Uzasadnienie
Minister Skarbu Państwa, po rozpatrzeniu odwołania U. G., decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2011 r., nr [...] o odmowie potwierdzenia U. G. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez K. i F. Z. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowościach K. i H., w byłym województwie [...].
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...] potwierdził L. Z. prawo do rekompensaty w wysokości [...] zł, płatne w formie świadczenia pieniężnego, z tytułu pozostawienia przez K. i F. Z. mienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowościach K. i H., w byłym województwie [...].
Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] wstrzymał wykonanie powyższej decyzji.
Minister Skarbu Państwa postanowieniem z dnia [...] września 2009 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
Wnioskiem z dnia 5 lipca 2010 r. U. G. reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego M. J. wniosła do Wojewody [...] o dalsze wstrzymanie decyzji z dnia [...] listopada 2009 r., do czasu ewentualnego podania o wznowienie postępowania w niniejszym postępowaniu administracyjnym, zmierzającego do uchylenia przedmiotowej decyzji. Wnioskodawczyni wskazała na wystąpienie o wznowienie postępowania zakończonego tą decyzją w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, uzależniając to od wyniku sprawy toczącej się przed Sądem Okręgowym w S. w sprawie o ustalenie, czy U. G. skutecznie uchyliła się od skutków prawnych oświadczenia woli o zrzeczeniu się na rzecz brata L. Z. przypadającego na jej rzecz prawa do rekompensaty, ewentualnie o ustalenie, że oświadczenie to było nieważne.
W piśmie z dnia 23 lipca 2010 r. U. G. ponownie wniosła o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...] i uchylenie bądź stwierdzenie jej nieważności argumentując to tym, że jej apelacja została oddalona przez Sąd Okręgowy w S., natomiast rekompensata którą otrzymał brat jest za wysoka, ponieważ nie odzwierciedla faktycznego stanu mienia pozostawionego przez dziadków na wschodzie.
Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] września 2010 r., nr [...], na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...].
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2011 r., nr [...], działając na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą", odmówił potwierdzenia U. G. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez K. i F. Z. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowościach K. i H., w byłym województwie [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że U. G. dokonując cesji swego prawa do rekompensaty na rzecz brata L. Z. (oświadczenia z dnia 8 lutego 2005 r., 14 grudnia 2005 r., 8 czerwca 2006 r. i 17 stycznia 2007 r.) zrzekła się uprawnień, a zatem nie jest osobą uprawnioną do uzyskania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty. Poza tym organ wskazał, że wniosek U. G. z dnia 23 lipca 2010 r., gdzie wnioskodawczyni domagała się wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty, został złożony po terminie, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy, który upłynął w dniu 31 grudnia 2008 r.
Od powyższej decyzji U. G. wniosła odwołanie wskazując, że nie występuje o przyznanie jej prawa do rekompensaty, ale o udowodnienie na jakiej podstawie została przyznana pieniężna rekompensata, skoro była ona zawyżona oraz że istnieje prawdopodobieństwo wcześniejszego zrealizowania prawa do rekompensaty poprzez nabycie praw do domu w W. przez dziadków K. i F. Z. oraz ich córkę J. Z., na co są dokumenty.
Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2011 r., nr [...] podzielając powody odmownego załatwienia wniosku U. G. z dnia 23 lipca 2010 r. przez organ pierwszej instancji.
Od decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] U. G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 7, art. 77 Kpa poprzez niewyjaśnienie wszelkich okoliczności niezbędnych do zgodnego z prawem zakończenia sprawy przez co nie został uwzględniony interes społeczny i słuszny interes obywateli. W skardze wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2011 r., nr [...], wstrzymanie wykonania decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...] oraz uwzględnienie pozwu złożonego przez skarżącą do Sądu Okręgowego w G. o wznowienie postępowania na podstawie art. 403 § 2 Kpc. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że Minister w żaden sposób nie odniósł się do jej odwołania. Skarżąca wskazała, że rekompensata przyznana L. Z. została zawyżona.
