Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] listopada 2005 r. o odmowie przyznania świadczeń rodzinnych.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych:
W dniu [...] sierpnia 2005 r. E. D. wystąpiła z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na syna P. D. oraz dodatku do tegoż zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego.
Decyzją Prezydenta W. w dniu [...] listopada 2005 r. odmówiono uwzględnienia powyższego wniosku z powodu przekroczenia przez rodzinę kryterium dochodowego.
W odwołaniu od decyzji organu I instancji - które złożyła E. D. - podniesiono, iż Sąd Rejonowy W. w dniu [...] marca 2004 r. w sprawie o sygnaturze akt [...] wydał wyrok uznający R. D. za winnego uchylania się od obowiązku [...] na rzecz syna P. i w związku z tym zostały podjęte przez kuratora sądowego czynności wykonawcze.
Rozpatrując sprawę w trybie instancji odwoławczej Kolegium stwierdziło, że zgodnie z przepisem art. 4 ust. 2 oraz art. 5 ust. l ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców, opiekunowi prawnemu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka oraz osobie uczącej się, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. Przepis art. 8 pkt 3a i 6 powołanej ustawy stanowi ponadto, iż do zasiłku rodzinnego przysługuje dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka i z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego.
Pojęcie zaś dochodu dla potrzeb ustawy o świadczeniach rodzinnych definiuje przepis art.3 pkt l tej ustawy. Dochodem tym są zatem, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób:
- a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na- ubezpieczenie zdrowotne,
- b) deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne,
- c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, wymienione w tej ustawie.
W myśl art. 3 pkt 2 cytowanej ustawy przez dochód rodziny należy przy tym rozumieć przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.
W przypadku natomiast utraty dochodu (art. 5 ust. 4 w/w ustawy) prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na wniosek osoby, o której mowa w art. 4 ust. 2, na podstawie dochodu rodziny lub dochodu osoby uczącej się pomniejszonego o utracony dochód.
Ponieważ z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności z zaświadczenia o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych z dnia [...] sierpnia 2005 r., nr [...], jednoznacznie wynikało, że dochód E. D. w 2004 r. wyniósł [...] zł. a treść oświadczenia członka rodziny o wysokości dochodu uzyskanego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy niepodlegający opodatkowaniu, wskazywała, iż wnioskodawczyni uzyskała dochód w wysokości [...] zł z tytułu [...] zasądzonych wyrokiem sądowym, Kolegium uznało, że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił wysokość uzyskanego przez rodzinę w 2004 r. dochodu.
W tej sytuacji zatem zauważono, że - wobec stwierdzenia, iż dochód rodziny wnioskodawczyni w przeliczeniu na osobę przekraczał kryterium dochodowe wskazane w art. 5 ust. l ustawy o świadczeniach rodzinnych – decyzja organu I instancji była prawidłowa.
Jednocześnie zaznaczono również, że strona nie złożyła wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na podstawie dochodu rodziny pomniejszonego o utracony dochód, a zatem organ pierwszej instancji nie miał podstaw do badania, czy dochód taki został utracony i ustalił prawa do zasiłku na zasadach ogólnych.
Powyższe rozstrzygnięcie stało się z kolei przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, która wniosła E. D..
W skardze skarżąca wniosła by Sąd zmienił zaskarżoną decyzję i ustalił, że przysługuje jej prawo do przedmiotowych świadczeń, bowiem nie otrzymała ona żadnej kwoty z tytułu przyznanych alimentów.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę – pod względem zgodności z prawem – zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej, przy czym kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracyjne w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że w przypadku wadliwej decyzji Sąd nie jest władny dokonać jej zmiany i orzec o meritum sprawy a jedynie ma kompetencje do uchylenia takiej decyzji lub stwierdzenia jej nieważności.
Jednocześnie zauważyć trzeba, iż rozpoznając skargę Sąd nie jest związany zawartymi w niej wnioskami i zarzutami.
