Uzasadnienie
Skargę z [...] listopada 2019 r. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 lipca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 290/15 wniósł L. S..
Wskazanym powyżej orzeczeniem Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku M. M. z [...] czerwca 2014 r. w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Następnie wyrokiem z 10 maja 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1934/18 Sąd wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 2.000 zł z tytułu niewykonania powyższego wyroku oraz stwierdził, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto Sąd oddalił wniosek o przyznanie na rzecz skarżącej sumy pieniężnej.
W złożonej skardze skarżący wniósł o:
- 1. wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w wysokości 10.000 zł, na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a.;
- 2. przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty, oznaczonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a.;
- 3. stwierdzenie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
- 4. przeprowadzenie postępowania w trybie uproszczonym.
Strona skarżąca uzasadniła, że organ otrzymał prawomocny wyrok wraz z aktami sprawy 2 września 2015 r. Orzeczenie to nie zostało wykonane mimo, że wyznaczony przez Sąd termin upłynął. W sprawie zapadł kolejny wyrok wymierzający grzywnę, z tytułu niewykonania orzeczenia z 2015 r. Organ pozostaje nadal bezczynny od ponad 4 lat.
Zlekceważenie prawomocnego wyroku stanowi rażące naruszenie zasad państwa prawa, a nałożenie na organ żądanej grzywny byłoby adekwatną reakcją na naruszenie prawa.
Ponadto przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej jest uzasadnione tym, że ograniczenie się przez Sąd wyłącznie do wymierzenia grzywny będzie niewystarczającym środkiem prewencyjno – represyjnym i nie będzie w istocie stanowić żadnej dolegliwości finansowej dla organu. Prezydent kwotę grzywny uzyskuje z budżetu i uiszcza ją na rachunek sądu, a wówczas kwota ta znów wraca do budżetu.
Organ działa wadliwie. Uchyla się od wydania decyzji w przedmiocie ustalenia odszykowania Świadomie i celowo przewleka postępowanie. Skarżący doznaje krzywdy związanej z takim prowadzeniem tej sprawy. Ma poczucie rażącej niesprawiedliwości i pozbawienia jakiejkolwiek ochrony jego ważnych interesów.
Odpowiadając na skargę Prezydent [...] wniósł o oddalenie skargi. Uzasadnił, że zgodnie z obowiązkiem wynikającym z akt 7 kpa. i 77 § 1 kpa. - wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodnego, pozwalającego na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, zachodzi konieczność weryfikacji zgromadzonej dokumentacji i jej uzupełnienia. Organ wystąpił do Wydziału Archiwum Biura Organizacji Urzędu [...], Archiwum Państwowego w [...] i Zarządu Dróg Miejskich w [...] z prośbą o przekazanie dokumentacji, dotyczącej przedmiotowej nieruchomości hipotecznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem Prezydentowi [...] grzywny.
Stosownie do art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taka sytuacja występuje w rozpoznawanej sprawie.
Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 p.p.s.a. Stanowi on, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z kolei w myśl art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Ponadto zgodnie z art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę za niewykonanie wyroku Sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Ustalenie wysokości grzywny zależy od okoliczności konkretnej sprawy.
W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 9 lipca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 290/15 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] czerwca 2014 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie stwierdził, że zaistniała bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Bezsporne jest, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu 2 września 2015 r. - zatem wyznaczony termin upłynął 4 stycznia 2016 r.
Do dnia wydania niniejszego wyroku do Sądu nie wpłynęła żadna informacja o rozstrzygnięciu sprawy przez Prezydenta [...].
Wniosek o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny jest zatem uzasadniony, gdyż organ nie zakończył postępowania administracyjnego w terminie wskazanym w wyroku z 2015 r. Zważyć należy, iż niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania.
W realiach niniejszej sprawy - w ocenie Sądu - wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 4.000 zł, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Określając wysokość grzywny Sąd miał na uwadze długość przekroczenia wyznaczonego wyrokiem z 9 lipca 2015 r. terminu na załatwienie sprawy, przy uwzględnieniu okresu zawieszenia postępowania przed organem, a także fakt ukarania organu grzywną wyrokiem z 10 maja 2019 r., zwrot akt administracyjnych sprawy 9 października 2019 r. (data prezentaty organu) oraz wniesienie kolejnej, niniejszej skargi na niewykonanie wyroku już w listopadzie 2019 r.
Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Niewątpliwie jest, że postępowanie organu naruszyło określoną w art. 12 kpa. zasadę szybkości postępowania, jak również przepisy procedury administracyjnej określające terminy załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym (art. 35 § 1-3 kpa.), było bowiem prowadzone od 2014 r.
Z akt sprawy wynika, że po upływie 4 stycznia 2016 r. terminu wyznaczonego w wyroku z 9 lipca 2015 r. postępowanie było zwieszone od 25 stycznia 2016 r. do 24 lipca 2017 r., lecz po jego podjęciu i pomimo wpłynięcia skargi na niewykonanie wyroku oraz zwrocie akt administracyjnych sprawy 9 października 2019 r. z orzeczeniem rozpatrującym tę skargę, organ nadal nie wydał w niej rozstrzygnięcia. Ponadto nie zintensyfikował czynności w sprawie, gdyż kolejne działania podjął dopiero w grudniu 2019 r.
Bezczynność organu ma zatem charakter kwalifikowany.
Sąd oddalił skargę w zakresie przyznania sumy pieniężnej od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego, na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a., uznając to żądanie za nieuzasadnione.
Zgodnie z powołanym przepisem, uwzględniając skargę Sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty, określonej w art. 154 § 6.
Podkreślić należy, że wymierzenie grzywny organowi ma na celu oddziaływać na organ mobilizująco i prewencyjnie, natomiast przyznanie stronie od organu określonej sumy pieniężnej ma ponadto charakter kompensacyjny. Oznacza to, że ma niejako zrekompensować skarżącemu stratę, jaką poniósł na skutek bezczynności organu. W związku z tym wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinien nawiązać do niedogodności wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana wskazaną argumentacją.
Sąd rozpoznając skargę powinien wówczas podjąć czynności wyjaśniające, odnoszące się do ewentualnego przyznania sumy pieniężnej, jeśli istnienie takich okoliczności wynika z uzasadnienia skargi lub wniosku wyartykułowanego przed rozpoznaniem skargi, a przyznanie tej sumy jest uzasadnione względami materialnoprawnymi.
W treści skargi skarżący podniósł, że sposób prowadzenia postępowania przez Prezydenta, celowe - w jego opinii - niepodejmowanie czynności w sprawie wywołało u niego poczucie krzywdy, niesprawiedliwości i bezsilności. Czuje się lekceważony.
W ocenie Sądu, organ po zwrocie akt sprawy, podjął czynności, mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego w sprawie. Przy czym skarżący wniósł kolejną skargę na niewykonanie wyroku w okresie niewiele przekraczającym miesiąc od dnia zwrotu tych akt z prawomocnym orzeczeniem o sygn. akt I SA/Wa 1934/18. W powyższych okolicznościach przyznanie wnioskowanej sumy stanowiłoby zbytnią dolegliwość dla organu, a w ocenie Sądu podjęte środki skłonią go do wykonania wyroku Sądu.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w zw. z art. 154 § 6 i art. 120 w zw. z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. W pkt art. 3 orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.