Uzasadnienie
Sygn. I SA/Wa 790/10
J. O., babka skarżącego J. J., wystąpiła w dniu 16.06.1989 r. do Urzędu Miejskiego w S. z wnioskiem o nabycie nieruchomości nierolniczej w ramach ekwiwalentu za mienie nieruchome pozostawione w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. poza granicami obecnego obszaru Państwa (art. 81 ustawy z dnia 29.04.1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości – w tekście jednolitym z Dz. U. z 1991 r. Nr 30. poz. 127). Mimo, że w dniu [...].06.1989 r. J. O. złożyła oświadczenie, że rezygnuje z uprawnień "w zakresie mienia pozostawionego w Związku Radzieckim na rzecz mojego wnuka J. J.", to jednak decyzją z dnia [...].09.1989 r. Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w S. ustanowił na rzecz J. O. użytkowanie wieczyste działki o pow. [...] m2, na poczet opłat zaliczając część wartość mienia pozostawionego w ZSRR. W wykonaniu tej decyzji zawarto z J. O. umowę notarialną z dnia [...].10.1989 r. o ustanowieniu użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w S., stanowiącej działkę nr [...] o pow. [...] m2. Prawo użytkowania wieczystego tej działki zostało zbyte w drodze darowizny na rzecz skarżącego J. J. w dniu [...].11.1989 r., a następnie skarżący zbył je w 1997 r. na rzecz [...] sp. z o.o.
Następnie Kierownik Urzędu Rejonowego w S. w dniu [...].05.1998 r. wydał zaświadczenie nr [...], z którego wynika, że J. J. jest uprawniony do zaliczenia na poczet opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki budowlanej oraz ceny sprzedaży położonych na niej budynków lub lokali stanowiących własność Skarbu Państwa wartości pozostawionych w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. nieruchomości na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa, ewentualnie jeśli wartość pozostawionych nieruchomości przewyższa wartość nieruchomości nabytych jako ekwiwalent, wówczas jest uprawniony do zaliczenia różnicy na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki zabudowanej budynkiem przeznaczonym na prowadzenie działalności handlowej lub usługowej, na pracownię do prowadzenia działalności twórczej, domem letniskowym, garażem albo działki przeznaczonej pod tego rodzaju zabudowę, na kwotę [...] zł.
Przez wiele lat J. J. bezskutecznie domagał się realizacji uprawnienia wynikającego z ww. zaświadczenia. W dniu 6.04.2001 r. złożył wniosek o wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty i potwierdzającej jego uprawnienie do "pozostałej części wartości mienia pozostawionego poza granicami kraju". Prowadząc postępowanie w sprawie tego wniosku, Wojewoda [...] wszczął z urzędu odrębne postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności zaświadczenia Kierownika Urzędu Rejonowego w S. nr [...] z dnia [...].05.1998 r., jako podstawę wskazując art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 20 ustawy z 8.07.2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.). Decyzją z dnia [...].08.2009 r. nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nieważność zaświadczenia Kierownika Urzędu Rejonowego w S. nr [...] z dnia [...].05.1998 r. zarzucając mu rażące naruszenie prawa.
Polegało ono, zdaniem Wojewody, na akceptacji potwierdzenia uprawnień J. J. w oparciu o oświadczenie J. O. z [...].06.1989 r., która jako osobę uprawnioną do rekompensaty wskazała swojego wnuka. Wskazanie to, zdaniem Wojewody, było bezskuteczne, bowiem na gruncie art. 212 ust. 4 u.g.n. obowiązującego w dacie wydania zaświadczenia, wskazanie mogło nastąpić na rzecz osoby uprawnionej do dziedziczenia ustawowego, a wnuk taką osobą nie jest – w ocenie Wojewody – jeśli, jak w tym przypadku, żyła jeszcze jego matka.
Na skutek odwołania od tej decyzji Minister Skarbu Państwa decyzją nr [...] z dnia [...].02.2010 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Minister uznał wprawdzie, że Wojewoda pozostawał w błędzie twierdząc, że wnuk nie jest spadkobiercą ustawowym, jednakże dopatrzył się innej przyczyny stwierdzenia nieważności zaświadczenia, a mianowicie takiej, że zostało ono wydane bez wniosku zainteresowanego J. J. Przepis § 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13.01.1998 r. w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych poza granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości (Dz. U. Nr 9, poz.
