie tylko, że osoby uprawnione nie zgłosiły omawianego żądania, ale także ustalenia czy i kiedy rozpoczął bieg termin do złożenia takiego wniosku. Faktu i daty skutecznego objęcia gruntu w posiadanie nie można domniemywać. Niedopuszczalne jest również dokonywanie takich ustaleń wyłącznie na podstawie niczym niepopartych twierdzeniach organu.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w sytuacji gdy organ w sposób oczywisty nie zastosował się w pełni do obowiązku określonego w art. 54 § 2 ustawy p.p.s.a., gdyż przekazał niekompletne akta administracyjne, to Sąd I instancji powinien skorzystać z uprawnień wynikających z art. 106 § 3 ustawy p.p.s.a. Ocena czy decyzja dotknięta jest kwalifikowanymi wadami, określonymi w art. 156 § 1 k.p.a. wymaga bowiem dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpoznając sprawę zważył co następuje
W myśl art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Z treści powołanego przepisu wynika, że Sąd I instancji nie jest związany oceną sądu wyższej instancji co do stanu faktycznego sprawy, albowiem ocena ta nie jest wykładnią przepisów prawa (por. Jan Paweł Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. 2, Lexis Nexis, Warszawa 2006 teza 5 s. 421). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 22 lutego 2008 r. powołując treść § 3 rozporządzenia Ministra Odbudowy z 27 stycznia 1948 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 6, poz.
43) podkreślił, że skutek prawny polegający na tym, że grunty na określonym obszarze Warszawy zostały objęte w posiadanie przez gminę w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu z 26 października 1945 r., następował z dniem wydania numeru organu urzędowego Zarządu Miejskiego, w którym zamieszczono ogłoszenie.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał również, że jeżeli przesłanką odmowy przyznania prawa własności czasowej jest bezskuteczny upływ terminu przewidzianego w art. 7 ust. 1 dekretu, to niezbędne jest wykazanie nie tylko, że osoby uprawnione nie zgłosiły żądania, ale także ustalenie, czy i kiedy rozpoczął bieg termin do złożenia takiego wniosku.
Wymaga jednak zaznaczenia, że podstawę uchylenia wyroku Sądu I instancji nie stanowiła błędna wykładnia wyżej wskazanych przepisów, lecz nieprawidłowe wykonanie przez organ przepisu art.54 § 2 p.p.s.a., tj. nadesłanie niekompletnych akt administracyjnych, z czym wiązała się niemożliwość dokonania przez sąd oceny prawidłowości ustalenia stanu faktycznego.
Wprawdzie Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w powyższym zakresie, jednakże z uwagi na treść art. 190 ppsa, to zalecenie jako odnoszące się do oceny stanu faktycznego nie jest dla sądu I instancji wiążące.
Stosownie do treści art. 106 § 3 p.p.s.a. przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów jest możliwe, jeżeli łącznie spełnione są dwa warunki: 1) jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, 2) nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z przepisu tego wynika także, że dopuszczenie nowego dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu (wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2005 r., OSK 1595/04, niepubl.) oraz Komentarz do art.106 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) [w:] B. Dauter,
B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006, wyd. II.
W ocenie Sądu w niniejszym składzie, braki w materiale dowodowym, na co wskazał NSA uchylając wyrok sądu I instancji, są tego rodzaju, że sąd prowadziłby samodzielne postępowanie dowodowe, a nie byłoby to uzupełnienie materiału dowodowego, o jakim mowa w art. 106 § 3 ppsa.
W istocie prowadziłoby to merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd za organ. Należy mieć na względzie, że zgodnie ze stanowiskiem orzecznictwa (por. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2001 r., V SA 671/00, LEX nr 50 129; wyrok NSA z dnia 23 listopada 2005 r., I FSK 260/05, niepubl.) i doktryny (wyżej powołany Komentarz do art.106 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) sąd nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją. Jeżeli zachodzi potrzeba dokonania ustaleń, które mają służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu, sąd powinien uchylić zaskarżoną decyzję i zamieścić wskazania co do dalszego postępowania.
Odnosząc się do braków w materiale dowodowym wskazać należy, że z akt sprawy nie wynika, kiedy nastąpiło objęcie w posiadanie nieruchomości hip. [...] przez gminę. Brak jest bowiem egzemplarza lub odpisu wydania numeru organu urzędowego, o jakim mowa w § 3 rozporządzenia Ministra Odbudowy z 27 stycznia 1948 r. Rozporządzenie to wskazywało, jakie muszą być spełnione wymogi, tj. co powinno zawierać ogłoszenie, w jaki sposób podane do publicznej wiadomości.
Dlatego konieczne było ustalenie, na podstawie wyżej omówionego ogłoszenia, która działka została objęta ogłoszeniem zamieszczonym w Dzienniku Urzędowym nr [...] Zarządu Miejskiego.
Zważyć należy, że orzeczenie administracyjne z [...] września 1954 r. o odmowie przyznania prawa własności czasowej dotyczy działki hip [...], a więc innej działki, ponieważ działka położona przy ul [...], oznaczona była nr hip [...]. Organ nadzoru poprzestał jedynie na stwierdzeniu, że "później wyjaśniono", że chodzi o działkę hip [...]. Uszło jednak uwadze tego organu, że oznaczenie nieruchomości jest istotnym elementem rozstrzygnięcia decyzji administracyjnej.
Wobec tego konieczne jest ustalenie, której nieruchomości dotyczyło ogłoszenie o objęciu gruntu w posiadanie przez gminę, a wobec tego, czy doszło do objęcia nieruchomości oznaczonej jako działka hip [...].
Organ nadzoru podniósł, że dotychczasowi właściciele nie złożyli wniosku dekretowego. Wprawdzie w aktach takiego wniosku nie ma, jednakże zaświadczenie z 25 marca 1955 r. wystawione na wniosek A. K. przez Prezydium Rady Narodowej Miasta W., a dotyczące nieruchomości nr hip [...] zawiera stwierdzenie: "Dotychczasowi właściciele pomienionej działki gruntu złożyli wniosek przewidziany art. 7 cyt. Dekretu z dn. 26 X 1945 r. o przyznanie prawa własności czasowej". Do tego zaświadczenia organ nadzoru nie odniósł się, poprzestając na stwierdzeniu, że wniosek dekretowy nie został złożony.
Nie wyjaśnienie powyższych okoliczności mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z tej przyczyny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.,,c’’ oraz art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.
Organ ponownie rozpoznając sprawę uzupełni postępowanie dowodowe w kierunku wyżej wskazanym.