Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania I. T., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] odmawiającą wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym synem S. Z uzasadnienia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego wynika, że w dniu 3 września 2008 r. I. T. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym synem, który orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] czerwca 2006 r. został zaliczony do osób niepełnosprawnych do dnia [...] września 2011 r., ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] października 2008 r. nr [...] odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Po rozpoznaniu odwołania wnioskodawczyni od tej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] organ I instancji ponownie odmówił I. T. prawa do wnioskowanego świadczenia, podając jako przyczynę przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego. Decyzja ta została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. w całości decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...], a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. U uzasadnieniu wydanego orzeczenia organ II instancji wskazał na konieczność obliczenia dochodu rodziny z uwzględnieniem treści art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, ze zm.) w powiązaniu z definicją utraty dochodu zawartą w art. 3 pkt 23 tej ustawy.
Po kolejnym przeanalizowaniu sprawy Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. podtrzymał swoje stanowisko co do sposobu wyliczenia dochodu rodziny wnioskodawczyni i odmówił prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż I. T. tworzy rodzinę ze swoim mężem J. i synem S., a dochód rodziny uzyskany w 2007 r. wyniósł [...] zł. Był to dochód opodatkowany uzyskany przez J. T. z tytułu [...], dochód z emerytury [...] oraz dochód z tytułu pracy zarobkowej w firmie [...] Sp. z o.o. Powyższy dochód został wykazany w zaświadczeniu Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] września 2008 r. Przeciętny miesięczny dochód w rodzinie w 2007 r. wyniósł zatem [...] zł, a w przeliczeniu na osobę [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił przesłanki rozstrzygnięcia podając, że w jego ocenie w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie § 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881, ze zm.).
Z treści tego przepisu wynika natomiast, że nie pomniejsza się dochodu rodziny o dochód utracony, jeżeli w tym samym roku kalendarzowym osoba uzyskuje inny dochód i nie utraciła go przed zgłoszeniem wniosku o zasiłek, bez względu na przerwę w uzyskiwaniu dochodów w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Zdaniem organu w niniejszej sprawie taka właśnie sytuacja miała miejsce, gdyż J. T. do dnia [...] kwietnia 2007 r. był zatrudniony w [...], natomiast od dnia [...] kwietnia 2007 r. przeszedł na emeryturę i z tego tytułu pobiera do chwili obecnej emeryturę [...] zgodnie z decyzją Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego [...] z dnia [...] maja 2007 r. Jednocześnie od dnia [...] kwietnia 2007 r. podjął pracę w firmie [...] Sp. z o.o. uzyskując kolejny dochód z tytułu zatrudnienia. Dochód z tytułu zatrudnienia we wskazanej spółce J. T. utracił [...] sierpnia 2007 r., jednakże dochód z tytułu emerytury nie został utracony do chwili obecnej.
Utrata zatrudnienia w [...] oraz w firmie [...] stanowi utratę dochodu rozumieniu art. 3 pkt 23 lit. c powołanej ustawy. Organ wskazał, że zgodnie z art. 3 pkt 23 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych za utratę dochodu uznaje się utratę, która nastąpiła w związku z "utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło", zaś zgodnie z art. 3 pkt 24 lit. d powołanej ustawy o uzyskaniu dochodu można mówić w sytuacji "uzyskania zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego". W przypadku J. T. zaistniała sytuacja utraty dochodu z tytułu [...] oraz zatrudnienia w firmie [...] i uzyskanie dochodu spowodowane nabyciem prawa do emerytury [...]. Jednak działając zgodnie z § 17 ust. 2 powołanego rozporządzenia organ I instancji uznał, że w tym przypadku nie jest możliwe pomniejszenie dochodu rodziny o dochód utracony z tytułu zatrudnienia w [...] i w firmie [...], bowiem J. T. w 2007 r. pomimo zakończenia pracy w [...] oraz w firmie [...] Sp. z o.o. w tym samym roku nabył uprawnienia do emerytury [...], którą pobiera do dziś.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem I. T. złożyła odwołanie. W jego uzasadnieniu wskazała, że dochód uzyskiwany z zasiłków i świadczenia pielęgnacyjnego przeznaczany był na potrzeby syna. W tej chwili rodzina utrzymuje się tylko z emerytury męża w wysokości [...] zł i zasiłku pielęgnacyjnego na syna w wysokości [...] zł. Odwołująca się nie rozumie zatem, dlaczego w ocenie organu I instancji ich dochód przekracza ustawowe kryterium.
Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wydanej decyzji wskazało, że podstawę prawną rozpoznania wniosku I. T. z dnia [...] września 2008 r. stanowi ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. z 2006 r. Dz. U. Nr 139, poz. 992, ze zm.). Świadczenie pielęgnacyjne zostało unormowane w art. 17 tej ustawy i przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 wskazanej ustawy, czyli obecnie kwoty 583 zł. Art. 3 pkt 2 powołanej ustawy definiuje "dochód rodziny" - jako przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W obecnym okresie zasiłkowym - przypadającym od 1 września 2008 r. do 31 sierpnia 2009 r. pod uwagę bierze się więc dochód rodziny uzyskany w 2007 r. Po analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Kolegium stwierdziło, że dochód rodziny wnioskodawczyni został wyliczony przez organ I instancji prawidłowo i utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy podzieliło stanowisko oraz przytoczoną w uzasadnieniu argumentację organu I instancji.
Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła I. T. Skarżąca zarzuciła, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nieprawidłowo został przez organy orzekające obliczony dochodu rodziny. Skarżąca zarzuciła także niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 1 ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 223, poz. 1456) do rozpoznania wniosku złożonego w dniu 3 września 2008 r.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi.
Postępowanie administracyjne w przedstawionej sprawie prowadzone było na podstawie art. 3 pkt 2, pkt 23 i pkt 24, art. 5 ust. 2, ust. 4 i art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. z 2006 r. Dz. U. Nr 139, poz. 992, ze zm.) oraz § 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (t.j. z 2005 r. Dz. U. Nr 105, poz. 881, ze zm.).
Dla oceny legalności działań organów administracji w niniejszej sprawie podstawowe znaczenie ma zagadnienie wyjaśnienia pojęcia dochodu uzyskanego i utraconego w świetle definicji pojęcia dochodu rodziny zawartej w art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zagadnienie to jest bowiem jedynym spornym elementem w niniejszej sprawie. Dlatego też w niniejszym uzasadnieniu pominąć należy te kwestie, które nie są sporne, ponieważ przytaczanie ich byłoby jedynie powielaniem prawidłowego i należycie uzasadnionego, niekwestionowanego przez skarżącą stanowiska organów.
Z przepisu art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że podstawą do wyliczenia dochodu rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy; tj. okres od dnia 1 września do dnia 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Z kolei zgodnie z art. 5 ust. 4 i 4a ustawy o świadczeniach rodzinnych uwzględnia się przy obliczaniu dochodu dochód utracony i dochód uzyskany, przy czym definicję uzyskania i utraty dochodu zawiera art. 3 pkt 23 i 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wyliczając te rodzaje źródeł dochodu, których utrata bądź uzyskanie powodują skutki dla wnioskujących o świadczenie rodzinne i świadczeniobiorców. Zdaniem Sądu regulacje powyższe należy rozpatrywać biorąc pod uwagę definicje rangi ustawowej odpowiednich pojęć, bowiem żaden inny przepis ustawy o świadczeniach rodzinnych nie ustala ich w sposób odmienny.
W art. 23 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca zawarł delegację ustawową do określenia w drodze rozporządzenia sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych, wstrzymywanie lub zawieszanie wypłaty tych świadczeń, a także sposobu ustalania dochodu uprawniającego do świadczeń rodzinnych. Na podstawie tej delegacji Minister Polityki Społecznej w dniu 2 czerwca 2005 r. wydał rozporządzenie w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, które w § 17 ust. 2 wprowadza zasadę, że nie pomniejsza się dochodu rodziny o dochód utracony, jeżeli w tym samym roku kalendarzowym osoba uzyskała inny dochód i nie utraciła go przed zgłoszeniem wniosku o zasiłek, bez względu na przerwę w uzyskiwaniu dochodów w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.
