Uzasadnienie
Pismem z dnia 7 maja 2009 r. [...] Sp. z o. o. z siedzibą w W., działająca przez profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniosła za pośrednictwem organu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] orzekającą o udzieleniu Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, położonej w gminie N., w obrębie [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, przeznaczonej pod budowę drogi ekspresowej [...] na odcinku [...] wraz z powiązaniem z drogą krajową nr [...] i z przebudową infrastruktury technicznej – część I – odcinek zlokalizowany poza granicami [...], stanowiącej własność [...] Sp. z o. o. oraz nadającej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
W skardze zawarty został wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W treści uzasadnienia wniosku pełnomocnik podniósł, iż na terenie przedmiotowej nieruchomości funkcjonuje [...], a część tej nieruchomości wydzierżawiana jest przez [...] osobie trzeciej pod [...]. Wstrzymanie działania [...] oraz konieczność rozwiązania umowy dzierżawy terenu [...], spowoduje ogromne straty własne, liczone w milionach złotych oraz konieczność zapłaty odszkodowania [...], które dodatkowo będą musiały być pokryte ze środków publicznych. Pociągnie to za sobą również natychmiastowe zwolnienie pracowników związane z likwidacją zakładu pracy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji, jeżeli w wyniku jej wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Przesłanki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w powołanym wyżej przepisie prawa, należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. O takim potencjalnym niebezpieczeństwie jest wyżej mowa i z tą sytuacją należy wiązać możliwość wyrządzenia szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie ma obligatoryjnego charakteru, sąd jest władny odmówić jej zastosowania także wówczas, kiedy zachodzi niebezpieczeństwo, o jakim mowa w art. 61 § 3 powołanej ustawy. Zatem nawet, jeżeli strona przedstawi okoliczności, które w jej ocenie przemawiają za zastosowaniem ochrony tymczasowej, sąd nie jest zobowiązany do wydania żądanego orzeczenia.
Przesłanką wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu jest niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków. Zasadnicze znaczenie ma więc ocena, czy może powstać znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki wywołane wykonaniem decyzji o udzieleniu zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonej na pasy drogowe, mimo niezakończenia postępowania wywłaszczeniowego ostateczną decyzją. Przy czym należy tu także uwzględnić interes społeczny i gospodarczy, które przemawiają za szybką i sprawną realizacją przedsięwzięcia inwestycyjnego polegającego na budowie drogi.
Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.) w związku z art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 154, poz. 958), który ma wyjątkowy charakter, albowiem przepis ten pozwala na udzielenie w uzasadnionych przypadkach zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe, mimo niezakończenia postępowania wywłaszczeniowego ostateczną decyzją.
Natomiast art. 17 powołanej ustawy w ust. 2 stanowi, że decyzji tego rodzaju nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności, jeżeli jest to niezbędne do wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Przyjmując takie rozwiązanie ustawodawca uznał, że jest ono konieczne dla usprawnienia procesu inwestycyjnego budowy dróg. Wstrzymanie wykonania decyzji wydanej na podstawie powołanego art. 17 ustawy byłoby zatem działaniem sprzecznym z założeniem ustawodawcy i niweczyłoby cel jaki przyświecał ustawodawcy przy przyjęciu ustawy, ustanawiającej szczególny reżim prawny przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, w tym także w zakresie reguł prawa i postępowania wywłaszczeniowego. W powyższym tonie wypowiedział się również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniu z dnia 11 maja 2004 r., sygn. akt I SA/Wa 444/04.
Także Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie już wyrażał swoje stanowisko, co do tej kwestii m.in. w postanowieniach: z dnia 3 października 2007 r., sygn. akt I OZ 707/07; z dnia 10 września 2007 r., sygn. akt I OZ 659/07; z dnia 30 marca 2007 r., sygn. akt I OZ 202/07; z dnia 30 października 2007 r., sygn. akt I OZ 798/07; z dnia 25 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OZ 391/08; z dnia 3 lipca 2008 r., sygn. akt I OZ 491/08.
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.) ma szczególny charakter, bowiem jej celem jest stworzenie prawnych instrumentów zapewniających sprawny przebieg inwestycji drogowych. Specyfika uregulowań ustawowych wyraża się w uproszczeniu postępowania administracyjnego w sprawach związanych z nabyciem nieruchomości oraz dysponowania nimi przez inwestora na cele budowlane.
W ramach wydanej decyzji na podstawie art. 17 powołanej ustawy nie zachodzi sytuacja pozbawienia skarżącego prawa własności, zostaje jednak ograniczona możliwość dysponowania nieruchomością, niemniej jednak jej zajęcie następuje za odpowiednim odszkodowaniem, co wynika z art. 12 i art. 18 tejże ustawy. Zaskarżona decyzja uzyskała rygor natychmiastowej wykonalności ze względu na szczególny charakter i ważny interes społeczny i gospodarczy, bowiem dotyczy ona procesu inwestycyjnego budowy drogi ekspresowej z powiązaniem z drogą krajową. Zatem jej wstrzymanie byłoby istotnym zaburzeniem tegoż procesu i jednocześnie naruszałoby w sposób rażący społeczny interes, który stał się podstawą wydania decyzji o udzieleniu zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości pod budowę drogi publicznej, a zatem ocena przesłanek z art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi powinna być dokonana szczególnie wnikliwie.
Kolizja interesu indywidualnego z interesem społecznym, co ma miejsce w niniejszej sprawie, nie może przesądzać o pozytywnym rozstrzygnięciu wniosku skarżącego. Należy podkreślić, że wynikłe z wykonania decyzji szkody podlegają uwzględnieniu w trybie art. 18 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Odszkodowanie przewidziane za przejście nieruchomości na własność m.in. Skarbu Państwa, wskazuje, że wykonanie zaskarżonej decyzji nie prowadzi do niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody, co jest jednym z warunków udzielenia ochrony tymczasowej.
Z powyższych względów, w oparciu o art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.