Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania [...], utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2018 r., nr [...], odmawiającą przyznania [...] świadczenia wychowawczego na córkę [...].
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
W dniu [...] lipca 2018 r. [...] wystąpiła z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko [...].
Po rozpatrzeniu wniosku Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia wychowawczego.
Nie zgadzając się z tą decyzją [...] wniosła odwołanie.
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, wyjaśniając, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2018 r., poz. 2134), dalej jako: ustawa. Organ przywołał treść art. 8 ust. 2 ustawy.
Kolegium ustaliło, że [...] ubiega się o przyznanie świadczenia wychowawczego na dziecko [...], urodzoną w dniu [...] grudnia 2009 r. i wskazało, że co do zasady [...], jako matce małoletniej przysługuje prawo do świadczenia wychowawczego. Przy czym przyznanie wnioskowego świadczenia będzie możliwe w przypadku spełnienia wszystkich przesłanek określonych w powołanej ustawie, przy braku zaistnienia przesłanek negatywnych, zawartych w tej ustawie.
Kolegium ustaliło również, że [...] samotnie wychowuje córkę, [...]. Z aktu notarialnego sporządzonego w dniu [...] lutego 2016 r., Repertorium A nr [...] wynika, że zasądzone w wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] lipca 2012 r. sygn. akt [...] świadczenie alimentacyjne od [...] na rzecz małoletniej [...] będzie od dnia zawarcia niniejszej ugody zastąpione dobrowolnymi świadczeniami ze strony [...], zaś matka małoletniej - [...] przejmuje na siebie w całości koszty utrzymania córki. Ponadto zgodnie z ww. ugodą [...] zobowiązuje się do ponoszenia wszystkich kosztów utrzymania małoletniej córki [...] ograniczając udział ojca w tych kosztach do dobrowolnych świadczeń na rzecz małoletniej córki.
Podkreślono, że powyższa ugoda nie została opatrzona tytułem wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd.
Wskazano również, że zgodnie z oświadczeniem wnioskodawczyni przedłożona przez nią ugoda z dnia [...] lutego 2016 r. Rep. A. nr [...] jest jedynym dokumentem regulującym stosunki między rodzicami [...] oraz między [...] a jej ojcem.
Organ podkreślił ponadto, że w niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżąca jest po rozwodzie i samotnie wychowuje dwójkę dzieci. Bezspornym jest również, że jedynym dokumentem regulującym stosunki między rodzicami, a córką [...] jest ww. ugoda z dnia [...] lutego 2016 r. Rep. A. nr [...].
Zdaniem Kolegium treść powyższej ugody wskazuje, że nie została spełniona przesłanka o której mowa w art. 8 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, bowiem nie zostało ustalone, na rzecz dziecka K. S. od jego rodzica, świadczenie alimentacyjne na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd.
Tymczasem spełnienie warunku określonego w art. 8 ust. 2 ustawy będzie miało miejsce wyłącznie w sytuacji, gdy świadczenie alimentacyjne zostanie ustalone na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, nie zaś - jak w przedmiotowej sprawie, pochodzącego z umowy alimentacyjnej, sporządzonej w formie aktu notarialnego, na co wskazuje prosta wykładnia literalna powołanego przepisu. Zdaniem organu odwoławczego, brzmienie tego przepisu nie jest przypadkowe. W przypadku, gdyby ustawodawca uznał za celowe ujęcie w tym przepisie także innych tytułów wykonawczych kształtujących świadczenie alimentacyjne rodzica, nie pochodzących lub nie zatwierdzonych, tak jak w rozpoznawanej sprawie, od sądu, z pewnością ująłby je w art. 8 ust. 2 ustawy.
Organ odwoławczy zgodził się z organem pierwszej instancji, iż zaszła przesłanka negatywna, określona w art. 8 ust. 2 ustawy, co oznacza, iż wnioskowane świadczenie nie może zostać [...] przyznane. Jednocześnie organ stwierdził, że nie zaszły okoliczności, o których mowa w art. 8 ust. 2 pkt 1-5 ustawy.
Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła [...], zarzucając zaskarżonej decyzji:
- 1) nieprawidłową wykładnię prawa materialnego – t.j. art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci;
- 2) naruszenie przepisu art. 32 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej;
- 3) naruszenie przepisu art. 2 ust. 2 Konwencji o prawach dziecka przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych z dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. 1991r., nr 120, poz. 526).
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji oraz przekazanie sprawy właściwemu organowi celem wydania decyzji uwzględniającej jej wniosek o przyznanie świadczenia 500+ na córkę [...].
W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie skargi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej jako: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Dokonując pod takim kątem oceny zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna.
Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja SKO w [...] z dnia [...] lutego 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2018r. odmawiająca skarżącej przyznania świadczenia wychowawczego na córkę [...].
W myśl art. art. 2 pkt 14 ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o pierwszym dziecku - oznacza to jedyne lub najstarsze dziecko w rodzinie w wieku do ukończenia 18. roku życia; w przypadku dzieci urodzonych tego samego dnia, miesiąca i roku, będących najstarszymi dziećmi w rodzinie w wieku do ukończenia 18. roku życia, pierwsze dziecko oznacza jedno z tych dzieci wskazane przez osobę, o której mowa w art. 4 ust.
- 2. W świetle art. 4 ust. 1 ustawy celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka (art. 4 ust 2.), przy czym świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, do dnia ukończenia przez dziecko 18. roku życia (art. 4 ust. 3). Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie, przy czym świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł (art. 5 ust. 3). Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy świadczenie wychowawcze nie przysługuje, jeżeli: 1) dziecko pozostaje w związku małżeńskim;
- 2) dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w pieczy zastępczej;
- 3) pełnoletnie dziecko ma ustalone prawo do świadczenia wychowawczego na własne dziecko;
- 4) członkowi rodziny przysługuje za granicą na dziecko świadczenie o podobnym charakterze do świadczenia wychowawczego, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. W myśl art. 8 ust. 2 ustawy świadczenie wychowawcze na dane dziecko nie przysługuje, jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało ustalone, na rzecz tego dziecka od jego rodzica, świadczenie alimentacyjne na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, chyba że: 1) drugie z rodziców dziecka nie żyje;
- 2) ojciec dziecka jest nieznany;
- 3) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone;
- 4) sąd zobowiązał jedno z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka;
- 5) dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach.
Z analizy akt sprawy wynika, że przyczyną odmowy przyznania świadczenia wychowawczego było ustalenie przez organy obu instancji, że zachodzi przesłanka negatywna określona w art. 8 ust. 2 ustawy, tj. że przedstawiony w toku postępowania akt notarialny (ugoda między rodzicami małoletniej [...]), nie stanowi tytułu wykonawczego, gdyż nie pochodzi ani nie został zatwierdzony przez sąd.
Uszło jednak uwadze organów obu instancji, że art. 8 ust. 2 ustawy znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego dotyczy pierwszego dziecka. Oznacza to, że przepis ten nie będzie miał zastosowania gdy wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego dotyczy drugiego i kolejnego dziecka, jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie. Świadczenie wychowawcze przysługuje bowiem, na każde drugie i kolejne dziecko, bez kryterium dochodowego i dodatkowych warunków.
W tych okolicznościach niecelowe są rozważania organów dotyczące zaistnienia negatywnej przesłanki przyznania świadczenia wychowawczego określonej w art. 8 ust. 2 ustawy.
Stwierdzić należy zatem, że organy obu instancji rozpoznając wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia błędnie ustaliły stan faktyczny. Organy pominęły bowiem okoliczność, że wniosek o przyznanie świadczenia dotyczy drugiego dziecka skarżącej - córki [...], przez co niezasadnie odmówiły przyznania świadczenia. Dokonując błędnych ustaleń faktycznych i naruszając zasady postępowania określone w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. organy w konsekwencji niewłaściwie zastosowały przepisy prawa materialnego. Naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, co obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu.
Z powyższych przyczyn Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) i art. 135 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.