32) wymagał dla potwierdzenia uprawnień złożenia wniosku przez osobę wskazaną w oświadczeniu właściciela pozostawionych nieruchomości wraz z owym oświadczeniem. Takiego wniosku w aktach sprawy brak, co zdaniem Ministra świadczy o rażącym naruszeniu tego przepisu rozporządzenia. Stwierdzenie nieważności zaświadczenia nie zamyka jednak drogi do uzyskania przez skarżącego rekompensaty, bowiem do rozpatrzenia pozostaje w dalszym ciągu jego wniosek z dnia 6.04.2001 r. w trybie obecnej ustawy z 8.07.2005 r.
Skargę od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł J. J., reprezentowany przez adwokata. W obszernej skardze zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:
- - § 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13.01.1998 r. w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych poza granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości (Dz. U. Nr 9, poz. 32),
- - naruszenie art. 7, art. 8, art. 9, art. 12 i art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.
Zdaniem skarżącego z powołanego przepisu rozporządzenie nie wynika obowiązek złożenia wniosku przez osobę wskazaną w oświadczeniu właściciela pozostawionych poza granicami nieruchomości, jeśli właściciel ów uprzednio sam złożył wniosek, a stwierdzenie nieważności zaświadczenia z tego powodu narusza nie tylko ten przepis rozporządzenia, ale i zasady ogólne K.p.a. wywodzone z przepisów wskazanych w skardze. Pomniejszone zostało w ten sposób także prawo majątkowe skarżącego (prawo do zaliczenia mienia wynikające z zaświadczenia), gdyż rekompensata przyznawana na podstawie obecnych przepisów obejmie tylko jego część (20%).
Minister Skarbu Państwa w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
W ocenie sądu skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zaświadczenie z [...].05.1998 r., którego nieważność stwierdzono zaskarżoną decyzją, zostało wydane pod rządami ustawy z 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741). Ustawa ta w art. 212 ust. 6 zawierała upoważnienie dla Rady Ministrów do określenia m.in. sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych poza granicami państwa, na poczet ceny nabycia nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste nieruchomości nabywanych po dniu jej wejścia w życie. Określając sposób zaliczenia, Rada Ministrów w powoływanym wcześniej § 4 ust. 3 rozporządzenia z dnia 13.01.1998 r. w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych poza granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości przewidziała, że może się to odbyć na wniosek osoby wskazanej przez właściciela pozostawionych poza granicami nieruchomości.
Wniosek taki nie został złożony przez J. J., czego nie kwestionuje nawet sam skarżący. Nie można przy tym uznać, że wystarczające było złożenie wniosku przez J. O., gdyż po pierwsze jej wniosek z dnia 16.06.1989 r. został zrealizowany poprzez ustanowienie użytkowania wieczystego do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2. Po drugi, gdyby nawet przyjąć, że realizacja wniosku J. O. zaspokajała tylko część roszczenia za pozostawione poza granicami mienie, to potwierdzenie prawa do zaliczenia pozostałej części w drodze zaświadczenia, mogło się odbyć tylko na wniosek osoby wskazanej przez byłą właścicielkę mienia, o czym przesądza § 12 tego rozporządzenia wskazując, że "do spraw wszczętych i nie zakończonych przed dniem 1.01.1998 r. stosuje się przepisy niniejszego rozporządzenia", czyli jego § 4 ust. 3.
W tej sytuacji wobec braku wniosku osoby zainteresowanej, wydanie zaświadczenia na rzecz skarżącego odbyło się z rażącym naruszeniem § 4 ust. 3 rozporządzenia, określającego sposób zaliczenia wartości mienia pozostawionego poza granicami państwa, na poczet mienia nabywanego w kraju. Zarzuty postawione w skardze należało więc uznać za niezasadne. Niezasadny był też powód stwierdzenia nieważności zaświadczenia podany przez Wojewodę [...], gdyż wnuk niewątpliwie należy do spadkobierców ustawowych, niezależnie od kolejności dziedziczenia przez tychże spadkobierców. Organ II instancji wskazał za to poprawnie na przyczynę stwierdzenia nieważności zaświadczenia (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 20 ustawy z 8.07.2005 r.), poprzez rażące naruszenie § 4 ust. 3 rozporządzenia z 13.01.1998 r.
Wobec powyższego, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.