Uzasadnienie
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...].
Zaskarżone orzeczenie wydano w oparciu o następujący stan faktyczny sprawy.
T. B. wystąpił pismem z dnia 8 grudnia 2009 r. do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji "o ustalenie właściwości organu do wydania decyzji o zwrot nieruchomości [...] w K., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka Nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...], [...], następcy prawnemu F. M. – T. B., poprzez wpisanie go w dziale II Księgi Wieczystej jako właściciela".
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia [...] stycznia 2010 r. orzekł o zwrocie ww. podania.
W uzasadnieniu orzeczenia organ stwierdził, że przepisy prawa nie przewidują możliwości wydania decyzji o ustalenie właściwości organu do załatwienia danej sprawy.
Dodał, że przedmiotowy wniosek wraz z załącznikami nie pozwala na ustalenie właściwości organu. Natomiast dokonanie zmian w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości poprzez zmianę w dziale II, należy do właściwości sądu powszechnego, co wynika z art. 23 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r., Nr 124, poz. 1361 ze zm.). W dziale II księgi wieczystej Nr [...] wskazano, jako podstawę nabycia przez Skarb Państwa własności nieruchomości, postanowienie Sądu Rejonowego dla K. z dnia [...] maja 1998 r.
Ponadto w stosunku do przedmiotowej nieruchomości zostało wydane orzeczenie Urzędu Wojewódzkiego w K. z dnia [...] maja 1932 r., znak [...].
Organ stwierdził, że sprawy zwrotu nieruchomości reguluje ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Z zastrzeżeniem ustawowych wyjątków organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami jest starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, a organami reprezentującymi jednostki samorządu terytorialnego są ich organy wykonawcze. Natomiast o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości orzeka ww. starosta.
Minister podniósł, że z dołączonego do wniosku dekretu przyznania spadku z dnia 1942 r. wynika, że własność realności spadkowej lwh. 7 ks. gr. gm. kat. K. została przeniesiona na rzecz Zakładu [...] w K.. Ponadto wnioskodawca wskazał na art. 2 dekretu z dnia 24 kwietnia 1952 r. o zniesieniu fundacji.
Organ uznał zatem, że w sprawie może być właściwy zarówno sąd powszechny, jak i organ administracji publicznej, lecz z uwagi na brak dokumentów nie jest możliwe jego ustalenie.
Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...].
W uzasadnieniu orzeczenia organ centralny stwierdził, że dokonanie zmian w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości, poprzez zmianę właściciela w dziale II tej księgi, należy do właściwości sądu powszechnego. Natomiast sprawy zwrotu nieruchomości, gospodarowania nieruchomościami zarówno Skarbu Państwa, jak i jednostek samorządu terytorialnego, a także wywłaszczenia nieruchomości, reguluje ustawa o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 142 ust. 1 tego aktu organem właściwym w sprawach zwrotu wywłaszczonych nieruchomości jest starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej. Organ ten jest również właściwy w sprawach gospodarowania nieruchomościami Skarbu Państwa. Natomiast organami reprezentującymi jednostki samorządu terytorialnego w ww. sprawach są ich organy wykonawcze (art. 11 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami).
Dodał, że nadesłane przez wnioskodawcę orzeczenie Urzędu Wojewódzkiego w K. z dnia [...] maja 1932 r. znak [...] uznaje kamienicę zwaną [...] za zabytek. Akt ten nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.
Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył T. B., zarzucając naruszenie art. 7 i art. 9 kpa, poprzez brak podjęcia należytych działań, celem uzyskania wymaganych informacji i dokumentów pozwalających na rozstrzygnięcie kwestii ustalenia organu właściwego do zwrotu nieruchomości położonej przy ul. [...] w K. oraz brak wskazania organu właściwego w przedmiocie zwrotu nieruchomości. W uzasadnieniu stwierdził, że Minister powinien dążyć do pozyskania wszelkich dokumentów mających na celu ocenę stanu faktycznego sprawy, co przełoży się na możliwość ustalenia organu właściwego w przedmiocie zwrotu nieruchomości. Organ centralny tego jednak nie uczynił.
