Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 30 czerwca 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 649/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta miasta [...] do rozpoznania wniosku W. G., H. W., M. C. i J. W. z dnia 8 czerwca 2009 r. o waloryzację odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. "[...]" działka [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W dniu 1 października 2014 r. akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu z dnia 30 czerwca 2014 r. wpłynęły do organu.
Pismem z dnia 25 lutego 2015 r. (data wpływu do organu) wnioskodawcy, reprezentowani przez adwokata M. B., wezwali Prezydenta miasta [...], w trybie art. 154 § 1 P.p.s.a., do wykonania wyroku Sądu z dnia 30 czerwca 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 649/13.
Pismem z 6 marca 2015 r. W. G., J. W. i M. C., reprezentowani przez adwokata M. B. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez organ ww. wyroku żądając wymierzenia organowi grzywny.
W odpowiedzi na skargę Prezydent miasta [...] wniósł o jej oddalenie, wskazując, że pełnomocnik skarżących został poinformowany o przyczynach niedotrzymania terminu oraz o przewidywanym terminie zakończenia postępowania tj. 30 września 2015 r.
Na rozprawie przed Sądem w dniu 19 listopada 2015 r. pełnomocnik skarżących rozszerzył ich wnioski w ten sposób, że wniósł o stwierdzenie, że niewykonanie wyroku nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa oraz wniósł o przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej w trybie art. 154 § 7 P.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny ocenia zatem wydany akt zarówno pod względem jego zgodności z prawem materialnym, jak i zgodności z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności Sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego.
Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o po-stępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, ze zm.), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.
Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ ten nie wykonuje wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku.
Jak wynika z akt sprawy, wyrokiem z dnia 30 czerwca 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 649/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta miasta [...] do rozpoznania wniosku W. G., H. W., M. C. i J. W. z dnia 8 czerwca 2009 r. o waloryzację odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. "[...]" działka [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem wpłynęły do organu w dniu 1 października 2014 r., zatem wyznaczonym przez Sąd termin upłynął w dniu 1 grudnia 2014 r. Pismem z dnia 25 lutego 2015 r. (data wpływu) skarżący wezwali organ do wykonania powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wezwanie pozostało bezskuteczne, a organ do dnia dzisiejszego nie wykonał wyroku Sądu i nie rozpoznał wniosku o ustalenie odszkodowania.
Wobec powyższego, Sąd uznał, że obie ustawowe przesłanki, o których była mowa powyżej, w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione. Zatem, skarga na niewykonanie przez Prezydenta miasta W. wyroku sądu jest zasadna. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania.
Zważywszy zatem na zasadność skargi, jak też skalę przekroczenia terminu w wykonaniu wyroku, skład orzekający ocenił, że dla realizacji represyjnej i dyscyplinującej funkcji adekwatna w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy będzie grzywna w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonym w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 154 § 2 powołanej ustawy Sąd ma obowiązek orzec, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu, obecna bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku Sądu z dnia 30 czerwca 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 649/13, ma charakter rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia długość trwającego postępowania oraz to, że organ po otrzymaniu prawomocnego wyroku Sądu z dnia 30 czerwca 2014 r. wraz z aktami administracyjnymi sprawy nie podjął żadnych kroków zmierzających do załatwienia wniosku odszkodowawczego i to pomimo wystosowania przez skarżących wezwania do wykonania ww. wyroku z dnia 18 lutego 2015 r. oraz złożenia do Sądu skargi z dnia 6 marca 2015 r. Dopiero pismem z dnia 5 maja 2015 r. Prezydent miasta [...] wystąpił do Urzędu Miasta [...] o informację z ewidencji gruntów i mapy dla przedmiotowej nieruchomości.
Ponadto, pismem z tej samej daty poinformował pełnomocnika stron, że w chwili obecnej trwa analiza zgromadzonej dokumentacji oraz istnieje konieczność sporządzenia operatu szacunkowego określającego wartość przedmiotowej nieruchomości. Przy czym organ wskazał, iż decyzja w sprawie zostanie wydana w terminie do dnia 30 września 2015 r., co w okolicznościach zobowiązania organu przez Sąd do rozpoznania wniosku w terminie dwóch miesięcy jest absolutnie niedopuszczalne. Na uwadze trzeba bowiem mieć fakt, że prawomocny wyrok sądu administracyjnego wiąże organ, także w zakresie terminu wyznaczonego do dokonania określonej czynności. Z punktu widzenia zasady praworządności, która ze swej istoty stanowi o działaniu zgodnym z prawem, nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której wyrok Sądu nie jest wykonywany. Sąd wziął również pod uwagę okoliczność, iż w wyroku z dnia 30 czerwca 2014 r. stwierdzono, iż bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Ponadto, odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżących złożonego na rozprawie, w którym rozszerzył on skargę w ten sposób, że wniósł o przyznanie przez Sąd na podstawie art. 154 § 7 P.p.s.a. na rzecz skarżących sumy pieniężnej, wyjaśnić należy, że to nowe uprawnienie Sądu jest pozostawione uznaniu sądu orzekającego w sprawie. W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie obecnie nie zaistniały jeszcze takie okoliczności, które Sąd uznałby za uzasadniające i usprawiedliwiające zastosowanie przez Sąd (obok wymierzonej już grzywny) tej dodatkowej sankcji wobec organu. Podkreślić przy tym należy, że poza zgłoszeniem przedmiotowego wniosku także pełnomocnik skarżących nie przedstawił żadnych okoliczności, które miałyby ten wniosek uzasadniać.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w związku z art. 154 § 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. W zakresie pkt 3 sentencji Sąd orzekł na podstawie art. 154 § 7 w związku z art. 151 P.p.s.a. W przedmiocie kosztów sądowych (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 powołanej ustawy.