W rozpatrywanej sprawie ze zgromadzonych w aktach administracyjnych materiałów dowodowych wynika bezspornie, że sytuacja dochodowa skarżącej w 2007 r. uległa zmianie na skutek zakończenia przez jej męża zatrudnienia w [...] i przejścia od dnia [...] kwietnia 2007 r. na emeryturę oraz zakończenia z dniem [...] sierpnia 2007 r. przez męża skarżącej dodatkowego stosunku pracy. Oceniając te zdarzenia organy orzekające powołując się na treść § 17 ust. 2 rozporządzenia z dnia 2 czerwca 2005 r. odmówiły uznania za dochód utracony kwot dochodu uzyskanego w 2007 r. przez męża skarżącej z tytułu wynagrodzenia za pracę w [...] oraz dodatkowego zatrudnienia w firmie [...], pomimo że oba stosunki pracy ustały w 2007 r. Organy stanęły bowiem na stanowisku, że fakt uzyskania przez męża skarżącej w zamian za dochody z pracy w [...] świadczeń emerytalnych wyczerpuje przesłanki określone w § 17 ust. 2 rozporządzenia, ponieważ stanowi w rozumieniu tej regulacji "uzyskanie innego dochodu", co uniemożliwia uznanie wnioskowanych źródeł dochodu za dochody utracone zgodnie z treścią art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Zdaniem Sądu w świetle powołanych wyżej przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, takie stanowisko organów orzekających jest niewłaściwe. Art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania kwestionowanej decyzji) stanowił, że: "W przypadku utraty dochodu prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na wniosek osoby, o której mowa w art. 4 ust. 2, na podstawie dochodu rodziny lub dochodu osoby uczącej się pomniejszonego o utracony dochód". Przepis ten pozwala na skorygowanie dochodu rodziny, przy ustalaniu prawa do zasiłku, w wypadku utraty dochodu i koresponduje z art. 5 ust. 4a ustawy, zgodnie z którym w razie uzyskania dochodu przez osobę uprawnioną do zasiłku prawo do zasiłku ustala się na podstawie dochodu rodziny powiększonego o uzyskany dochód. Przywołany artykuł 5 ust. 4 ustawy nie wiąże uprawnienia do odliczenia dochodu utraconego od dochodu rodziny, ani też odmowy prawa jego odliczenia, z faktem uzyskania innego dochodu.
Przyjęta w art. 5 ust. 4 i 4a ustawy konstrukcja ustalania wysokości dochodu rodziny pozwala przy ustalaniu prawa do zasiłku na uwzględnienie zdarzeń w postaci zarówno utraty dochodu, czyli pogorszenia się sytuacji materialnej rodziny, jak i uzyskania dochodu. W konsekwencji możliwa jest więc korekta ustalenia dochodów rodziny w wyniku ich pomniejszenia (art. 5 ust. 4 ustawy) bądź powiększenia (art. 5 ust. 4a ustawy). Wprowadzone w ustawie o świadczeniach rodzinnych zasady uwzględniania utraty dochodów przy ustalaniu wysokości dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę służą przede wszystkim ustaleniu rzeczywistej wysokości tego dochodu. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 czerwca 2007 r. (sygn. akt I OSK 1449/06, niepubl.) jednoznacznie wskazał, że jeżeli przesłanką przyznania określonego świadczenia jest wysokość dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę, to nie można wysokości tego dochodu ustalać nie uwzględniając rzeczywistej wysokości tego dochodu. Z tym poglądem Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni się zgadza.
Paragraf 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne w brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 marca 2006 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 58, poz. 401) ma następującą treść: "Nie pomniejsza się dochodu rodziny o dochód utracony, jeżeli w tym samym roku kalendarzowym osoba uzyskała inny dochód i nie utraciła go przed zgłoszeniem wniosku o zasiłek, bez względu na przerwę w uzyskiwaniu dochodów w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy". Zgodnie z tym przepisem zasadą zatem jest (§ 17 ust. 1 rozporządzenia), że w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, od dochodu rodziny odejmuje się przeciętną miesięczną kwotę utraconego dochodu.
W paragrafie 2 tego przepisu ustanowiony natomiast był dotychczas jedynie wyjątek od tej zasady, zgodnie z którym w sytuacji, gdy osoba uprawniona do zasiłku rodzinnego utraci dochód w roku kalendarzowym stanowiącym podstawę do ustalenia świadczeń rodzinnych, albo po tym roku, lecz przed złożeniem wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego i w tym samym roku uzyska jakikolwiek inny dochód (bez względu na jego wysokość), którego nie utraciła przed zgłoszeniem wniosku – nie zmniejszało się jej dochodu przy ustalaniu dochodu rodziny jako podstawy prawa do zasiłku rodzinnego o dochód utracony. Zgodnie z przepisem art. 3 pkt 23 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych utrata dochodu może być spowodowana m.in. utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło. Przywołać w tym miejscu należy wykładnię tego przepisu jakiej dokonał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 czerwca 2008 r. sygn. akt I OSK 1323/2007, niepubl.
W orzeczeniu tym Sąd wyjaśnił, że w sytuacji zatrudnienia lub wykonywania innej pracy zarobkowej w ramach kilku stosunków prawnych, o których mowa w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych - każdy z nich stanowi odrębne źródło dochodu. Rozwiązanie jednego z nich stanowi utratę tego konkretnego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z którą związany był określony dochód. Naczelny Sąd Administracyjny wprost wskazał, że osoba, która utraciła jedno z wyżej wymienionych źródeł dochodu wskutek rozwiązania umowy o pracę i nadal wykonuje pracę dotychczas świadczoną równolegle w ramach jednego ze stosunków prawnych określonych w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych - jest osobą, która utraciła zatrudnienie, a więc utraciła dochód w rozumieniu art. 3 pkt 23 lit. c tej ustawy. Pod pojęciem utraty dochodu należy zatem rozumieć m.in. utratę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w ramach jednego, konkretnego stosunku pracy.
Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko zawarte w przywołanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (a także w wyrokach np. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 21 sierpnia 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 338/2008, niepubl., Wojewódzkiego Sąd Administracyjny w Warszawie z dnia 8 marca 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 1983/2006, niepubl., Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 1449/06, niepubl.). Prowadzi to do wniosku, że w sytuacji, w której nie dojdzie do "zastąpienia" dochodu utraconego innym, nowym dochodem, to niezależnie od uzyskiwania przez członka rodziny równolegle dochodów z innych źródeł, nie będzie można mówić o sytuacji "uzyskania innego dochodu" i w takich sprawach zastosowanie winien dotychczas znaleźć nie ust. 2, a ust. 1 paragrafu 17 przywołanego wyżej rozporządzenia, przewidujący pomniejszenie dochodu rodziny o tę część dochodu utraconego, która stanowi jego przeciętną miesięczną kwotę.
Zdaniem sądu orzekającego w sprawie, w procesie interpretacji przepisów regulujących zasady przyznawania świadczeń z szeroko rozumianej pomocy państwa, szczególna uwaga powinna być skierowana na dobro rodziny i innych osób wymagających wsparcia publicznego (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 3 października 2007 r. sygn. akt IV SA/Wr 333/2007, wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2006 r. sygn. akt I OSK 743/2005, pul. ONSAiWSA 2006/6/177, wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2008 r. sygn. akt I OSK 1323/2007). Ponadto sąd orzekający zdecydowanie stoi na stanowisku, że rozporządzenie wykonawcze nie może wkraczać w sferę materii prawnych regulowanych innymi ustawami, nie może także zawartych w nich treści przekształcać, modyfikować, a nawet nie powinno ich powtarzać. Naruszenie tych warunków stwarza natomiast podstawę do postawienia zarzutu niezgodności takiego rozporządzenia z ustawą. Rozporządzenia wydawane są bowiem na podstawie ustaw i w celu ich wykonania.
Taki charakter rozporządzenia determinuje i ogranicza jego treść w tym znaczeniu, że w drodze delegacji ustawowej do prawotwórstwa administracyjnego nie może zostać przekazane uprawnienie do zmiany przepisów rangi ustawowej, jak też upoważnienia ustawowe nie mogą delegować prawa do wkraczania w materię zastrzeżoną wyłącznie dla regulacji ustawowej. Z taką właśnie sytuacją mamy natomiast do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Stanowiący bowiem ustawową delegację do wydania rozporządzenia art. 23 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych upoważniał Ministra Polityki Społecznej do określenia sposobu ustalania dochodu uprawniającego od świadczeń rodzinnych, a nie do określania dodatkowych kryteriów dochodowych mających bezpośredni wpływ na wysokość dochodu rodziny, zdefiniowanego w art. 3 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Rolą rozporządzenia jest konkretyzacja ustawy, a nie jej uzupełnianie.
W tej sytuacji zdaniem składu orzekającego regulacje materialnoprawne, a do takich należy przepis § 17 ust. 2 rozporządzenia z dnia 2 czerwca 2005 r., które swą treścią wykraczają poza charakter wykonawczy, wychodzą poza granice upoważnienia, co przesądza w rezultacie o niezgodności tego przepisu rozporządzenia z ustawą.
