Uzasadnienie
K. Ł., M. Ł., M. Ł., J. Ł., M. P. i M. C. pismem z 10 grudnia 2017 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 października 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 711/16.
Wyrokiem tym Sąd uwzględnił skargę na bezczynność organu I instancji i zobowiązał go do rozpatrzenia wniosku z 13 kwietnia 2015 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip [...], w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że mimo wymierzenia już raz organowi grzywny z uwagi na niewykonanie powyższego wyroku oraz ponownego wezwania do jego wykonania pismem z 23 listopada 2017 r., organ I instancji nadal pozostaje w bezczynności.
Wobec powyższego wniesiono o wymierzenie organowi grzywny, przyznanie na rzecz skarżących sumy pieniężnej na podstawie art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm.) w wysokości połowy wymierzonej grzywny oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że w toku postępowania gromadzone są m.in. dokumenty potwierdzające prawo własności do nieruchomości, stwierdzające, czy przedmiotowa działka była zabudowana w chwili przejęcia, kiedy teren objęty został przez inwestora oraz kiedy rozpoczęto prace związane z realizacją inwestycji. Konieczne jest również określenie przeznaczenia terenu w planach zabudowy W. na 1945 r., tj. ustalenie, czy działka mogła być zabudowana domem jednorodzinnym. W celu uzupełnienia materiału dowodowego organ pismami z 7 grudnia 2017 r. wystąpił do Wydziału Architektury i Budownictwa w [...] z prośbą o przesłanie informacji dotyczącej daty rozpoczęcia inwestycji oraz do Archiwum Państwowego w W. o przesłanie reprodukcji księgi umów lub dokumentów z księgi wieczystej w postaci aktu notarialnego z [...] marca 1942 r., mocą którego tytuł własności przedmiotowej nieruchomości uregulowany był na imię W. i J. małż. Ł. w równych częściach niepodzielnie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm.) w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.
Z powołanego art. 154 § 1 wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 powołanej ustawy i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie przesłanki zostały spełnione.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 października 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 711/16 uwzględnił skargę K. Ł., M. Ł., M. Ł., J. Ł., M. P. i M. C. na bezczynność Prezydenta W. i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z dnia 13 kwietnia 2015 r. o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku.
Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi.
Odpis prawomocnego wyroku z dnia 6 października 2016 r. wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne doręczone zostały organowi I instancji w dniu 25 stycznia 2017 r. (data prezentaty organu). Termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny upłynął zatem w dniu 25 marca 2017 r. Tymczasem do dnia rozpoznania przez Sąd niniejszej skargi w przedmiocie wymierzenia grzywny, tj. do dnia 19 kwietnia 2018 r., organ administracji publicznej nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym wyrokiem.
Z analizy akt administracyjnych wynika ponadto, że w sprawie spełniony został również drugi warunek dopuszczalności skargi, określony w powołanym art. 154 § 1 powołanej ustawy, dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się bowiem pismo skarżących z dnia 23 listopada 2017 r., którym wezwali Prezydenta do wykonania wyroku z dnia 6 października 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 711/16. Nie ulega więc wątpliwości, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie powołanego art. 154 § 1 i wymierzenie organowi grzywny.
Stosownie natomiast do treści art. 154 § 6 powołanej ustawy, grzywnę o której mowa wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z dnia 6 października 2016 r., okoliczność, że jest to już druga skarga w przedmiocie niewykonania tego wyroku (wyrokiem z 17 sierpnia 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 798/17 Sąd wymierzył organowi grzywnę w wysokości 1000 zł), oraz fakt, że organ do dnia wyrokowania nie wydał decyzji w przedmiocie wniosku z dnia 13 kwietnia 2015 r., Sąd uznał, że grzywna w wysokości 2000 zł jest adekwatną sankcją dla Prezydenta za niewykonanie powołanego wyżej wyroku.
Rozpoznając sprawę, Sąd jednocześnie - stosownie do treści art. 154 § 2 powołanej ustawy - stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. Zastrzeżenia Sądu budzi w szczególności sytuacja, gdy organ nie podejmuje w sprawie czynności zmierzających do zakończenia postępowania bądź podejmuje je opieszale. Po otrzymaniu w dniu 25 stycznia 2017 r. prawomocnego rozstrzygnięcia podjętego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, organ pierwsze czynności podjął dopiero w dniu 19 maja 2017 r., występując do Biura Organizacji Urzędu Wydziału Archiwum o dokumenty dotyczące realizacji inwestycji na przedmiotowym gruncie. Powyższe nastąpiło na skutek wniesionej skargi na niewykonanie ww. wyroku. Kolejne i ostatnie czynności podjęto z kolei w dniu 7 grudnia 2017 r., z uwagi na wniesienie przez skarżących drugiej skargi na niewykonanie wyroku.
Sąd uznał jednak, że dodatkowa sankcja prawna, tj. przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej nie może być w niniejszej sprawie zastosowana i w tej części skargę oddalił. Wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie. Suma pieniężna o której mowa w art. 154 § 7 powołanej ustawy ma charakter kompensacyjny. Z treści tego przepisu wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącym za oczekiwanie na rozpoznanie ich sprawy. W ocenie Sądu ten środek w postaci przyznania na rzecz skarżących sumy pieniężnej powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie uzasadnili złożonego wniosku o przyznanie od organu sumy pieniężnej. Z treści skargi nie wynika, aby skarżący doznali krzywdy w związku z niewykonaniem przez organ administracji wyroku, którą należałoby zrekompensować i która to okoliczność mogłaby podlegać ocenie Sądu orzekającego.
W związku z powyższym na podstawie art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm.) Sąd orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. Na podstawie art. 151 powołanej ustawy Sąd orzekł jak w pkt 3 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.