Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po zapoznaniu się z zażaleniem A. R. na postanowienie Prezydenta Miasta W. z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka – A. R., uchylił zaskarżone postanowienie w całości i umorzył postępowanie przez organem pierwszej instancji w przedmiocie przywrócenia terminu.
Organ przedstawił następujący stan faktyczny:
Prezydent Miasta W. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2006 r. [...] odmówił przywrócenia A. R. terminu do złożenia wniosku o wypłatę jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka. Organ uznał, iż termin 3 miesięcy określony w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm., zwanej dalej "ustawą o świadczeniach rodzinnych") jest terminem prawa materialnego, a uchybienie temu terminowi powoduje wygaśnięcie praw lub obowiązków o charakterze materialnym.
Na powyższe postanowienie A. R. złożyła zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. W zażaleniu podniosła, iż zaskarżone postanowienie wydane zostało bez podstawy prawnej, ponieważ zdaniem organu termin wskazany w art. 15b ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. dzień narodzin dziecka jest terminem prawa materialnego, który nie podlega przywróceniu, z czym skarżąca się nie zgadza. Zdaniem skarżącej jest to termin procesowy. Ponadto wnosząca zażalenie podkreśliła, iż takie działanie organów administracji publicznej prowadzi do dyskryminacji rodzin adopcyjnych w przypadku przysposobienia dziecka, ponieważ procedura adopcyjna jest długotrwała i kończy się z reguły po ukończeniu przez dziecko 3 miesięcy.
Uzasadniając decyzję organ drugiej instancji podkreślił, iż uchybienie terminowi materialnemu wywołuje skutek prawny w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym, natomiast uchybienie terminowi procesowemu wywołuje skutek prawny w płaszczyźnie procesowej przez uzależnienie skuteczności czynności procesowej od zachowania terminu. Termin procesowy w określonych sytuacjach może zostać przywrócony.
Zgodnie z treścią art. 15b ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych wniosek o wypłatę zapomogi składa się w terminie 3 miesięcy od dnia narodzin dziecka, a wniosek złożony po terminie organ pozostawia bez rozpoznania. W ocenie organu powyższy termin jest przepisem prawa materialnego i w związku z powyższym nie mają do niego zastosowania przepisy dotyczące przywrócenia terminu, tj. art. 58 i 59 k.p.a., które stanowiły podstawę prawną do wydania decyzji przez organ pierwszej instancji.
Z powyższych przyczyn organ stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do prowadzenia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie i wypłatę jednorazowej zapomogi w tytułu urodzenia dziecka.
Na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2007 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła A. R., wnosząc o jego uchylenie. Skarżąca podniosła, iż skutek określony w art. 15b ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest skutkiem procesowym, a nie jak twierdzi organ skutkiem materialnym. W ocenie skarżącej organ myli się, określając wskazany w powołanym przepisie termin trzymiesięczny jako przepis prawa materialnego, ponieważ przepis ten wyraźnie mówi o procedurze składania wniosku, a nie o nabyciu lub wygaśnięciu jakichkolwiek praw. Według twierdzeń skarżącej materialnym skutkiem byłoby wydanie decyzji o odmowie przyznania zapomogi, a pozostawienie wniosku bez rozpoznania oznacza, iż jest to skutek procesowy.
Skarżąca podkreśliła, iż w niniejszej sprawie termin prawa materialnego znajduje się w art. 15 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i jest nim moment urodzenia dziecka żywego, z którym to momentem przyznaje się jednorazową zapomogę. Natomiast sposób realizacji tego uprawnienia, czyli złożenie wniosku o wypłatę zapomogi w terminie 3 miesięcy od dnia narodzin znajduje się w art. 15b ust. 3 tej ustawy i wskazuje na jego procesowy charakter.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżone orzeczenie z punktu widzenia jego zgodności zarówno z prawem materialnym, jak i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania orzeczenia.
Należy zaznaczyć, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)
Oznacza to, że sąd ma obowiązek wziąć pod rozwagę z urzędu uchybienia organów stwierdzone przy rozpoznawaniu skargi. Taka sytuacja wystąpiła w przedmiotowej sprawie, bowiem doszło do naruszenia prawa procesowego - art. 138 § 1 pkt. 2 Kpa co nie zostało objęte zarzutami skargi.
W rozpoznawanej sprawie organ pierwszej instancji Prezydent Miasta W. prowadził postępowanie z wniosku A. R. o wypłatę jednorazowej zapomogi z tytułu narodzin dziecka. Razem z wnioskiem A. R. złożyła pismo o przywrócenie terminu do złożenia powyższego wniosku określonego w art. 15b ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z tym, że postanowienie sądu u przysposobieniu dziecka zostało wydane w dniu [...].10.2006 r., a uprawomocniło się po upływie 3 tygodni od tej daty. W dniu składania wniosku córka A. R. miała ponad [...] miesięcy, a jak wynika z powyższej ustawy wniosek o wypłatę zapomogi składa się w terminie 3 miesięcy od dnia urodzin dziecka, natomiast wniosek złożony po terminie zgodnie z treścią w/w przepisu organ pozostawia bez rozpoznania. Z przepisu art. 15b ust. 3 jednoznacznie wynika, że zakreślony przez ustawodawcę termin do złożenia takiego wniosku, jest terminem prawa materialnego i jako taki nie podlega przywróceniu.
Instytucji przywrócenia terminu na podstawie art. 58 Kpa nie można bowiem stosować do terminów materialnoprawnych, gdyż ma ona zastosowanie wyłącznie do terminów procesowych i do terminów dokonania czynności procesowych. Stanowisko takie potwierdza w praktyce orzecznictwo sądów administracyjnych. Odnosząc to do przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że wniosek o wypłatę jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka złożony po upływie ustawowego terminu należało pozostawić bez rozpoznania. Uchybienie bowiem ustawowemu terminowi wywołuje skutek prawny w postaci wygaśnięcia praw o charakterze materialnym.
Wobec powyższego zarzuty skargi twierdzące, że termin do złożenia wniosku wynikający z art. 15b ust. 3 ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych jest terminem prawa procesowego, w świetle powyższego nie zasługują na uwzględnienie. Zdaniem Sądu organ pierwszej instancji orzekł prawidłowo przyjmując, że termin do złożenia wniosku o wypłatę zapomogi z tytułu urodzenia dziecka jest terminem prawa materialnego i w związku z tym nie podlega przywróceniu a instytucja przywrócenia terminu wynikająca z treści art. 58 Kpa nie ma w przedmiotowej sprawie zastosowania.
Natomiast orzeczenie organu odwoławczego wydane po rozpatrzeniu zażalenia A. R. na postanowienie organu pierwszej instancji odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku, które uchyla to postanowienie i umarza postępowanie przed organem pierwszej instancji narusza art. 138 § 1 pkt. 2 Kpa oraz art. 105 § 1 Kpa, bowiem organ powinien utrzymać w mocy orzeczenie pierwszej instancji a nie je uchylić i umorzyć postępowanie w sprawie
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.