Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 12 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2113/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej jako WSA) uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej jako organ/minister) z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję ministra z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] o umorzeniu postępowania administracyjnego zainicjowanego wnioskiem o stwierdzenie nieważności zarządzenia Ministra Skupu z dnia [...] grudnia 1955 r., nr [...] o ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem. Podstawą umorzenia postępowania administracyjnego było oparte na przepisach Kodeksu handlowego z 1934r. przyjęcie, iż następca prawny wspólnika założonej w 1947 r. spółki jawnej - Przedsiębiorstwa [...] [...],[...],[...] w [...] (pow. [...] wojew. [...]) - nie ma legitymacji czynnej w zakresie żądania stwierdzenia nieważności ww zarządzenia nacjonalizacyjnego z 1955r. gdyż taką posiada jedynie spółka jawna [...].
Uchylając obie decyzje ministra WSA uznał, że organ nie podjął próby ustalenia bytu prawnego młyna wodnego w [...] i w konsekwencji przedwcześnie uznał, że wnioskodawca W. C. (syn wspólnika A. C.) nie ma przymiotu strony w postępowaniu nieważnościowym w rozumieniu art. 28 kpa. WSA zarzucił także, że organ nie ustalił wszystkich stron postępowania tj. następców prawnych wszystkich wspólników ww spółki jawnej.
W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej jako NSA) wyrokiem z dnia 11 marca 2016r. zapadłym w sprawie I OSK 3017/14 uchylił wyrok WSA z dnia 12 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2113/13 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania tut. Sądowi - zalecając ustalenie, kto był inicjatorem postępowania żądającego stwierdzenia nieważności zarządzenia z 1955r. o ustanowieniu przymusowego zarządu. Wskazał dalej, że wyrok WSA został oparty na przedwczesnym przyjęciu, że W. C. podanie o stwierdzenie nieważności powyższego zarządzenia złożył we własnym imieniu.
Szczegółowe uzasadnienie stanu faktycznego i prawnego zawierają uzasadnienia wyroków w sprawach OSK 3017/14 i I SA/Wa 2113/13.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
W oparciu o akta sprawy administracyjnej, oświadczenie pełnomocnika skarżącego W. C. (k. 119 i n) oraz złożone podczas rozprawy sądowoadministracyjnej oświadczenie pełnomocnika ministra (k. 132) w sposób nie budzący wątpliwości ustalono, iż wnioskodawcą postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności zarządzenia Ministra Skupu z dnia [...] grudnia 1955 r. nr [...] o ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego nad spornym (prowadzonym w formie spółki jawnej) Młynem [...] był jeden ze wspólników tej spółki tj. A. C.. Wniosek w tym zakresie sformułował w piśmie z dnia 28 listopada 1989r. (k. 121 akt i k. 23 akt adm) a następnie ustanowił swojego syna W. C. pełnomocnikiem w ww sprawie (k. 123 akt). Po śmierci A. C. postępowanie było prowadzone z udziałem W. C., który w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku z [...] czerwca 1997r. w sprawie [...] w pkt. 1 został wymieniony jako jeden z jego spadkobierców ustawowych (zawarte w pkt. 2 postanowienie o dziedziczeniu gospodarstwa rolnego zmienione postanowieniem z [...] sierpnia 1997r. nie dotyczy nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem). W konsekwencji ustalono, że W. C. nie składał we własnym imieniu wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1955r. a jedynym wnioskodawcą był A. C..
Zaskarżona decyzja ministra nie rozstrzygała merytorycznie wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1955r. a oparta była na treści art. 105 § 1 kpa. Rozstrzygnięcie tut. Sądu winno zatem wskazywać na to - czy umorzenie postępowania administracyjnego przez organ było uzasadnione.
W tym zakresie Sąd w trybie art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej ppsa) jest związany stanowiskiem wyrażonym w wyroku NSA z dnia 11 marca 2016r. uchylającym wyrok WSA i przekazującym sprawę do ponownego rozpoznania. W wyroku tym NSA jednoznacznie wskazał, że jeżeli postępowanie administracyjne o stwierdzenie nieważności zarządzenia z dnia [...] grudnia 1955 r. było wszczęte z wniosku A. C. to "w takiej sytuacji wraz ze śmiercią ojca, W. C. na zasadzie art. 30 § 4 kpa wstąpił(by) do toczącego się z jego wniosku postępowania, jako następca prawny wnioskodawcy legitymowanego w pełni do złożenia podania o stwierdzenie nieważności powyższego zarządzenia". Powyższe oznacza, że wnioskowi złożonemu przez ojca skarżącego organ winien nadać bieg i rozpoznać go merytorycznie.
W wyroku z dnia 11 marca 2016r. NSA wskazał także, że WSA dopuścił się naruszenia art. 28 kpa w zw. z art. 105 § 1 kpa poprzez "błędne przyjęcie, że w przypadku ustania bytu prawnego spółki jawnej interes prawny do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności zarządzenia z dnia [...] grudnia 1955 r. przysługuje wszystkim spadkobiercom nieistniejącej spółki".
Będąc związanym ww stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ppsa Sąd uchylił obie decyzje ministra tj. decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] marca 2010 r., nr [...]. Ponownie rozpoznając sprawę minister, uznając, że A. C. był legitymowany do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1955r. - winien rozpoznać ww wniosek merytorycznie z udziałem jego następcy prawnego tj. skarżącego W. C. i pozostałych spadkobierców wnioskodawcy. Stronami postępowania winni być również spadkobiercy pozostałych wspólników spółki jawnej pn. [...]. Wszyscy oni mają w tej sprawie interes prawny skutkujący prawem brania czynnego udziału w postępowaniu tj. zgłaszania wszelkich zarzutów i wniosków dotyczących postępowania nadzorczego.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 i 2 ppsa oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800).