Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 15 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 681/12

Uzasadnienie

Sygn. I SA/Wa 681/12

1. I. Stan faktyczny
2. 1. Burmistrz Miasta i Gminy S. decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku J. K. (dalej powoływana jako skarżąca), odmówił przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką na małżonkiem S. K. Organ stwierdził, że art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 139, poz. 992 ze zm., powoływana dalej jako "U.o.ś.r."), stanowi przesłankę negatywną do ustalenia uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego na jej rzecz.
3. 2. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ przytaczając treść art. 17 U.o.ś.r. wskazał, że S.K., jako legitymujący się znacznym stopniem niepełnosprawności, pozostaje w związku małżeńskim ze skarżącą, która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Kolegium wskazało, że art. 17 ust. 5 pkt 2 U.o.ś.r. jest wyraźny i jednoznaczny w swojej treści, nie dając podstaw do przyznania współmałżonkowi świadczenia pielęgnacyjnego.
4. 3. Skarżąca wniosła na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie i wskazała, że istnieją przesłanki do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad mężem.
5. 4. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
6. II. Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

1. 1. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
2. 1) matce albo ojcu,
3. 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny,
4. 3) opiekunowi faktycznemu dziecka,
5. - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
6. 2. Jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy S. K. został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności, a tym samym wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Opiekę taką z kolei zapewnia mu żona – skarżąca, która w celu jej sprawowania zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Niewątpliwie, literalne brzmienie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a U.o.ś.r. może być podstawą do stwierdzenia, iż w przypadku osoby wymagającej stałej opieki, która zawrze związek małżeński i w nim pozostaje, w każdym przypadku wyłączone jest prawo do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne dla osoby, która sprawuje nad nią opiekę, rezygnując z pracy zarobkowej. Zdaniem Sądu, dokonując wykładni ww. przepisu należy jednak uwzględnić stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, który jednoznacznie w wyroku z dnia 18 lipca 2008 r. sygn. akt P 27/07 wypowiedział się przeciwko ograniczaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wobec określonych osób - z kręgu członków rodziny obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym, które rezygnują z zatrudnienia ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niepełnosprawnym członkiem rodziny.
7. 3. W niniejszej sprawie zastosowanie ograniczenia wynikającego z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a U.o.ś.r. w stosunku do małżonka wnioskującego o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad małżonkiem uniemożliwiłoby przyznanie tego świadczenia osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 U.o.ś.r., jako uprawnionym do świadczenia w związku z ciążącym na nich obowiązkiem alimentacyjnym. Sąd stwierdza jednak, że pomimo znowelizowanej treści, art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a U.o.ś.r. nie można odczytywać w oderwaniu od wymogu stosowania wykładni zapewniającej zgodność regulacji ustawowej z zasadami konstytucyjnymi, dostatecznie opisanymi w orzecznictwie TK - z analogicznych, jak dotychczas, względów (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 2 lutego 2012 r. sygn. akt II SA/Ol 1024/11, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 25 kwietnia 2012 r. sygn. akt IV SA/Po 198/12, CBOSA). Dlatego również przy zmienionym stanie prawnym organy powinny stosować prokonstytucyjną wykładnię przepisów prawa.

W świetle wyżej opisanej prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a U.o.ś.r. sąd stwierdza, że organy administracji wadliwie przyjęły, że pozostawanie w związku małżeńskim jest okolicznością uniemożliwiającą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na osobę w nim pozostającą, która wymaga opieki, w sytuacji kiedy współmałżonek nie jest zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zaskarżona decyzja SKO została wydana z naruszeniem prawa materialnego - art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a U.o.ś.r.

Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium uwzględni wykładnię przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych przyjętą przez sąd w niniejszym wyroku oraz przeprowadzi postępowanie wyjaśniające co do wszystkich przesłanek, od których ustawodawca uzależnił prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

W związku z tym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.