Uzasadnienie
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, decyzją z [...] lutego 2013 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 2011 r. nr [...] umarzającą postępowanie o wydanie w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] marca 1945 r. decyzji stwierdzającej, że zabudowana nieruchomość oznaczona obecnie w ewidencji gruntów obrębu [...] – miasto numerem działki [...] ark. [...] o pow. [...] ha nie podpadała pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Z ustaleń organu nadzoru wynika, że z wnioskiem o wydanie decyzji na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r., w zakresie nieruchomości stanowiącej byłą własność J.Z., oznaczoną obecnie w ewidencji gruntów nr [...] o pow. [...] ha obręb [...], wystąpili w dniu 10 marca 2011 r. spadkobiercy byłego właściciela – M.P., E.D., G.B., A.R. i M.Z.. Wojewoda [...], decyzją z [...] listopada 2011 r., umorzył postępowanie w sprawie wszczętej powołanym wnioskiem, gdyż w odniesieniu do nieruchomości objętej tym wnioskiem toczy się już takie postępowanie administracyjne i kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w sposób oczywisty bezprzedmiotowe, a w takiej sytuacji organ, zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Organ odwoławczy uznał decyzję o umorzeniu postępowania za prawidłową.
W ocenie organu odwoławczego nie budzi wątpliwości, iż rozstrzygnięcie Wojewody [...] z [...] lutego 2010 r. nr [...] obejmowało swym zakresem m.in. działkę ewidencyjną nr [...] o pow. [...] ha, obręb [...]. Kwestia wyłączenia z tamtego postępowania działki nr [...] nie została ostatecznie rozstrzygnięta a tylko wówczas możliwe byłoby prowadzenie w stosunku do tej nieruchomości odrębnego postępowania. Wydanie w chwili obecnej decyzji merytorycznej w rozpoznawanej sprawie stanowiłoby, w ocenie organu odwoławczego, ponowne rozstrzygnięcie w stosunku do działki nr [...]. Organ wskazał również, że decyzją z [...] lutego 2013 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2010 r.
W skardze na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi M.P., E.D., G.B., A.R., M.Z. zarzucili naruszenie przepisów postępowania, a to:
- 1. naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. polegające na umorzeniu postępowania podczas, gdy w niniejszej sprawie wbrew stanowisku organu nie jest spełniona przesłanka bezprzedmiotowości postępowania, mająca polegać, według organu I i II instancji na prowadzeniu postępowania w tej samej sprawie, tj. podpadania nieruchomości zabudowanej w dniu [...] września 1944 r. [...] oznaczonej obecnie w ewidencji gruntów obrębu [...] – miasto numerem działki [...] ark. [...] o powierzchni [...] ha, dla której Sąd Rejonowy w Z. Wydział VI Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...], pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 13 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (tekst jednolity Dz.U. Nr 3 z 1945 r., poz. 13 ze zm.) i zakończeniu go wydaniem decyzji merytorycznej w sprawie przez Wojewodę [...] w dniu [...] lutego 2010 r., znak [...];
- 2. naruszenie art. 61 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. § 5 i 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. (Dz.U.R.P. Nr 10, poz. 51) w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej w zw. z art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie wzięcie pod uwagę, że:
- - postępowanie w sprawie wydania decyzji o podpadaniu nieruchomości pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu może być prowadzone wyłącznie na wniosek strony;
- - w postępowaniu wszczętym i prowadzonym na wniosek strony, przedmiot i granice tego postępowania wyznacza wniosek strony, natomiast w przypadku wątpliwości, co do przedmiotowego zakresu wniosku, organ zobowiązany jest zwrócić się do wnioskodawcy o doprecyzowanie wniosku, a w żadnym razie nie jest uprawniony do czynienia takich ustaleń z urzędu;
- - pominięcie, że wyłącznie wskutek powyższych naruszeń dokonanych przez Wojewodę [...] w postępowaniu z wniosku J.Z.
z dnia [...] marca 1999 r. znak [...] zakończonym nieprawomocną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2010 r. w sprawie [...] w Z. doszło do błędnego ustalenia przedmiotu tego postępowania, prowadzącego do naruszenia zasady skargowości, a w konsekwencji do nieważności decyzji administracyjnej, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, w zakresie, w jakim wykracza ona poza zakres wniosku, a co w dalszym toku tego postępowania zostanie zweryfikowane przez organ wyższej instancji (i co doprowadzi do wyłączenia [...] z powoływanego postępowania);
3. naruszenie art. 35 k.p.a. poprzez pozbawienie Strony prawa do rozstrzygnięcia w postępowaniu administracyjnym na skutek niedopuszczalnego umorzenia postępowania. Sam fakt bowiem, iż organ ustalił, że w chwili obecnej toczy się na skutek rażących błędów organu postępowanie w tym samym przedmiocie nie zwalnia organu z obowiązku zbadania, w czyim zakresie leży wydanie w sprawie rozstrzygnięcia.
Powołując się na powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2011 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga podlega uwzględnieniu chociaż nie wszystkie jej zarzuty są uzasadnione.
Rację mają organy obu instancji orzekające w przedmiotowej sprawie, że w sytuacji gdy o to samo toczy się już postępowanie administracyjne to kolejne postępowanie w tej materii jest bezprzedmiotowe i stanowi to przesłankę do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Tę bezprzedmiotowość organy w rozpoznawanej sprawie upatrują w tym, że decyzja Wojewody [...] z [...] lutego 2010 r. nr [...], wydana z wniosku zgłoszonego w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, obejmowała również działkę nr [...], której dotyczy wniosek w tej sprawie. W aktach administracyjnych znajduje się decyzja Wojewody [...] z [...] lutego 2010 r., którą orzeczono, że nieruchomość oznaczona obecnie w ewidencji gruntów obrębu [...] numerami działek, wśród których wymieniona jest działka nr [...] o pow. [...] ha, podpadała pod działanie przepisu art. 2 ust. 1, lit. e dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Na datę wydawania decyzji przez organ I instancji w rozpoznawanej sprawie decyzja z [...] lutego 2010 r. nie była ostateczna. Natomiast w dacie wydawania decyzji przez organ odwoławczy funkcjonowała już w obrocie prawnym decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] lutego 2013 r. nr [...], którą uchylono decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2010 r. i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Okoliczność ta była znana organowi odwoławczemu w niniejszej sprawie i nawet "na marginesie" w ostatnim akapicie uzasadnienia własnej decyzji ją powołuje jednakże w ogóle nie uwzględnił jej w swoich rozważaniach a ma ona istotne znaczenie dla oceny czy zaistniała w sprawie przesłanka bezprzedmiotowości postępowania. Z treści tej decyzji, z której dowód Sąd dopuścił i przeprowadził na rozprawie w dniu 17 września 2013 r., wynika że uchylono nią w całości decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2010 r. i przekazano sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Zasadniczym powodem takiego rozstrzygnięcia jest uznanie przez organ odwoławczy, że organ I instancji nie wyjaśnił sprawy należycie, gdyż z uzasadnienia decyzji nie wynika dlaczego organ I instancji objął rozstrzygnięciem właśnie te a nie inne działki. Organ odwoławczy stwierdził, że zakres żądania został sprecyzowany przez organ a nie przez wnioskodawców. Organ winien wskazać granice terenu, co do którego ma nastąpić orzeczenie, ale nie może precyzować granic terenu objętego wnioskiem we własnym zakresie lecz winien ustalić rzeczywistą wolę wnioskodawcy.
W kontekście przytoczonego uzasadnienia decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] lutego 2013 r. należy wskazać, że postępowanie, w którym zapadła ta decyzja zostało wszczęte wnioskiem z 1 marca 1999 r. wniesionym przez J.Z.. Wnioskodawca nie posługiwał się w nim numerami ewidencyjnymi działek i, jak wynika to z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego, organ I instancji w sposób dowolny objął swoim rozstrzygnięciem wymienione w nim działki gdyż nie wynika z niego dlaczego właśnie te działki przyjął i wobec tego winien ustalić rzeczywistą wolę wnioskodawcy. Treść tej decyzji wskazuje, że na datę wydania zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji, nie można było uznać, że zachodziła bezprzedmiotowość postępowania gdyż nie jest wyjaśniony zakres żądania wniosku J.Z. z [...] marca 1999 r. Nie można wobec tego twierdzić, że przedmiot postępowania z wniosku J.Z. z [...] marca 1999 r. z całą pewnością obejmuje również działkę nr [...] o pow. [...] ha obr. [...], gdyż dopiero będzie to ustalane.
Uznanie więc przez organ, że działka nr [...] jest już przedmiotem innego postępowania i z tego powodu umorzenie postępowania z wniosku z 4 marca 2011 r. jest co najmniej przedwczesne. Wobec tego organ winien zawiesić postępowanie na mocy art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia w postępowaniu wszczętym wnioskiem J.Z. z 1 marca 1999 r. czy obejmuje ono również działkę nr [...]. Rozstrzygnięcie to bowiem stanowi zagadnienie wstępne o jakim stanowi art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Bez uprzedniego rozstrzygnięcia tego zagadnienia nie jest możliwa ocena czy w niniejszej sprawie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania uzasadniająca jego umorzenie.
Tak więc zaskarżona decyzja jak i decyzja organu I instancji zapadły z naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a. a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy co uzasadnia ich uchylenie.
Natomiast nie można podzielić stanowiska zawartego w skardze, że to w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją organ obowiązany był rozważyć czy w toczącym się równolegle postępowaniu, wszczętym wnioskiem J.Z. z 1 marca 1999 r., może być rozstrzygnięta sprawa działki nr [...], gdyż takie rozstrzygnięcie może zapaść wyłącznie w tamtym postępowaniu.
Z tego względu pozostałe zarzuty skargi, sformułowane w punktach 2 i 3, należy uznać za nieuzasadnione.
Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.