Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] września 2007 r. nr [...] o odmowie zwolnienia A. O. z odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Po rozpatrzeniu wniosku skarżącego z dnia 31 sierpnia 2007 r. o częściowe lub całkowite zwolnienie z opłaty za pobyt w domu opieki społecznej, Prezydent Miasta S. decyzją z dnia [...] września 2007 r. odmówił takiego zwolnienia.
W uzasadnieniu decyzji organ opisał szczegółowo sytuację życiową i materialną skarżącego podając między innymi, że skarżący uzyskuje dochód miesięczny w kwocie [...] zł, z której to kwoty [...] zł jest potrącane tytułem odpłatności za pobyt w domu opieki społecznej [...] w S. Pozostała kwota tj. [...] zł jest przekazywana żonie skarżącego. Organ odniósł się do tego również, iż w okresie od 1 października 2006 r. do 30 września 2007 r. skarżący był częściowo zwolniony z odpłatności. Wtedy jednak inna była sytuacja rodzinna skarżącego, ponieważ jego żona miała na utrzymaniu syna, zaś obecnie żona skarżącego mieszka sama i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jej dochód miesięczny wynosi [...] zł. Organ wskazał ponadto, że skarżący ma zapewnioną całodobową opiekę, a jego potrzeby społeczne i bytowe pokrywane są przez dom opieki społecznej. Również kwota wydatków na leki, która [...] zł w ciągu 13 miesięcy nie powoduje konieczności zwolnienia z odpłatności za pobyt.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od tej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że w świetle art. 64 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) osoby wnoszące opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej można zwolnić, na ich wniosek, częściowo lub całkowicie z tej opłaty, w szczególności jeżeli:
- 1) wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, w ośrodku wsparcia lub innej placówce;
- 2) występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych;
- 3) małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia;
- 4) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko.
Jak wynika więc z powołanego powyżej przepisu art. 64 ustawy o pomocy społecznej z 2004 r. ze zwolnienia w części lub w całości z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej można zwolnić osoby wnoszące opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej. W rozpoznawanym przypadku osobą wnoszącą opłatę i jednocześnie zobowiązaną do tego ustawowo na podstawie ustawy o pomocy społecznej z 1990 r. jest tylko skarżący.
Tak, więc to jego sytuacja ma istotne znaczenie przy rozpoznawaniu wniosku w przedmiocie możliwości zwolnienia z opłaty pod kątem uregulowań wynikających z art. 64 ustawy o pomocy społecznej z 2004 r. Zaznaczyć należy, że z treści tego przepisu wynika, że zwolnienia z ponoszenia wydatków na dom pomocy społecznej mają charakter fakultatywny i stosowanie tej ulgi jest oparte na zasadzie uznaniowości organu administracji. Istotne jest jednak to, że uznanie administracyjne nie może mieć cech dowolności, to znaczy wymaga ze strony właściwego organu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i stosownej oceny. Ocenie podlegać powinno czy ponoszenie odpłatności przez osobę zobowiązaną stanowi dla niej istotne obciążenie finansowe ponoszenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, w którym przebywa ma zapewnioną w nim całodobową opiekę oraz zaspokojone niezbędne potrzeby bytowe i społeczne. Nie ponosi dodatkowych kosztów związanych z rehabilitacją.
Zgromadzone dokumenty oraz treść zaskarżonej decyzji wskazuje, że nie można organowi instancji zarzucić dowolności w ocenie sytuacji zobowiązanego. Niewątpliwie, ze względu na stan zdrowia jego sytuacja jest bardzo trudna, jednak należy mieć na uwadze, że placówka, w której przebywa zapewnia podstawowe potrzeby, w tym bytowe, opiekę medyczną i rehabilitacyjną.
Przedłożony materiał dowodowy wskazuje, iż organ I instancji w celu ustalenia sytuacji Pana A. O. i jego żony E. O. zgromadził obszerny materiał dowodowy, dokonał aktualizacji wywiadów środowiskowych, które odzwierciedlają stan majątkowy, zdrowotny i rodzinny tych osób.