Ponieważ badając w tym kontekście przedmiotową sprawę Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz decyzja poprzedzająca ją naruszają prawo w stopniu mogącym mieć wpływ na wynika sprawy, skutkowało to ich uchyleniem.
Jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji przyczyną odmowy uwzględnienia wniosku było - zdaniem organu – przekroczenie przez rodzinę skarżącej ustawowego kryterium dochodowego, przy czym wysokość dochodu została ustalona w oparciu o zaświadczenie Urzędu Skarbowego o dochodzie E. D. podlegającym opodatkowaniu oraz o oświadczenie wnioskodawczyni o wysokości dochodu uzyskiwanego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy niepodlegający opodatkowaniu. Jak wynika z treści tegoż oświadczenia skarżąca podała, że w 2004 r. nie uzyskała żadnego dochodu i tego rodzaju informację podawała w toku całego postępowania tj. zarówno przed organem I jak i II instancji.
W tym miejscu zaakcentować wypada, że organy formalnie rzecz biorąc mogły dokonać ustaleń innych niż to wynikałoby z oświadczenia E. D., ale rzeczą niedopuszczalną było (co uczyniono w tej sprawie) dokonywanie wpisów przez pracownika organu w treści oświadczenia wnioskodawczyni z dnia [...] sierpnia 2005 r. dotyczącego jej dochodów i opatrzonego jej podpisem.
Dodać trzeba, iż organy obu instancji orzekając o odmowie uwzględnienia wniosku miały wiedzę, że skarżąca (z uwagi na likwidację dotychczasowego Funduszu [...]) nie otrzymała pełnej kwoty [...] za cały rok 2004 a jednak uwzględniły przy obliczaniu kryterium dochodowego kwotę [...] złotych stanowiącą sumę dwunastu rat [...] po [...] złotych w stosunku miesięcznym.
W treści decyzji organu I instancji uzasadniono powyższe postępowanie tym, że wnioskodawczyni nie przedłożyła dokumentów potwierdzających otrzymywanie niepełnej wysokości zasądzonych alimentów w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne w 1998 r. zostało umorzone. Kolegium zaś okoliczność tę tłumaczyło niewystąpieniem przez E. D. z odrębnym wnioskiem – w trybie art. 5 usta. 4 cytowanej ustawy oświadczeniach rodzinnych - tj. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na podstawie dochodu rodziny pomniejszonego o utracony dochód, co skutkowało brakiem podstaw do badania w niniejszej sprawie,czy dochód taki istotnie został utracony.
W ocenie Sądu tego rodzaju postępowanie przy rozstrzyganiu w sprawach o świadczeniach mających charakter pomocowy, wspomagających w trudnej sytuacji majątkowej i życiowej szerokie rzesze społeczeństwa, narusza podstawowe zasady procedury administracyjnej a to w szczególności zasadę pogłębiania zaufania obywatela do organów Państwa (art. 8 k.p.a.) i zasadę udzielania informacji (art. (9 k.p.a.) a w rezultacie także zasadę praworządności (art. 7 k.p.a.).
O ile organ rozpoznając tego rodzaju sprawę dochodzi bowiem do wniosku, że rozpoznanie jej zgodnie z prawdą materialną wymaga aktywności ze strony wnioskodawcy polegającej na złożeniu dodatkowych dokumentów albo wystąpienia ze stosownym, dodatkowym wnioskiem, to powinien o takiej konieczności poinformować stronę, tak by zapewnić jej maksymalną ochronę interesów. Jak zauważył to bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 kwietnia 2005 r. sygn. akt I OSK 743/05 w sprawach z zakresu pomocy społecznej (a sprawa o przyznanie świadczeń rodzinnych ma charakter pokrewny do w/w rodzaju spraw) trzeba przede wszystkim kierować się dobrem osób korzystającym z takiej pomocy.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd – z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – orzekł jak w sentencji.