Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2005 roku Minister Transportu i Budownictwa uchylił postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2005 roku znak: [...] o przekazaniu Prezydentowi Miasta B., wykonującemu zadania z zakresu administracji rządowej, wniosku dotyczącego zapłaty za grunty zabrane w latach 1954-1955 na potrzeby Studium Nauczycielskiego w B., położone przy ul [...] i orzekł o zwrocie podania M. S. W uzasadnieniu powyższego uzasadnienia organ II instancji podał, że zgodnie z art. 66 §3 kpa, jeżeli poddanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie da się ustalić na podstawie danych podania albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Żądanie określone przez M. S. dotyczy zapłaty za grunty zabrane w latach 1954- 1955 na potrzeby Studium Nauczycielskiego przy ul [...], natomiast z dołączonych do akt sprawy dokumentów wynika, że orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] listopada 1954 roku zostało ustalone odszkodowanie za wywłaszczone prawomocnym orzeczeniem z dnia [...] listopada 1954 roku nieruchomości położone przy ul. [...] i [...].
Ponadto z akt postępowania administracyjnego wynika, że w dniu [...] grudnia 1954 roku wysłane zostało zawiadomienie do wszystkich wywłaszczonych, aby stawili się do podjęcia odszkodowania w dniach od [...] grudnia 1954 roku do końca miesiąca, jednak nie wszyscy zawiadomieni zgłosili się po odbiór odszkodowania, które zostało zdeponowane w Banku [...]. W związku z powyższym organ II instancji uznał, że kwestia odzyskania zdeponowanego w banku odszkodowania nie może być rozpatrywana w postępowaniu administracyjnym, skoro odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości zostało już ustalone orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] listopada 1954 roku i orzeczenie to stało się wykonane.
Skargę na powyższe postanowienie z dnia [...] listopada 2005 roku Ministra Transportu i Budownictwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła M. S. podnosząc w nim, że zaskarżone postanowienie nic nie załatwia, a skarżąca zapłaty bądź zamiennika lub zwrotu gruntów nie może nadal uzyskać. Nie została jeszcze uregulowana kwestia gruntów, które do 2003 roku nie były zabudowane, a z powodu starości skarżąca nie jest w stanie "ubiegać się " za swoją krzywdę powstałą przez Państwo Polskie.
W odpowiedzi na skargę Minister Transportu i Budownictwa wniósł o jej oddalenie. Ustosunkowując się do argumentacji zawartej w skardze organ administracji podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu z dnia [...] listopada 2005 roku, jednocześnie stwierdzając, że w skardze nie wskazano żadnych nowych okoliczności sprawy ani nie podniesiono nowych zarzutów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest zasadna.
Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271ze zm.).
W rozpoznawanej sprawie konieczność eliminacji z obrotu prawnego zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji wynikała z naruszenia przez te rozstrzygnięcia art. 7, 8, i 9 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Art. 8 k.p.a. nakazuje prowadzenie postępowania w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli.
Natomiast art. 9 zobowiązuje organy administracji państwowej do rzetelnego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych mających wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwania, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa.
Powołany wyżej przepis art. 7 k.p.a. wymaga załatwienia wniosku po myśli strony, z uwzględnieniem jej słusznego interesu.
Wszelkie niejasności i niedopowiedzenia nie mogą być interpretowane na niekorzyść podmiotu, a potraktowanie pisma skarżącej z dnia [...] maja 2005 roku jako wniosku o zapłatę zdeponowanego odszkodowania, na taką interpretację wskazuje.
Zasadą postępowania administracyjnego, wyrażoną między innymi w art. 63, 65, 128 i 140 k.p.a. jest jego odformalizowanie, tak aby sprawa mogła być rozpoznana zgodnie z intencją i interesem strony bez zbędnego formalizmu. Nie można jednak przyjąć, że jeżeli żądanie jest zredagowane niezręcznie i mało zrozumiale, to organ administracji publicznej jest uprawniony do sprecyzowania treści żądania. Jest to niedopuszczalne chociażby dlatego, że mogłoby to doprowadzić do niedopuszczalnej zmiany żądania, wbrew intencji osoby wnoszącej podanie.
O tym, jaki charakter i zakres żądania ma mieć pismo wniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym, decyduje ostatecznie strona, a nie organ, do którego pismo zostało skierowane. W razie wątpliwości organ, mając na względzie postanowienia art. 7-9 k.p.a., powinien zwrócić się do strony o zajęcie jednoznacznego stanowiska (wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2002 r., I SA 2188/00, LEX nr 81741).
Analiza sposobu załatwienia w kontrolowanym postępowaniu pisma skarżącej z dnia [...] maja 2005 r. wskazuje na pozostające w sprzeczności z powołanymi przepisami, formalistyczne podejście Ministra Transportu i Budownictwa, które w żaden sposób nie koresponduje z interesem strony.
Należy przypomnieć, że w świetle utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego - organ administracji nie jest związany nawet podaną przez stronę podstawą prawną żądania, a musi rozpoznać sprawę co do jej istoty w świetle intencji autora dających się ustalić na podstawie całej treści pisma. Zasada, zgodnie z którą ostatecznie sama strona decyduje, jaki ma charakter pismo i czego dotyczy jej żądanie, może być stosowane wyłącznie wtedy, gdy w związku z zachodzącymi wątpliwościami organ administracji wyjaśnił rzeczywistą rolę stron, udzielając jej przy tym niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (wyrok NSA z dnia 6 sierpnia 1999 r., sygn. akt IV SA 2262/98, LEX nr 48718).
Z pisma skarżącej z dnia [...] maja 2005 roku w przedmiotowej sprawie nie wynika bez wątpliwości, że wniosek dotyczy wypłaty odszkodowania zdeponowanego w Banku [...] za grunty wywłaszczone na potrzeby Studium Nauczycielskiego w B. jak uznał to organ II instancji, ani też ustalenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczone grunty w latach 1954-1955. Tym samym na wstępie postępowania organ, do którego wpłynęło pismo winien prawidłowo ustalić rzeczywistą wolę strony. Gdyby w tym zakresie miał jakieś wątpliwości winien wezwać ją do wyjaśnienia tych wątpliwości, a następnie- w zależności od wyraźnego określenia wniosku przez stronę- nadać sprawie odpowiedni bieg. Tak też winien postąpić organ administracji przy ponownym rozpoznaniu sprawy.
Z tych wszystkich względów sąd uznał, że postępowanie przed organem I jak i II instancji narusza przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 145§ 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w wyroku.