Powyższa decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego stała się przedmiotem skargi A. O. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wskazano, że występują uzasadnione okoliczności – tj. długotrwała choroba – uzasadniają częściowe zwolnienie z odpłatności. Ponadto wskazano na ciężką sytuację materialną rodziny, w szczególności żony, której stan zdrowia wymaga kupowania kosztownych leków.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest nieuzasadniona i podlega oddaleniu,
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Sąd uwzględnia skargę i uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie, stwierdza nieważność lub wydanie z naruszeniem prawa tego rozstrzygnięcia jedynie wówczas, gdy uzna, że w sprawie istnieją przesłanki określone w art. 145 § 1 powołanej ustawy. W sprawie niniejszej nie stwierdzono wskazanych w tym przepisie przesłanek uzasadniających uwzględnienie skargi. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna są zgodne z prawem materialnym i procesowym.
Prawidłowo jako podstawę materialnoprawną decyzji organy przyjęły art. 64 ustawy o pomocy społecznej. Wprawdzie skarżący, zgodnie z art. 87 ust 8 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 203, poz. 1966 ze zm.) jako osoba przyjęta do domu opieki społecznej przed dniem 1 stycznia 2004 r. ponosi opłaty na tzw. starych zasadach tj. określonych w art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), to jednak w odniesieniu do zwalniania z odpłatności skarżącego ma zastosowanie ma art. 64 ustawy o pomocy społecznej z uwagi na to, że w art. 87 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego wprost wskazano stosowanie dotychczasowych zasad tylko dotyczących odpłatności, a nie zwalniania z odpłatności.
Zgodnie z przywołanym przez organy art. 64 ustawy o pomocy społecznej całkowite lub częściowe zwolnienie z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej opiera się na uznaniu administracyjnym. Oznacza to, że od oceny organu administracyjnego zależy, czy ulga ta zostanie stronie przyznana. W świetle tego przepisu organ nie ma obowiązku zwolnić z uiszczania opłaty, jest to wyłącznie jego uprawnienie które może zastosować jeżeli są spełnione są przesłanki określone w tym przepisie.
Strona w swoim wniosku wskazała, że podstawą do częściowego zwolnienia z odpłatności powinna być długotrwała choroba skarżącego (stan istniejący od 1978 r.). Dlatego organy oceniły dopuszczalność zwolnienia z odpłatności przez pryzmat art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Trzeba jednak zaznaczyć, że wskazywana przez skarżącego sytuacja materialna i życiowa żony nie ma decydującego znaczenia dla oceny przyznania zwolnienia z odpłatności, ponieważ żona skarżącego nie jest zobowiązana do uiszczania jakichkolwiek świadczeń z tytułu pobytu skarżącego w domu opieki społecznej. Ta sytuacja miałaby znaczenie, kiedy skarżący zostałby umieszczony w domu opieki społecznej po dniu 1 stycznia 2004 r. i osobą zobowiązaną do częściowego pokrywania kosztów odpłatności byłaby małżonka skarżącego. Skoro jednak skarżący sam ponosi opłatę za pobyt w domu opieki społecznej, to pierwszoplanowe znaczenie miało zbadanie właśnie sytuacji skarżącego i tego czy istnieją uzasadnione podstawy do częściowego zwolnienia z odpłatności.
Z uzasadnienia decyzji organów obu instancji wynika, że szczegółowo została przeanalizowana została sytuacja materialna skarżącego tj. wysokość dochodów, wydatki na leki, oraz zostało wzięte pod uwagę, że dom pomocy społecznej zapewniania całodobową opiekę i zaspokaja niezbędne potrzeby życiowe i społeczne. Pozostająca skarżącemu kwota wystarcza na leki, które są mu potrzebne. Tak więc zdaniem organu skarżący z tytułu choroby nie musi ponosić dodatkowych wydatków, które przekraczają jego możliwości finansowe. Na podstawie tych ustaleń organy doszły do przekonania, że nawet częściowe zwolnienie z odpłatności nie jest uzasadnione.
W ocenie Sądu zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja nie przekraczają granic uznania administracyjnego, zaś odmowa zwolnienia z odpłatności została wyczerpująco uzasadniona przez organ drugiej instancji. W tej sytuacji zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję należy uznać za prawidłowe. Skarga zaś nie mogła być uwzględniona.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd – z mocy przepisu art. 151 Prawa o postępowaniu przed sadami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji.