Uzasadnienie
J. N., B. W., G. N. i M. N. pismem z 6 października 2016 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 stycznia 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 655/15.
Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku z 17 lutego 2014 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W., przy ulicy [...], hip. nr [...] – w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 wyroku) oraz stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 wyroku).
Skarżący wnieśli o wymierzenie organowi grzywny, z tytułu niewykonania wyroku oraz stwierdzenie, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zwrócili się także o przyznanie na ich rzecz sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.
W uzasadnieniu skargi wskazali, że sprawa została wszczęta wnioskiem z 15 lutego 2014 r. i nie została załatwiona. Dodali, że Prezydent W. nie wykonał wyroku pomimo dwóch wezwań: z 31 maja 2016 r. oraz 17 maja 2017 r.
Odpowiadając na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie.
Wskazał, że podjął szereg czynności mających na celu ustalenie, czy przedmiotowa działka spełnia przesłanki art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dodatkowych wyjaśnień nadal wymaga kwestia daty, w której poprzedni właściciele zostali pozbawieni możliwości władania przedmiotową nieruchomością. Wyjaśnił, że w związku z wprowadzeniem nowej procedury straciło moc zarządzenie Prezydenta Miasta W. z 27.09.2016 r., nr [...] w sprawie wprowadzenia procedury postępowania w Wydziale Spraw Dekretowych i Związków Wyznaniowych Biura Prawnego w zakresie rozpatrywania wniosków w trybie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W tej sytuacji zachodzi konieczność przeanalizowania sprawy pod kątem nowych procedur. Z tego względu, jak również w związku z bardzo dużą ilością spraw z zakresu odszkodowań, nie było możliwości zakończenia niniejszej sprawy w terminie określonym przez Sąd. Organ podkreślił, że przy piśmie z 1 sierpnia 2016 r. akta przedmiotowego postępowania przesłane zostały ponownie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w związku ze złożeniem przez pełnomocnika skargi na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] grudnia 2015 r., odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika W. z [...] sierpnia 1974r. o odmowie przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.
Organ zaznaczył, że akta nie zostały zwrócone, a ich brak w sposób istotny utrudnia możliwość przeprowadzenia analizy oraz przyczynił się do powstawania opóźnień w prowadzonym postępowaniu odszkodowawczym. Wskazał, że o kolejności rozpatrzenia spraw nie decyduje tylko aktywność procesowa strony i ilość składanych skarg. Zaznaczył, że wniosek skarżących o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość jest relatywnie nowy w stosunku do innych wniosków o odszkodowanie oczekujących na rozpatrzenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona.
Przedmiotowa skarga została wniesiona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 t.j.), powoływanej dalej jako P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.
Z powołanego przepisu wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą zostać spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę (wydanym na podstawie art. 149 P.p.s.a.) i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku.
W rozpoznawanej sprawie obie wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 15 stycznia 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 655/15 zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W., przy ul. [...], hip. nr [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie Sąd stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Bezsporne jest, że odpis prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy został doręczony Prezydentowi W. w dniu 5 maja 2016 r., co wynika z akt sądowych sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 655/15 (data stempla wpływu akt do organu). Oznacza to, że termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął w dniu 5 lipca 2016 r.
Pomimo upływu zakreślonego przez Sąd terminu, jak również dwukrotnego wezwania przez skarżących organu do wykonania prawomocnego wyroku pismami z 31 maja 2016 r. oraz 17 maja 2017 r. Prezydent W. nie rozpoznał wniosku o odszkodowanie i nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie.
Skoro więc, Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. Taka sytuacja prowadzi do podważania zaufania jednostek do organów władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania.
W realiach niniejszej sprawy, Sąd ocenił, iż wystarczająco represyjną, jak też i dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 1500 (tysiąc pięćset) złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia okresu o jaki przekroczono termin załatwienia sprawy, wyznaczony przez Sąd w wyroku z 15 stycznia 2016 r. Dlatego na podstawie art. 154 § 1 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.
Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność organu po wyroku z 15 stycznia 2016 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sprawa o przyznanie odszkodowania - pomimo wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość nie została przez organ załatwiona, a wyznaczony w wyroku z 15 stycznia 2016 r. termin załatwienia sprawy został znacznie przekroczony. Natomiast podnoszony w odpowiedzi na skargę brak akt administracyjnych nie może usprawiedliwiać niewykonania wyroku. Obowiązkiem organu jest takie zorganizowanie pracy, by być w posiadaniu akt lub ich kopii. Współczesne środki techniczne umożliwiają sprawne i skuteczne rozwiązanie tego problemu.
Również usprawiedliwieniem w niedotrzymaniu terminu załatwienia sprawy nie może być duża ilość spraw wpływających do organu. Dlatego Sąd orzekł, jak w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 154 § 2 zd. 2 P.p.s.a.
Sąd nie uwzględnił wniosku skarżących o przyznanie sumy pieniężnej, gdyż w ocenie Sądu, wymierzona grzywna stanowi wystarczającą dolegliwość dla organu, mobilizującą go do wydania orzeczenia. Podnieść należy, że suma pieniężna powinna być przyznawana w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, kiedy istnieje uzasadniona obawa, że bez zastosowania tej sankcji organ sprawy nie załatwi. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi. Dlatego w tej części Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a. (pkt 3 sentencji wyroku).
W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. (pkt 4 sentencji). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł.