Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2005 r. znak [...] Główny Inspektor Sanitarny na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa, po rozpatrzeniu odwołania Zakładu [...] Oddziału w C. z dnia [...] maja 2005 r. od decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] kwietnia 2005 r. znak [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] grudnia 2000 r. znak [...] stwierdzającej chorobę zawodową słuchu u S. Z., umorzył postępowanie odwoławcze.
Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. decyzją z dnia [...] grudnia 2000 r. znak [...] stwierdził chorobę zawodową słuchu u S. Z. Decyzję wydano w oparciu o dochodzenie epidemiologiczne i orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] października 2000 r. nr [...]. Od decyzji nie odwołano się i ta stała się ostateczna.
W dniu [...] kwietnia 2001 r. Zakład [...] Oddział w C. wystąpił o stwierdzenie nieważności w/w decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W., podnosząc rażące naruszenie prawa materialnego - § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. 65/83, poz. 294), co zgodnie z przepisem art. 156 § 1 pkt 2 i 7 kpa stanowi podstawę do stwierdzenia jej nieważności.
W związku z powyższym wnioskiem Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności (art. 157 § 2 kpa) -postanowieniem z dnia [...] czerwca 2001 r.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r. znak [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił decyzję organu I instancji z dnia grudnia 2000 r. i orzekł o odmowie stwierdzenia choroby zawodowej słuchu.
Skargę na tę decyzję wniósł S. Z. W wyniku jej rozpoznania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 8 grudnia 2004 r. w sprawie sygn. akt 3/II SA/Ka 412/03 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji wskazując, że rozstrzygnięcie zawarte w decyzji nie mieści się w katalogu rozstrzygnięć przewidzianych dla postępowania nieważnościowego (art. 158 kpa), czym organ rażąco naruszył prawo.
W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, że wniosek Zakładu [...] Oddziału w C. stanowić może wyłącznie sygnalizację o wydaniu decyzji z naruszeniem prawa, tymczasem doszło do wszczęcia postępowania na jego wniosek. Sąd wskazał, że należy przeprowadzić postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] grudnia 2000 r. "wszczęte z urzędu w dniu [...] czerwca 2001 r., zgodnie z wymogami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (art. 156-159)".
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. znak [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] grudnia 2000 r. znak [...] stwierdzającej chorobę zawodową słuchu u S. Z. Organ wskazał, że przeprowadził postępowanie w sprawie wniosku Zakładu [...] w C. z dnia [...] kwietnia 2001 r. o stwierdzenie nieważności w/w decyzji.
Zdaniem organu nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji I instancji, bowiem rozpoznanie uszkodzenia słuchu typu odbiorczego związane z pracą zawodową S. Z. upoważniało Powiatowego Inspektora Sanitarnego do wydania decyzji stwierdzającej chorobę zawodową słuchu. Organ uznał, że decyzja nie została wydana z rażącym naruszeniem § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. 65/83, poz. 294), bądź innymi uchybieniami skutkującymi stwierdzenie jej nieważności.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2005 r. znak [...] Główny Inspektor Sanitarny na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa, po rozpatrzeniu odwołania Zakładu [...] Oddziału w C. z dnia [...] maja 2005 r. od decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] maja 2005 r., umorzył postępowanie odwoławcze.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że "należy uznać, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] grudnia 2000 r. zostało wszczęte z urzędu. Nie zmienia to faktu, że Zakład [...] nadal nie jest stroną tego postępowania, zatem nie przysługuje mu prawo wniesienia odwołania", co skutkuje umorzeniem postępowania odwoławczego.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniósł Zakład [...] Oddział w C., dochodząc uchylenia zaskarżonej decyzji.
Zdaniem skarżącego w niniejszej sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji Zakład [...] O/ C. ma status strony, bowiem z mocy art. 68 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 1998, nr 137/887) oraz ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 2002 r., nr 1999/1673) jest podmiotem ustalającym prawo do renty z tytułu choroby zawodowej oraz dysponuje Funduszem Ubezpieczeń Społecznych.
Zdaniem skarżącego miał prawo wnieść odwołanie i oczekiwać, że zostanie rozstrzygnięte co do istoty zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 104 § 2 kpa, umorzenie zaś postępowania odwoławczego stanowi naruszenie art. 105 § 1 kpa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowaną argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, prawidłowości zastosowania przepisów prawa oraz trafności ich wykładni.
Skarga zasługuje na uwzględnieni, choć z innych powodów niż zostały w niej wskazane.
Zgodnie z przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną.
Nie ma racji skarżący podnosząc, że umorzenie postępowania odwoławczego stanowi naruszenie art. 105 kpa. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale opublikowanej w ONSP 99, nr 4, poz. 119 uznał, że stwierdzenie przez organ odwoławczy, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa.
Zaskarżoną decyzją organ naruszył jednak przepisy prawa - art. 138 § 1 pkt 3 kpa. Organ odwoławczy nie mógł bowiem umorzyć tylko postępowania odwoławczego wobec stwierdzenia braku przymiotu strony u odwołującego się w sytuacji, gdy ten był uznawany za stronę przed organem I instancji.
Organ I instancji wskazywał jednoznacznie, że rozpoznaje sprawę na skutek wniosku o stwierdzenie nieważności, a nie z urzędu. Tego stanowiska organu I instancji organ odwoławczy nie mógł zmienić przez użyte w uzasadnieniu swojej decyzji sformułowanie "należy uznać, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności (...) zostało wszczęte z urzędu".
Wskazać należy, że w sytuacji kiedy organ II instancji uznaje, że postępowanie wszczęto na wniosek podmiotu, który nie ma przymiotu strony, rzeczą organu jest uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania I instancji
Kluczowe znaczenie dla oceny zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji ma to, że w niniejszej sprawie doszło do rozstrzygnięć, które nie uwzględniały stanowiska Sądu -Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wyżej opisanego.
Sąd wyraził następujące stanowisko:
- 1. Zakład [...] mógł dokonać wyłącznie "sygnalizacji o wydaniu decyzji z naruszeniem prawa"
- 2. organ rozpozna postępowanie nieważnościowe z urzędu, rozważając czy przedmiotowa decyzja została wydana z rażącym naruszeniem § 10 rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych bądź innym uchybieniem skutkującym stwierdzenie jej nieważności.
Zgodnie z przepisem art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiąże ten Sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia.
Naruszenie przez organ administracji publicznej w/w art. 153 powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji.
Wskazać należy, że w świetle w/w stanowiska wyrażonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach bezprzedmiotowa jest argumentacja skarżącego Zakładu [...] O/C. o przysługującym mu przymiocie strony w niniejszym postępowaniu.
Rozpoznając sprawę ponownie organ przeprowadzi z urzędu postępowanie nieważnościowe, badając czy decyzja Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] grudnia 2000 r. znak [...] jest dotknięta którąś z wad skutkujących stwierdzenie nieważności w trybie art. 156 kpa.
Organ będzie miał na uwadze argumentację z wniosku Zakładu [...] Oddział w C. o stwierdzenie nieważności w/w decyzji oraz stanowisko zawarte w późniejszych pismach i dołączonych do nich dokumentach Zakładu traktując ją jako sygnalizację.
Organ odniesienie się do wszystkich zarzutów wobec kontrolowanej decyzji przez ocenę, czy stanowią one przesłanki nieważnościowe z art. 156 kpa w postępowaniu nieważnościowym, prowadzonym przez organ z urzędu.
W szczególności organ rozważy, czy kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. tj. przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. wyżej opisanego.
Wskazać należy, że rażącym naruszeniem prawa jest nie każde naruszenie prawa, a tylko takie naruszenie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Istotne znaczenie ma także ocena skutków społecznoekonomicznych, jakie naruszenie prawa pociąga (porównaj wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt IV SA 935/96 z dnia 21.06.1999 r., IV SA 991/97 z dnia 10.05.1999 r., sygn. akt IV SA 791/97 z dnia 09.09.1998 r.).
Sąd orzekł jak w sentencji w trybie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153. poz. 1270 ze zm.).