Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2021 r., nr [...]
Minister Rozwoju, Pracy i Technologii (dalej również jako: "organ II instancji", "organ odwoławczy", "Minister"), po rozpatrzeniu odwołania [...]
S.A. w [...] (dalej również jako: "skarżąca", "Spółka", "[...]") od decyzji Wojewody [...] (dalej również: "organ I instancji", "organ typu podstawowego", "Wojewoda") z [...] listopada 2020 r., nr: [...], odmawiającej stwierdzenia nabycia z mocy prawa z 27 października 2000 r. przez Spółkę, prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w Gminę [...], obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu Minister wskazał, że Wojewoda, działając na podstawie art. 34 i art. 35 ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2020 r., poz. 292 ze zm., powoływanej dalej jako: "ustawa"), decyzją z [...] listopada 2020 r. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez skarżącą prawa użytkowania wieczystego wyżej opisanego gruntu.
Odwołanie od tej decyzji, pismem z [...] grudnia 2020 r., złożyła [...] S.A. w [...] wskazując na naruszenie przez organ typu podstawowego art. 7 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. - powoływanej dalej jako: "kpa"), poprzez brak dokonania wszelkich czynności koniecznych do wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, w tym zbadania spełnienia przesłanek uwłaszczenia. W ocenie odwołującej się Wojewoda naruszył również art. 34 ustawy, poprzez stwierdzenie, że nieruchomość na 5 grudnia 1990 r. nie była własnością Skarbu Państwa oraz brak ustalenia czy Spółka była w posiadaniu nieruchomości według stanu na tę datę.
Po rozpatrzeniu odwołania oraz zbadaniu sprawy Minister Rozwoju, Pracy i Technologii przywołał treść art. 34 ustawy i wskazał, że nieruchomości będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], co do których. Spółka nie legitymowała się dokumentami o przekazaniu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. z 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego [...].
Natomiast budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością [...]. Minister podkreślił, że nabycie wyżej wskazanych praw nie może naruszać praw osób trzecich, którymi w rozumieniu tego przepisu są podmioty legitymujące się prawami rzeczowymi, roszczeniami, bądź określonymi przez prawo prawnymi formami władania, co do nieruchomości będącej przedmiotem postępowania zarówno na 5 grudnia 1990 r., jak i na 27 października 2000 r.
Minister wskazał, że z treści księgi wieczystej nr [...], w której uregulowana była działka nr [...] wynika, że na 5 grudnia 1990 r. właścicielem tej nieruchomości był, na podstawie orzeczenia o zrzeczeniu się nieruchomości z [...] lipca 1988 r., Rep. A Nr [...], Skarb Państwa.
Organ odwoławczy zauważył jednak, że decyzją z [...] sierpnia 2020 r., nr [...] Wojewoda [...], na podstawie art. 13 ust. 2, 3 i 4 ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2020 r., poz. 396 ze zm.), stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z 1 lipca 2000 r. prawa własności nieruchomości państwowej położonej w jednostce ewidencyjnej [...] - obszar wiejski, obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...], o pow. [...] ha. Stan taki potwierdza treść księgi wieczystej nr [...], do której działka nr [...] została przyłączona z księgi wieczystej nr [...]. Zgodnie z zapisem w dziale II ww. księgi wieczystej, właścicielem spornej nieruchomości nr [...] jest Gmina [...]. Podstawę wpisu stanowi zaś wyżej wskazana decyzja Wojewody z [...] sierpnia 2020 r.
Z powyższych względów Minister stwierdził, że na 27 października 2000 r. przedmiotowa nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa, a tym samym nie została w stosunku do niej spełniona przesłanka własności państwowej, z którą przepisy uwłaszczeniowe wiążą skutek nabycia przez [...] praw wynikających z art. 34 ustawy, gdyż działka nr [...] stanowiła w tej dacie własność Gminy [...].
Organ zaznaczył, że wobec braku spełnienia przesłanki własności Skarbu Państwa wobec przedmiotowego gruntu, badanie pozostałych przesłanek z art. 34 ustawy, stało się bezprzedmiotowe.
Skargę na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z [...] lutego 2021 r., nr [...] złożyła [...] S.A. w [...]. Kwestionując akt Ministra w całości, zarzuciła mu:
- 1. naruszenie przepisów postępowania, tj.:
- a) art. 7 kpa oraz art. 8 kpa, poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy,
- b) art. 77 § 1 kpa oraz art. 80 kpa w zw. z art. 75 § 1 kpa, poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego;
- 2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 34 ustawy, poprzez odmowę stwierdzenia nabycia na rzecz Spółki z 27 października 2000 r. z mocy prawa użytkowania wieczystego spornej nieruchomości
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją aktu Wojewody [...] z [...] listopada 2020 r., nr [...] oraz o rozpatrzenie sprawy zgodnie z wnioskiem [...], a także o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego aktu.
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z 29 lipca 2021 r., wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem CON/ID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U z 2020 r., poz. 1842 ze zm.) sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, o czym strony postępowania zostały powiadomione.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji Ministra stanowił art. 34 ustawy. Z przywołanego przepisu wynikają trzy przesłanki, których łączne spełnienie jest konieczne, aby [...] mogły zostać uwłaszczone:
grunt, który ma być przedmiotem uwłaszczenia stanowić musi własność Skarbu Państwa, grunt ten na 5 grudnia 1990 r. znajdować się powinien w posiadaniu [...], do przedmiotowego gruntu Spółka nie legitymowała się dokumentami o przekazaniu tych gruntów w formie prawem przewidzianej oraz nie legitymowała się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych.