Jej zdaniem z dokumentów które obecnie posiada wynika, że we wcześniejszych dokumentach, zeznaniach L. Z., matki I. Z. oraz dziadka F. Z. było wiele nieścisłości, które były podstawą wydania przez Sąd Wojewódzki w S. wyroku z dnia [...] maja 1991 r., sygn. akt [...] oraz sporządzenia operatu szacunkowego z dnia 2 września 2008 r. Skarżąca uważa, że Wojewoda [...] przyznając rekompensatę opierał się w dużej mierze na zeznaniach L. Z. oraz wyroku z dnia [...] maja 1991 r., sygn. akt [...], a organ mając dokumenty świadczące o wcześniejszym zrealizowaniu prawa do rekompensaty przez K. i F. Z. w postaci domu w G. przy ul. [...], oparł się na zeznaniach L. Z. i I. Z. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć z innych względów, niż w niej podniesione.
Sąd zauważa, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 13 marca 2012 r., poz. 270) – zwanej dalej "Ppsa" Sąd uwzględniając skargę na decyzję obowiązany jest do stwierdzenia nieważności decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Sąd stwierdza, że taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie.
Uszło uwadze Wojewody [...] i Ministra Skarbu Państwa, że w podaniu z dnia 5 lipca 2010 r. skarżąca domagała się wstrzymania wykonania decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...], do czasu rozpatrzenia przez sąd powszechny sprawy dotyczącej skuteczności cesji uprawnienia do rekompensaty na rzecz L. Z., a w razie wyroku uwzględniającego jej powództwo żądała wznowienia postępowania zakończonego tą decyzją wskazując podstawę wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. W piśmie z dnia 23 lipca 2010 r. podtrzymała żądanie wznowienia postępowania i domagała się uchylenia tej decyzji bądź stwierdzenia jej nieważności, przed wypłatą rekompensaty na rzecz brata L. Z. W pismach tych skarżąca podnosiła, że L. Z. nie zasługuje na rekompensatę, tak ze względów prawnych jak i moralnych. Dowodziła, że uzyskana przez brata rekompensata jest za wysoka, ponieważ została oparta na ustaleniach niezgodnych ze stanem faktycznym (skarżąca wskazuje przede wszystkim na brak zabudowań na pozostawionym mieniu, które zostały spalone przez bandy UPA, możliwość częściowej sprzedaży nieruchomości przez dziadków).
Zdaniem Sądu, w pismach tych skarżąca nie domagała się przyznania prawa do rekompensaty na swoją rzecz, co podniosła w odwołaniu, a co zupełnie pominął Minister Skarbu Państwa. Skarżąca uważa, że jest stroną postępowania i ma interes prawny w domaganiu się weryfikacji decyzji z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...] w ramach wznowienia postępowania. To poprzez sprawę o wznowienie postępowania skarżąca ma zamiar uzyskać swoje prawo do rekompensaty.
Z powyższego wynika, że Wojewoda [...] wydał decyzję odmowną na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy mimo, że U. G. nie składała wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy (skarżąca w piśmie z dnia 5 lipca 2010 r. wyraźnie powołała się na przepis art. 145 § 1 pkt 5 Kpa). W tej sytuacji Sąd uznał, że Wojewoda [...] wszczął postępowanie o przyznanie prawa do rekompensaty z urzędu. Organ pierwszej instancji wydając decyzję z dnia [...] września 2011 r., nr [...] działał zatem wbrew wyraźnemu w swej treści przepisowi art. 5 ust. 1 ustawy, który przewiduje, że potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa.
Wobec tego Sąd uznał, że Wojewoda [...], działając na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy, wydał swą decyzję z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, co - wobec braku przeszkód do stwierdzenia nieważności wskazanych w art. 156 § 2 Kpa – zobowiązywało Sąd do stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji. Skoro Minister Skarbu Państwa, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, utrzymał w mocy decyzję wydaną z rażącym naruszeniem prawa, to także jego decyzja zawiera wadę nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.
Stwierdzenie w ramach kontroli sądowoadministracyjnej wady nieważności w decyzjach organów obu instancji zwalniało Sąd od merytorycznej oceny zagadnień podnoszonych przez organy, jak i skarżącą.
W ponownie prowadzonym postępowaniu Wojewoda [...] potraktuje podanie U. G. z dnia 5 lipca 2010 r., uzupełnione pismem z dnia 23 lipca 2010 r., jako żądanie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...]. Rozpoznając wniosek z dnia 5 lipca 2010 r. organ w pierwszej kolejności wyjaśni, czy podanie pochodzi od strony postępowania w rozumieniu art. 28 w zw. z art. 147 Kpa. W zależności od poczynionych ustaleń organ podejmie dalsze czynności w sprawie lub wyda rozstrzygnięcie.
Mając to wszystko na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 152 Ppsa orzekł, jak w sentencji wyroku.