Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 3 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 709/15

Uzasadnienie

1. I. Stan faktyczny
2. 1. Orzeczeniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] lipca 1954 r., nr [...], stwierdzono m.in. przejście na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskiej położonej w gromadzie [...] – [...], stanowiącej w dacie przejęcia własność A. B. i P. B.. Orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] wydano na podstawie dekretu z dnia 5 września 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. (Dz. U. Nr 59, poz. 318) i dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających we faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. Nr 46, poz. 339).
3. 2. Decyzją z [...] stycznia 2007 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu wniosków A. B., J. H., M. H., A. W. i I. H., stwierdziło nieważność powołanego orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] lipca 1954 r. w części dotyczącej wskazanej nieruchomości.
4. 3. Wnioskiem z 14 lipca 2007 r. Skarb Państwa - Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] wystąpiło o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], wskazując, iż nie brało bez własnej winy udziału w postępowaniu.
5. 4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu skargi Skarbu Państwa – Lasy Państwowe Nadleśnictwa [...], wyrokiem z 18 czerwca 2010 r., sygn. akt II SA/Kr 502/10, stwierdził nieważność decyzji Samorządowego Kolegium odmawiających uchylenia decyzji z [...] stycznia 2007 r., wydanych w obu instancjach we wznowionym postępowaniu, wywodząc brak właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych do orzekania w sprawach o przejęcie na własność Państwa nieruchomości na podstawie dekretu z dnia 27 lipca 1949 r.
6. 5. W związku z tym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], postanowieniem z [...] września 2010 r., przekazało wniosek Skarbu Państwa – Lasy Państwowe Nadleśnictwa [...] o wznowienie postępowania zakończonego decyzją tego Kolegium z [...] stycznia 2007 r. Wojewodzie [...] jako organowi właściwemu do jego rozpatrzenia.
7. 6. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. wznowił postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] stycznia 2007 r. i we wznowionym postępowaniu decyzją z [...] kwietnia 2012 r., nr [...], odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Kolegium.
8. 7. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpoznaniu odwołania Skarbu Państwa - Lasy Państwowe Nadleśnictwa [...] od powyższej decyzji, decyzją z [...] lutego 2015 r., nr [...], uchylił decyzję Wojewody [...] oraz stwierdził, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] stycznia 2007 r. została wydana z naruszeniem prawa w zakresie w jakim Skarb Państwa – Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] nie brały udziału w postępowaniu i nie uchylił jej z powodu upływu okresu 5 lat od dnia jej doręczenia.

Minister nie podzielił poglądu Wojewody co do statusu Lasów Państwowych w postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1954 r. Organ uznał, że Skarb Państwa - Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] są stroną postępowania nadzorczego. Wskazał również, że uchylenie decyzji Kolegium jest jednak niemożliwe, gdyż upłynął już okres 5 lat od dnia jej doręczenia.

8. Skarb Państwa – Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] wniosło skargę na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając pkt 2 tej decyzji:

a) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia przez przyjęcie, że decyzja SKO w [...] nie może być uchylona z powodu upływu okresu pięciu lat od dnia jej doręczenia, skoro Nadleśnictwo nie było stroną w tym postępowaniu z przyczyn ewidentnie zawinionych przez organ, nie ma terminu doręczenia;

b) naruszenie art. 146 § 1 Kpa w zw. z art. 109 Kpa przez pominięcie faktu, że skoro decyzji SKO została wydana z naruszeniem prawa w zakresie nie brania udziału Nadleśnictwa w postępowaniu, to fakt ten winien również dotyczyć wydania i doręczenia decyzji, jako efektu tego postępowania.

W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

1. 9. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
2. II. Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje.

1. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.; dalej jako: "Ppsa") Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Upoważnienie wojewódzkiego sądu, a raczej zobowiązanie wynikające z tego przepisu polega na tym, że powinien on zbadać wszelkie okoliczności sprawy z urzędu, bez względu na to, jakie zarzuty i wnioski strona w skardze przytoczyła.

2. Zgodnie z art. 150 § 1 Kpa, organem administracji publicznej właściwym w sprawach wymienionych w art. 149 jest organ, który wydał w sprawie decyzję ostateczną. § 2 tego artykułu stanowi z kolei, że jeżeli przyczyną wznowienia postępowania jest działalność organu wymienionego w § 1, o wznowieniu postępowania rozstrzyga organ wyższego stopnia, który równocześnie wyznacza organ właściwy do przeprowadzenia postępowania. Z przepisów tych wynika, że organem właściwym do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną samorządowego kolegium odwoławczego jest tylko to kolegium. Nie jest takim organem natomiast w żadnym razie wojewoda, już to z przyczyny generalnej, gdyż jest to organ innego pionu organów administracji publicznej, bowiem jest organem administracji rządowej, a także z tego powodu, że żaden ze wskazanych wyżej przepisów Kpa nie daje mu kompetencji do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją samorządowego kolegium odwoławczego. Nie jest bowiem organem, o którym mowa w § 1 art. 150 Kpa. – wydającym decyzję ostateczną instancji, ani wskazanym w § 2 tego artykułu – nie jest organem wyższego stopnia nad samorządowym kolegium odwoławczym. Wznowienie zatem przez Wojewodę [...] postępowania zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] i wydanie decyzji na podstawie art. 151 Kpa w stosunku do decyzji tego Kolegium, czyni tę decyzję nieważną z przyczyny wskazanej w art. 156 § 1 pkt 1 Kpa, jako wydaną z naruszeniem przepisów o właściwości (analogicznie NSA w wyroku z 13 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 2132/13).

3. Rozpoznając odwołanie od decyzji Wojewody [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi – jako organ właściwy, bowiem wskazany w art. 17 pkt 2 Kpa – powinien był uchylić decyzję Wojewody z powodu jej nieważności, umorzyć postępowanie wznowieniowe przed tym organem i na tym swoje rozstrzygnięcie zakończyć. Minister, jakkolwiek decyzję Wojewody uchylił, to uczynił to z przyczyn merytorycznych, naruszył zatem art. 138 § 1 pkt 2 Kpa, bowiem orzekł co do istoty sprawy. Minister ocenił prawidłowość decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], co narusza przepisy o właściwości organów. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi – nie może bowiem wskazać żadnego przepisu, z którego wynikałaby jego właściwość do oceny decyzji ostatecznych samorządowego kolegium odwoławczego w jakimkolwiek trybie.

4. Postępowanie organów mogło zostać ukierunkowane przez wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 18 czerwca 2010 r., sygn. akt II SA/Kr 502/10, a raczej niewłaściwe jego zrozumienie. W wyroku tym, który dotyczył skargi Nadleśnictwa [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], wydaną na skutek wznowienia przez to Kolegium postępowania, zakończonego jego decyzją z [...] stycznia 2007 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że organem właściwym do orzekania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady w [...] z [...] lipca 1954 r. jest Wojewoda [...]. W wyniku tego prawomocnego rozstrzygnięcia, zatem z wiążącą oceną, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] powinno było we właściwym trybie – stwierdzenia nieważności z uwagi na brak właściwości – wzruszyć swoją decyzję, a sprawę z wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] lipca 1954 r. przekazać Wojewodzie [...], który powinien ją rozpoznać dopiero po wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji Kolegium z [...] stycznia 2007 r.

Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 Ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 Ppsa.