Treść art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji PKP stanowi, że uwłaszczeniu z mocy prawa podlegają grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się na 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu Spółki, co oznacza, że oprócz posiadania przez [...], (także 5 grudnia 1990 r.) grunt musiał być własnością Skarbu Państwa. Za niedopuszczalne należałoby bowiem uznać usankcjonowanie z mocą wsteczną posiadania [...] poprzez uwłaszczenie w dniu wejścia w życie ustawy, na gruntach innych niż będących własnością Skarbu Państwa, zwłaszcza, że uwłaszczenie odbywa się nieodpłatnie (ust. 2 i ust.
3) oraz nie może naruszać praw osób trzecich (ust. 4). Podkreślić przy tym trzeba, że wymienione w powyższym przepisie przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie. Oznacza to, że niespełnienie którejkolwiek z nich, nawet przy spełnieniu pozostałych, uniemożliwia skorzystanie z możliwości uwłaszczenia na podstawie art. 34 ustawy.
W rozpatrywanej sprawie nie została spełniona jedna z przesłanek wynikających z art. 34 powołanej ustawy, bowiem sporna nieruchomość, według stanu na 27 października 2000 r. (data wejścia w życie ustawy), nie stanowiła własności Skarbu Państwa.
Jak wynika z akt sprawy, działka nr [...], na podstawie ostatecznej decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 2020 r., z [...] lipca 2000 r. została z mocy prawa skomunalizowana na rzecz Gminy [...].
Poza sporem pozostaje, że akt ten jest ostateczny i pozostaje w obrocie prawnym, co znajduje odzwierciedlenie w zapisie działu II, prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...] księgi wieczystej nr [...]. Podstawą powyższego wpisu jest ww. decyzja Wojewody, nr: [...].
W tej sytuacji wyjaśnić należy, że decyzja komunalizacyjna, wydawana na podstawie na podstawie art. 13 ust. 2 i 4 w związku z art. 1 ust. 1 ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, w trybie przepisów regulujących przejście z mocy samego prawa z 1 lipca 2000 r. własności nieruchomości Skarbu Państwa na rzecz właściwych gmin, o ile spełnione są przesłanki dotyczące nieruchomości określone przepisami tej ustawy, ma charakter deklaratoryjny. Zgodnie z tym przepisem nieruchomości rolne nieprzekazane do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa ostatecznymi decyzjami, o których mowa w art. 16 ust. 3 tej ustawy, w terminie określonym w ust. 1, tj. do 30 czerwca 2000 r., stają się z mocy prawa własnością gmin, na terenie których są położone. Nabycie nieruchomości w tym trybie stwierdza wojewoda w drodze decyzji.
Podkreślenia wymaga, że decyzja komunalizacyjna Wojewody, wydana na podstawie wyżej wskazanych przepisów, ma charakter deklaratoryjny. Potwierdza mianowicie stan, jaki z 1 lipca 2000 r. zaistniał z mocy samego prawa. Z kolei określone w art. 34 ust. 1 ustawy z 8 września 2000 r. przesłanki uwłaszczenia dotyczyły gruntów, które na 5 grudnia 1990 r. oraz na 27 października 2000 r. były własnością Skarbu Państwa.
W rozpatrywanej sprawie nie została zatem spełniona jedna z przesłanek wynikających z art. 34 powołanej ustawy. W tej sytuacji brak było prawnych możliwości pozytywnego rozpatrzenia wniosku skarżącej Spółki, niezależnie od ewentualnego spełnienia pozostałych przesłanek określonych w powołanym przepisie. Dopóki w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja Wojewody, stwierdzająca nabycie przez Gminę [...], z mocy prawa, z [...] lipca 2000 r., nieodpłatnie prawa własności przedmiotowej nieruchomości, dopóty brak jest możliwości skutecznego skorzystania przez skarżącą w stosunku do tej nieruchomości z przepisów art. 34 ustawy z 8 września 2000 r., bowiem nieruchomość w dacie istotnej dla uwłaszczenia [...] nie stanowiła własności Skarbu Państwa.
Sąd zauważa, że objęta kontrolowanym aktem Ministra nieruchomość, w wymaganej ustawą dacie (5 grudnia 1990 r.) stanowiła - na podstawie orzeczenia z [...] lipca 1988 r., Rep. A, Nr [...] (zapis księgi wieczystej nr [...]) - własność Skarbu Państwa, jednak - według stanu na [...] października 2000 r. - była własnością Gminy [...], co prawidłowo ustaliły organy obu instancji.
Jednocześnie bez znaczenia pozostaje, czy na 5 grudnia 1990 r. [...] posiadała nieruchomość, gdyż jak wyżej zaznaczono brak spełnienia choćby jednej z przesłanek, nawet przy spełnieniu pozostałych, nie pozwala na stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego oraz własności budynków i urządzeń posadowionych na tym gruncie w trybie ustawy z 8 września 2000 r.
Z wyżej wskazanych przyczyn Sąd uznał, że organy prawidłowo oceniły stan sprawy w odniesieniu do art. 34 ustawy nie doszło zatem, wbrew zarzutom skargi, do naruszenia tego przepisu.
Organ przeprowadził postępowanie, stosując się do zasad wynikających z przepisów art. 7, 8, 75 § 1, 77 § 1 i 80 kpa, dokonał też trafnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi z art. 107 § 3 kpa. Skarżący zarzucając naruszenie przepisów postępowania, poza powołaniem ich treści, nie wskazuje na czym naruszenia te miałyby polegać, w tym jakie inne dowody organ miałby przeprowadzić i jakie czynności podjąć. Jak wyżej zaznaczono brak tytułu własności Skarbu Państwa na datę istotną w sprawie czyniło niemożliwym uwłaszczenie skarżącego na podstawie art. 34 ust. 1 ustawy.
Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności, Sąd, z mocy art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.