Takie stanowisko Sądu znajduje pełne potwierdzenie w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 czerwca 2009 r. (sygn. akt P 45/08, niepubl.). W orzeczeniu tym Trybunał stanął na stanowisku, że § 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 23 ust. 5 i art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Orzeczenie to wydane zostało na skutek pytania prawnego skierowanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu dotyczące konstytucyjności § 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881, ze zm.) w brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 marca 2006 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 58, poz. 401).
Stwierdzając niekonstytucyjność zaskarżonego przepisu Trybunał podkreślił, że § 17 ust. 2 rozporządzenia z 2 czerwca 2005 r. ograniczył stosowanie instytucji z art. 5 ust. 4 ustawy, wprowadzając przesłankę negatywną w postaci uzyskania innego dochodu w tym samym roku kalendarzowym, co wyłącza przewidziane art. 5 ust. 4 ustawy pomniejszenie dochodu rodziny o dochód utracony w sytuacji, gdy utrata i uzyskanie innego dochodu nastąpiły w tym samym roku kalendarzowym. Kwestionowany przepis rozporządzenia zawiera więc unormowanie, które - wbrew ustawie - ogranicza możliwość korzystania przez osoby ubiegające się o zasiłek rodzinny z przysługującego im na podstawie art. 5 ust. 4 ustawy prawa do odliczenia od dochodu rodziny dochodu utraconego, na zasadach określonych w ustawie. W tej sytuacji Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że § 17 ust. 2 rozporządzenia z 2 czerwca 2005 r. jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji, ponieważ nie spełnia warunków określonych przez ustawodawcę co do zakresu spraw przekazanych do uregulowania w rozporządzeniu (art. 23 ust. 5 ustawy) i zmienia sytuację prawną osoby ubiegającej się o zasiłek rodzinny (dotyczy to także pozostałych świadczeń z pomocy społecznej objętych ustawą o świadczeniach rodzinnych) na niekorzyść w stosunku do uregulowania przyjętego w art. 5 ust. 4 ustawy.
W niniejszej sprawie oznacza to, że oparcie się przez organy administracji wyłącznie na wykładni językowej przepisu rozporządzenia wykonawczego do ustawy o świadczeniach rodzinnych w oderwaniu od regulacji ustawowej tego zagadnienia jest błędne. Błędna zaś interpretacja przepisu § 17 ust. 1 i 2 przywołanego rozporządzenia spowodowała, że zapadłe w sprawie decyzji wydane zostały z naruszeniem przepisu art. 3 pkt 23 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych. W rozpatrywanej sprawie stwierdzić należy, że ustanie zatrudnienia męża skarżącej (w [...] i firmie [...]) stanowiło utratę dochodu, o której mowa w art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który to fakt winien być uwzględniony przy ustalaniu prawa do wnioskowanego świadczenia, czego w sprawie niniejszej organy nie uczyniły.
Dodatkowo podkreślić należy, że ostatecznie zaprezentowany przez organy orzekające w niniejszej sprawie sposób rozumienia powyższej omawianej regulacji pozostaje w sprzeczności z celami, jakie stoją przed ustawą o oświadczeniach rodzinnych, mającą ofiarować pomoc ze strony państwa osobom o niskich dochodach, znajdujących się w trudnej życiowej sytuacji, albowiem w jego wyniku dochodzi do przesądzenia o istnieniu bądź nie prawa do świadczenia bez uwzględnienia faktu niekorzystnej zmiany w sytuacji materialnej strony, jaką jest utrata dochodu.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ ponownie przeanalizuje, biorąc pod uwagę stanowisko Sądu zawarte w niniejszym uzasadnieniu oraz dotychczasowe orzecznictwo sądowe, zebrany w sprawie materiał dowodowy, dokona ponownego ustalenia rzeczywistych wysokości dochodów rodziny skarżącej i podejmie rozstrzygnięcie na podstawie obowiązujących w dacie orzekania przepisów mając na uwadze zmianę stanu prawnego, spowodowaną tym, że przepis § 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 czerwca 2009 r. (sygn. akt P 45/08) został uznany za niezgodny Konstytucją i z dniem 8 lipca 2009 r. utracił moc obowiązywania.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.