W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie stwierdzając, że jest ona bezzasadna i podtrzymał w całości swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżone orzeczenie nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego orzeczenia, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.
Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżony akt także z powodów, które w skardze nie zostały podniesione a stanowią o wydaniu aktu z naruszeniem prawa.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
Sąd w pełni podzielił pogląd i argumentację Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji odnośnie konieczności zwrotu wniosku skarżącego w trybie art. 66 § 3 kpa.
Zgodnie z nim, jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.
Oznacza to, że organ administracji bada wniesione podanie, a następnie uznając, iż nie posiada kompetencji do załatwienia sprawy, przysyła je do organu właściwego – jeżeli na podstawie danych zawartych w podaniu można taki organ ustalić. Zwraca zaś podanie w sytuacji, gdy jego rozpoznanie należy do właściwości sądu powszechnego lub nie można ustalić organu właściwego.
Natomiast żadne przepisy prawa nie przewidują możliwości wydania orzeczenia o ustaleniu właściwości organu do załatwienia danej sprawy.
Żądanie wniesione przez T. B. dotyczyło kwestii zwrotu przedmiotowej nieruchomości oraz zmiany wpisu właściciela tej nieruchomości w księdze wieczystej.
Po pierwsze należy zauważyć, że organy administracji nie są władne do dokonywania wpisów w księgach wieczystych, ich prowadzenie bowiem - zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001, Nr 124, poz. 1361 ze zm.) - należy do właściwości sądów rejonowych.
Natomiast - odnośnie żądania dotyczącego zwrotu nieruchomości - należy uznać, że na podstawie danych zawartych w podaniu nie można stwierdzić, czy właściwym w sprawie jest starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego, czy też sąd powszechny. Tym wymienionym organom administracji ustawa o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r. (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651) przyznała odpowiednio kompetencje do gospodarowania nieruchomościami Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego oraz zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.
W doktrynie prawa administracyjnego przyjmuje się, że organ do którego wniesiono podanie, jeżeli stwierdzi, że nie jest właściwy w sprawie, a ze względu na rozwiązania prawne nie jest w stanie dokonać ustalenia organu administracji publicznej właściwego w sprawie - podanie takie zwraca. W takiej sytuacji na organie administracji publicznej nie ciąży obowiązek przekazania sprawy do organu właściwego (por. Komentarz, B. Adamiak, J. Borkowski, wyd. C.H.Beck, 6 wydanie, str. 364 i 365).
Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji prawidłowo zwrócił podanie T. B. Właściwie uznał, iż na podstawie treści przedmiotowego podania nie można ustalić organu właściwego do jego rozpoznania. Poza tym w części żądanie dotyczy dokonania zmian w księdze wieczystej - do których władny jest jedynie sąd powszechny.
Minister, wbrew temu co twierdzi skarżący, nie miał obowiązku zgromadzić dodatkowego materiału dowodowego, dlatego też - zgodnie z treścią przepisu art. 66 § 3 kpa - słusznie oparł się tylko na danych zawartych we wniesionym żądaniu, szczegółowo i rzetelnie uzasadniając swoje postanowienie – zyskując całkowitą aprobatę Sądu.
To osoba wnosząca podanie do organu musi sprecyzować swoje żądanie oraz dokładnie określić z czego wywodzi swój interes prawny do bycia stroną postępowania administracyjnego – art.28 kpa.
Odnosząc te rozważania do niniejszej sprawy należy stwierdzić, że to skarżący musi wyjaśnić - między innymi - czego dokładnie żąda i na jakiej podstawie prawnej (np. z tytułu dziedziczenia czy też z innego tytułu). Jeżeli z tytułu dziedziczenia - to musi wykazać, że przedmiotowa nieruchomość wchodzi w skład spadku. Natomiast - jeżeli swoje żądanie opiera na innej podstawie prawnej – to musi wykazać swój interes prawny, iż służy mu przymiot strony w tym postępowaniu.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.