Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję - działającego z upoważnienia Wójta Gminy P. – Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] o odmowie przyznania świadczenia w postaci zasiłku okresowego.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych:
W dniu 13 grudnia 2005 r. M. I. wystąpił o przyznanie mu zasiłku okresowego w wysokości [...] zł. na zakup [...] tj. na pierwsze półrocze 2006 roku, płatne po [...] zł. w stosunku miesięcznym. We wniosku podał, iż jego sytuacja nie uległa zmianie i skoro do tej pory otrzymywał pomoc to nadal ją winien otrzymywać a ponieważ dotychczasowo przyznana mu kwota [...] zł. miesięcznie okazała się nie wystarczająca, obecnie domagał się wypłacania mu miesięcznie kwoty [...] zł., ("bo taka jest stawka w ustawie o pomocy społecznej").
Z załączonego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego u wnioskodawcy wynikało, iż M. I. mieszka sam, posiada trudną sytuację rodzinną bo prowadzi sprawy sądowe z córkami i od lat pozostaje z nimi oraz byłą żoną w konflikcie. Skarży się na swój stan zdrowia, jednak nie udokumentował faktu leczenia. Na dochód wnioskodawcy składa się dochód z gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha przeliczeniowego tj. kwota w wysokości [...] zł. miesięcznie oraz emerytura rolnicza (część składkowa) w wysokości [...] zł. Łącznie zatem miesięczny dochód wnioskodawcy określono na sumę [...] zł., której wysokość przekraczała - przewidziane w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) - kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej (tj. 461 zł.).
Ponadto stwierdzono również, iż M. I., pomimo wielokrotnych sugestii co do konieczności uporządkowania spraw majątkowych, tak aby mógł w pełni korzystać z uprawnień emerytalnych, nic w tym kierunku nie czyni i pozostając całkowicie biernym cały ciężar zapewnienia środków utrzymania stara się przerzucić na instytucje pomocy społecznej.
Biorąc powyższe pod uwagę decyzją z dnia [...] stycznia 2006r. - działający z upoważnienia Wójta Gminy P. - Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. odmówił M. I. przyznania pomocy finansowej w postaci zasiłku okresowego.
Nadmienić w tym miejscu wypada, że organ rozważył przy tym możliwość udzielenia wnioskodawcy pomocy na podstawie art.41 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, jednak nie znalazł podstaw do przyznania tej formy pomocy.
Od powyższej decyzji odwołanie wniósł M. I. podnosząc w nim, iż będąca w jego posiadaniu ziemia nie jest zagospodarowana i w rzeczywistości nie daje dochodu. Ponadto odwołujący się twierdził, że decyzja z dnia [...] stycznia 2006 r. narusza art.8, 38 i 67 Konstytucji.
Rozpatrując sprawę w trybie instancji odwoławczej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło, że – zgodnie z cytowaną wyżej ustawą o pomocy społecznej - pomoc taka jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna polega zaś w szczególności na: przyznawaniu i wypłacaniu przewidzianych ustawą świadczeń, pracy socjalnej, prowadzeniu i rozwoju niezbędnej infrastruktury socjalnej, analizie i ocenie zjawisk rodzących zapotrzebowanie na świadczenia z pomocy społecznej, realizacji zadań wynikających z rozeznanych potrzeb społecznych i rozwijaniu nowych form pomocy społecznej i samopomocy w ramach zidentyfikowanych potrzeb.
Przepis art. 36 pkt l lit c ustawy o pomocy społecznej jako jedną z form świadczenia pieniężnego przysługującego w ramach tego rodzaju pomocy przewiduje zasiłek okresowy, który przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej a także rodzinie, której dochód jest niższy do kryterium dochodowego rodziny (art. 38 ust. 1 ustawy). Zasiłek ten ustala się: w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł. miesięcznie, zaś - w przypadku rodziny - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny.
Prawo do zasiłku okresowego przysługuje zatem: osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł.(tzw. "kryterium dochodowe") lub osobie pozostającej w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316 zł., przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art.7 pkt 2-15 (tj. sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie, potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezradności w sprawach opiekuńczo- wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, braku umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówki opiekuńczo- wychowawcze, trudności w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy, trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizmu lub narkomanii, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej lub ekologicznej) lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.
Oceniając pod tym kątem materiał zgromadzony w sprawie Kolegium ustaliło, że M. I. jest osobą samotnie gospodarującą w rozumieniu art.8 ust 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, ale jego dochód miesięczny wynoszący [...] zł. jest wyższy od przewidzianego w ustawie kryterium 461 zł. dla osoby samotnie gospodarującej. Ponadto nie występowały w przedmiotowej sprawie okoliczności przemawiające za przyznaniem zasiłku okresowego, o którym mowa w art. 41 cyt. ustawy.
Odnosząc się natomiast do zarzutów zawartych w odwołaniu, podniesiono, że Konstytucja - jako ustawa zasadnicza - zapewnia każdemu człowiekowi prawną ochroną życia i decyzja organu I instancji w żaden sposób nie naruszyła powyższego prawa. Natomiast przepis art.67 Konstytucji nie stanowi sam w sobie źródła roszczenia o zasiłek, bowiem gwarantując obywatelowi jedynie prawo do zabezpieczenia społecznego, odsyła jednocześnie do przepisów ustawy, m.in. o pomocy społecznej.
Podkreślono również, iż obowiązek zapewnienia realizacji zadań pomocy społecznej spoczywa na jednostkach samorządu terytorialnego oraz na organach administracji rządowej w zakresie ustalonym ustawą. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej odmawiając zatem przyznania odwołującemu zasiłku okresowego działał na podstawie i w granicach wyznaczonych ustawą z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej.
Powyższe rozstrzygnięcie stało się z kolei przedmiotem skargi M. I. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W skardze skarżący podniósł, że nie zgadza się z treścią decyzji Kolegium i – jego zdaniem – winien on otrzymać pomoc jako osoba znajdująca się w nietypowej sytuacji ponieważ posiadany przez niego grunt nie jest uprawiany i z tej przyczyny nie przynosi dochodu.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Kontrola Sądu sprowadza się zatem do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Dokonując zatem w tym kontekście oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że nie narusza ona w takim stopniu obowiązującego prawa.
Jak wynika z ustaleń organów M. I. jest osobą samotnie gospodarująca i choć nie pracuje zawodowo posiada jednak dobro materialne, w postaci gospodarstwa rolnego, które potencjalnie może przynosić wymierny dochód. Wprawdzie wnioskodawca nie użytkuje posiadanego gruntu, który – jak sam twierdzi – leży odłogiem, ale z drugiej strony, na co wskazał w szczególności organ I instancji, skarżący formalnie nie zrezygnował z działalności rolniczej, co w konsekwencji umożliwiłoby mu otrzymywanie pełnej emerytury.
W tych warunkach za prawidłowe należało uznać zastosowanie w niniejszej sprawie przepisu art. 8 ust 9 ustawy o pomocy społecznej statuującego zasadę, że z 1ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 194 złotych, co – z uwagi na powierzchnię posiadanego przez skarżącego gospodarstwa rolnego i część wypłacanej mu emerytury - stanowiło miesięczny dochód wnioskodawcy zamykający się w kwocie [...] złotych. Wysokość tego dochodu z kolei przesądzała o braku podstaw do przyznania zasiłku okresowego określonego w przepisie art. 38 cytowanej ustawy.
Zarzut podnoszony w skardze a dotyczący nie przyznania skarżącemu zasiłku okresowego w trybie art. 41 ust. 2 powyższej ustawy również nie był trafny. Jak wynika z treści tegoż przepisu zasiłek okresowy - orzekany na tej podstawie - może być przyznany osobie albo rodzinie o dochodach wprawdzie przekraczających kryterium dochodowe, ale jedynie jeśli jest to uzasadnione w sposób szczególny i to pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku.
Powyższe świadczenie ma zatem charakter fakultatywny i ocenie organu ustawodawca pozostawił kwestię orzeczenia o nim. Zwrócić jednak należy uwagę, że przyznawany w tym trybie zasiłek okresowy jest po pierwsze świadczeniem podlegającym zwrotowi w części lub w całości, zaś skarżącemu chodziło o przyznanie wsparcia bezzwrotnego, po drugie – dotyczy wyłącznie wyjątkowych przypadków, które nie tylko muszą być uzasadnione, ale aż "szczególnie uzasadnione". Przypadek natomiast skarżącego, co zaakcentowały organy, nie należał do takich sytuacji, gdyż po dopełnieniu formalności (których – nawiasem mówiąc - tylko z wiadomych sobie względów skarżący nie chce dopełnić) ma on możliwości uzyskania pełnej emerytury.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, iż także odmowa przyznania M. I. zasiłku okresowego uregulowanego w art. 41 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, choć może nie do końca w pełni dokładnie w tym punkcie uzasadniona, nie przekraczała granic uznania administracyjnego i z tego powodu nie naruszała prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W związku z tym z tych względów – z mocy przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – Sąd orzekł jak w sentencji.