Uzasadnienie
T. K. (dalej" "skarżący"), reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z 3 marca 2023 r. wniósł skargę na niewykonanie przez Prezydenta m. st. Warszawy (dalej: "Prezydent", "organ") wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 marca 2021 r., sygn. akt I SAB/Wa 325/20. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta do rozpoznania wniosku z 22 grudnia 2016 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. "K." nr rej. hip. [...], dz. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku oraz stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Skarżący wniósł o wymierzenie Prezydentowi m. st. Warszawy grzywny z tytułu niewykonania ww. wyroku, przyznanie sumy pieniężnej oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazał, że z uwagi na nierozpoznanie sprawy w zakreślonym przez Sąd terminie, skarżący pismem z 15 grudnia 2021 r. wezwał Prezydenta m. st. Warszawy do wykonania prawomocnego wyroku. W dniu 24 września 2022 r. ponowił wezwanie wskazując, że w razie niewykonania ww. wyroku wystąpi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ze skargą.
W odpowiedzi na ww. skargę z 3 marca 2023 r., organ wniósł o jej oddalenie. Prezydent wyjaśnił, że postępowania administracyjne dotyczące nieruchomości objętych działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. 1945, Nr 50, poz. 279) należą do spraw niezwykle złożonych z uwagi na długość trwania postępowania i zmieniający się stan prawny oraz orzecznictwo, co powoduje konieczność ponownej weryfikacji zgromadzonego materiału dowodowego. Dalej wskazał, że w toku prowadzonego postępowania podjęto szereg czynności mających na celu zgromadzenie pełnego materiału dowodowego. Pismem z 10 lutego 2020 r. zwrócono się do Biura Architektury i Planowania Przestrzennego o wydanie opinii o przeznaczeniu przedmiotowej nieruchomości. Została także pozyskana do akt analiza geodezyjna sporządzona w dniu 16 sierpnia 2022 r., a także opracowanie fotogrametryczne sporządzone w dniu 18 listopada 2022 r. Prezydent podniósł także, że pismem z 30 marca 2023 r. poinformował strony postępowania, iż zebrano materiał pozwalający na wydanie decyzji.
Pismem z 19 maja 2023 r. organ poinformował Sąd, że decyzją z 18 maja 2023 r., nr 289/SD/2023, Prezydent m. st. Warszawy odmówił T. K. przyznania odszkodowania za grunt nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], ozn. hip. "K." nr rej. hip. [...], dz. [...], stanowiący obecnie część działek ewidencyjnych nr [...] oraz [...], obie z obrębu [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z2023 r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a."). Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 p.p.s.a.).
Z wymienionego przepisu wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą zostać spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę (wydanym na podstawie art. 149 p.p.s.a.) i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku.
W przedmiotowej sprawie obie wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że wyrokiem z 12 marca 2021 r., sygn. akt I SAB/Wa 325/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za wyżej opisaną nieruchomość w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku. Zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a. termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia organowi akt albo, w przypadku, o którym mowa w § 1a, odpisu orzeczenia. Z akt sprawy wynika, że odpis prawomocnego wyroku z 12 marca 2021 r. wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne zostały doręczone Prezydentowi m. st. Warszawy w dniu 4 sierpnia 2021 r. (potwierdzenie odbioru k. 38, akt sprawy o sygn. I SAB/Wa 325/20).
Zatem, termin załatwienia sprawy, który został wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął w dniu 4 października 2021 r. Tymczasem, organ dopiero decyzją z 18 maja 2023 r., nr SD-WS-II.6841.307.2018.STA rozpoznał wniosek o ustalenie odszkodowania za ww. nieruchomość.
Z akt administracyjnych wynika także, że w sprawie został spełniony drugi z warunków dopuszczalności skargi (art. 154 § 1 p.p.s.a.), który dotyczy uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. Skarżący bowiem, pismem z 15 grudnia 2021 r., a następnie pismem z 24 września 2022 r. wezwał Prezydenta m. st. Warszawy do wykonania wyroku z 12 marca 2021 r., sygn. akt I SAB/Wa 325/20. Zatem, obie przesłanki, o których mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a. zostały spełnione a okoliczności sprawy uzasadniają wymierzoną Prezydentowi grzywnę.
Zgodnie z art. 154 § 3 p.p.s.a. wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi w przedmiocie niewykonania wyroku nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Załatwienie sprawy po wniesieniu skargi może mieć natomiast wpływ na wysokość orzeczonej grzywny.
Stosownie do art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W rozpoznawanej sprawie, biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu na załatwienie sprawy wyznaczonego wyrokiem z 12 marca 2021 r., Sąd uznał, że represyjną funkcję spełni grzywna w wysokości 1 500 zł. Ustalając wysokość grzywny Sąd wziął pod uwagę fakt, iż po zwrocie przez Sąd - w dniu 4 sierpnia 2021 r. - akt administracyjnych, organ nie zakończył postępowanie niezwłocznie, a uczynił to dopiero po upływie ponad 1 roku i 9 miesięcy.
Ponadto, jak wskazano wyżej - stosownie do art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a. - Sąd stwierdza czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny.
W ocenie Sądu bezczynność organu po wyroku z 12 marca 2021 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Okoliczność konieczności uzupełnienia materiału dowodowego, którą organ podnosi w odpowiedzi na skargę nie może usprawiedliwiać niewykonania wyroku przez tak długi okres czasu.
Wobec powyższego Sąd stwierdził, że w realiach tej sprawy zaistniały podstawy do przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej. Suma pieniężna z art. 154 § 7 p.p.s.a. ma charakter kompensacyjny. Z treści tego przepisu wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącym za oczekiwanie na rozpoznanie ich sprawy. W związku z powyższym Sąd uznał za zasadne przyznanie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 2 000 (dwa tysiące) złotych. Przyznanie przedmiotowej kwoty w ocenie Sądu uzasadnia rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy i jest swego rodzaju zadośćuczynieniem za zaniechanie organu w toku prowadzonego postępowania.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 154 § 1 i § 2 zd. 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania w pkt 4 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.)