Uzasadnienie
Pismem z 22 lutego 2021 r. M. E., P. E. i M. E. (dalej jako skarżący) złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] (dalej też jako organ/prezydent) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 kwietnia 2020 r. sygn. akt I SAB/Wa 463/19.
Skarżący wskazali, że powyższym wyrokiem organ został zobowiązany do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...] hip. [...] w terminie czterech miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku z aktami sprawy. Odpis prawomocnego wyroku z aktami sprawy wpłynął do organu 24 września 2020 r., a prezydent nadal nie rozpatrzył sprawy.
Skarżący wnieśli o: 1) wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny, 2) przyznanie w trybie art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) na rzecz każdego skarżących sumy pieniężnej oraz 3) zasądzenie na rzecz skarżących kosztów sądowych w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że w sprawie został zebrany kompletny materiał dowodowy, o czym [...] marca 2021 r. zawiadomiono strony. Ponadto prezydent podniósł, że jednocześnie prowadzonych jest bardzo dużo spraw z zakresu roszczeń przedwojennych właścicieli nieruchomości [...] a sprawy tej kategorii cechują się znacznym stopniem skomplikowania, co często nie pozwala na dotrzymanie terminów ustawowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem organowi grzywny.
Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ppsa. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.
Poza sporem jest, że wyrokiem z 22 kwietnia 2020 r. sygn. akt I SAB/Wa 463/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] marca 2019 r. o przyznanie odszkodowania (nie przyznanie prawa użytkowania wieczystego – jak błędnie wskazali skarżący) za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...] - w terminie czterech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Jak wynika z akt sprawy, organ otrzymał odpis wyroku ze stwierdzeniem prawomocności wraz z aktami sprawy 23 września 2020 r., wyznaczony w ww. wyroku termin upłynął z dniem 23 stycznia 2021 r., zaś organ dotychczas nie rozstrzygnął sprawy. Jedyną odnotowaną czynnością organu po 23 stycznia 2021 r. jest skierowane do stron zawiadomienie z [...] marca 2021 r. o zebraniu materiału dowodowego pozwalającego na wydanie decyzji.
Skoro zaś organ nadal sprawy nie załatwił, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania.
Jednocześnie, rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 ppsa sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13).
W ocenie Sądu sytuacja taka nie zaistniała w przedmiotowej sprawie. Należy wziąć pod uwagę, że termin wyznaczony w wyroku z 22 kwietnia 2020 r. upłynął 23 stycznia 2021 r., zaś skarga wpłynęła najpierw bezpośrednio do sądu 26 lutego 2021r. a do organu została przekazana 10 marca 2021 r. Oznacza to, że między upływem terminu wskazanego w wyroku a wniesieniem skargi upłynął niewiele ponad miesiąc. Nie można zatem przyjąć, aby zwłoka w załatwieniu sprawy miała charakter znaczny. Na skutek wniesienia skargi organ zmuszony był przesłać do sądu akta sprawy, co utrudniło jej zakończenie.
Ponadto sądowi z urzędu jest wiadomym, że sprawy z zakresu odszkodowań za dawne nieruchomości [...] należą do spraw szczególnie skomplikowanych, a ponadto Prezydent [...] prowadzi jednocześnie znaczną ilość takich spraw. Nadto nie można pominąć faktu, że trwająca nadal pandemia COVID-19 spowodowała utrudnienia w pracy organów, co również może częściowo tłumaczyć niedotrzymanie terminu. Z tych względów w ocenie Sądu bezczynność Prezydenta [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Mając powyższe na uwadze, w przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy Sąd ocenił, iż wystarczająco represyjną funkcję spełni grzywna w wysokości 1000 złotych. Kwota ta mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa.
Art. 154 § 7 ppsa stanowi, że uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ppsa. Suma ta pełni przede wszystkim funkcję kompensacyjną, jako że jest zadośćuczynieniem dla skarżącego za oczekiwanie na zakończenie jego sprawy i ta jej funkcja ma szczególne znaczenie. Nie chodzi przy tym o naprawienie szkody, gdyż odszkodowanie zostało wprost przewidziane w art. 154 § 4 ppsa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 2229/17). Podobnie jak w przypadku grzywny jej celem jest także zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy, ale nade wszystko chodzi o rodzaj zadośćuczynienia wnioskodawcy za oczekiwanie na rozstrzygnięcie wniosku. Nie ulega wątpliwości, że ocena, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie jej sprawy, zwłaszcza gdy organ dopuszcza się niewykonania wyroku sądu, pozostawiona została sądowi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 343/17, wyrok NSA z 25 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2065/16). W ocenie Sądu, mając na uwadze okoliczności wskazane powyżej nakładanie na organ dodatkowych sankcji finansowych byłoby nieuzasadnione i w tym zakresie skargę oddalił.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 ppsa orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku, a na podstawie art. 151 ppsa jak w punkcie 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego w pkt 4 sentencji orzeczono natomiast na podstawie art. 200 w zw. art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 ppsa.
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1842).