Uzasadnienie
H.M. i M.M. zwrócili się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, wskazując że pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym. Źródłem ich dochodu jest emerytura skarżącego w wysokości [...] zł oraz renta skarżącej w wysokości [...] zł (łącznie [...] zł). Wnioskodawcy ujawnili, że posiadają nieruchomość o powierzchni [...] m², są współwłaścicielami działek o nr [...], [...] oraz udziału w [...] do działki [...]. Dodatkowo M.M. ujawnił, że posiada oszczędności w wysokości [...] zł, które określił jako "żelazną rezerwę" na wypadek pogrzebu oraz kwotę [...] zł uzyskaną tytułem zwrotu rozliczenia podatkowego.
Postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie z dnia 11 maja 2012 roku odmówiono M.M. i H.M. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
Sprzeciw od powyższego postanowienia wniósł M.M.
W złożonym sprzeciwie z dnia 18 maja 2012 r. wnioskodawcy podnieśli, iż w związku z niewykonywaniem obowiązków przez urzędników oraz naruszaniem przez nich prawa to Gmina [...] powinna pokrywać wszelkie koszty związane z wywłaszczeniem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 roku, poz. 270) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania.
Stosownie zaś do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści powołanego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek przedstawienia wszelkich istotnych okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej i rodzinnej, która pozwoliłaby sądowi na w pełni właściwą ocenę spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy.
Przede wszystkim zauważyć należy, iż warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. Ocena zdolności płatniczych strony nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 roku, w sprawie o sygn. akt GZ 71/04; z dnia 21 grudnia 2010 roku, w sprawie o sygn. akt I OZ 967/10; z dnia 22 grudnia 2008 roku, w sprawie o sygn. akt II FZ 606/08).
Przechodząc do rozpoznania przedmiotowych wniosków należy wskazać, że ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż skarżący pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym. Wnioskodawcy uzyskują co miesiąc regularnie kwotę ponad [...] zł. Dodatkowo M.M. ujawnił, że posiada oszczędności w wysokości [...] zł. Zatem bez wątpienia część uzyskiwanych dochodów skarżący mogą przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych, jak również wynajęcie profesjonalnego pełnomocnika, a pokrycie owych kosztów postępowania sądowego w stosunku do wnioskodawców nie będzie wiązało się z brakiem środków na konieczne utrzymanie. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy.
Podkreślenia wymaga to, iż strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis (w niniejszej sprawie w wysokości [...] złotych), stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (zob. B. Dauter B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 697).
Mając powyższe na uwadze należało stwierdzić, że brak jest podstaw do przyznania skarżącym wnioskowanego prawa pomocy, bowiem strona skarżąca nie wykazała, że nie ma jakichkolwiek środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
W konsekwencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1, w związku z art. 260 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu.