Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławczego w [...], po rozpoznaniu wniosku K. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej Miasta W. z dnia [...] lutego 1955 r. o odmowie przyznania następcom prawnym poprzednich właścicieli prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] (dawna ul. [...]).
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:
Nieruchomość położona w W. przy ul. [...] (dawna ul. [...]) ozn. numerem hip. [...] do dnia wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz., 279 ze zm.) tj. do dnia [...] listopada 1945 r. stanowiła własność S. P. i K. Z., którzy nabyli przedmiotową nieruchomość na mocy aktu kupna sprzedaży z dnia [...] lipca 1937 r.
Po rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, który został złożony w dniu [...] października 1948 r., Prezydium Rady Narodowej Miasta W. orzeczeniem z dnia [...] lutego 1955 r. nr [...] odmówiło następcom prawnym poprzednich właścicieli prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości. Jako uzasadnienie odmowy ustanowienia prawa własności czasowej podano konieczność przejęcia omawianej posesji na cele publiczne.
W dniu [...] kwietnia 2000 r. K. G. będąca następczynią prawną K. Z. wniosła o stwierdzenie nieważności powołanego orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta W. z dnia [...] lutego 1955 r., jako bezprawnie odmawiającego przyznania prawa własności czasowej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] odmówiło stwierdzenia nieważności powołanego orzeczenia z dnia [...] lutego 1955 r. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że badane orzeczenie zostało oparte na obowiązującym w dacie jego wydania planie zagospodarowania przestrzennego, chociaż w tym orzeczeniu plan ten nie został wymieniony. Zgodnie bowiem z obowiązującym w dacie wydania orzeczenia planem zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonym przez Naczelną Radę Odbudowy Miasta W. w dniu [...] marca 1949 r. przedmiotowa nieruchomość znajdowała się na terenach przeznaczonych pod budynki i urządzenia użyteczności publicznej, w szczególności na cele współżycia społecznego, kulturalno-oświatowe, z pozostawieniem niezabudowanej części terenu urządzonej jako ogrody, dziedzińce, postoje, przejścia dla pieszych do użytku publicznego oraz na drogi z urządzeniami pomocniczymi.
Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpiła K. G. We wniosku zarzucono organowi błędną interpretację "barwnych wydruków" z powołanego planu.
Decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2004 r. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że powtórna analiza miejscowego planu wskazuje jednoznacznie, iż przedmiotowa nieruchomość znajduje się na terenie oznaczonym nr [...] – czyli terenie przeznaczonym pod budynki i urządzenia użyteczności publicznej. Przy czym sformułowanie to należy rozumieć jako "budynki użyteczności publicznej i urządzenia użyteczności publicznej" a nie każdy budynek.
W związku z tym brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności powołanego orzeczenia o odmowie ustanowienia prawa własności czasowej.
Powyższa decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] stała się przedmiotem skargi M. O. i J. S. oraz skargi K. G. M. O. i J. S. podniosły w skardze, że w powołanym orzeczeniu z dnia [...] lutego 1955 r. nie został wskazany konkretny cel publiczny, który stanowił podstawę wydanie orzeczenia odmownego. Na terenie przedmiotowej nieruchomości nigdy nie został zrealizowany cel publiczny, zaś mieszkania zostały sprzedane na rzecz najemców kwaterunkowych. Ponadto zdaniem skarżących powołany przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze plan nie uniemożliwia korzystania z nieruchomości przez dotychczasowych właścicieli, ponieważ plan przewidywał ogrody, dziedzińce oraz obiekty kulturalno – oświatowe. Skarżące wskazują również, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lipca 1999 r. nr [...] zajęło odmienne stanowisko w analogicznej sytuacji.
K. G. w skardze podniosła, że orzeczenie z dnia [...] lutego 1955 r. zostało wydane bez przeprowadzenia postępowania dowodowego. Ponadto podniosła, iż organ posłużył się "barwnymi wydrukami" z planu, przy czym oględziny planu dokonał wyłącznie jeden z członków składu orzekającego. Skarżąca wskazuje, że również fakt przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości zgodnie z oznaczeniem nr [...] w planie tj. "tereny, na których zarysy poziome i pionowe istniejących budynków zabytkowych pozostają bez zmian. Zniszczone budynki na tych terenach muszą być odbudowane zgodnie z ich zabytkowym charakterem. Przeznaczenie budynków na cele użyteczności publicznej". Tym samym organ błędnie interpretuje plan.
W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Skarga jest o tyle zasadna, że skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego oraz przepisami kompetencyjnymi.
Przy czym stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Czyni to wedle stanu prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji.
Należy zwróci uwagę, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej winny brać udział wszystkie podmioty, które posiadają przymiot strony w rozumieniu art. 28 Kpa. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest niewątpliwie postępowaniem nadzwyczajnym i może być wszczęte na żądanie strony lub z urzędu. W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz także każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (np. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1994 r. II SA 2164/92 - ONSA 1995 nr 1 poz. 32, wyrok 7 sędziów NSA z dnia 13 października 2003 r., OSA 4/03 - ONSA 2004 nr 1 poz. 3).
W sprawach dotyczących weryfikacji w trybie nadzoru orzeczeń o odmowie ustanowienia prawa własności czasowej, a więc aktów administracyjnych rozstrzygających o prawach rzeczowych, interes prawny mają osoby, którym do nieruchomości, czy też do jej części przysługuje obecnie prawo rzeczowe, oraz osoby które były stronami postępowania dekretowego albo ich spadkobiercy.
W niniejszej sprawie zasadniczą kwestią jest brak zapewnienia udziału w postępowaniu M. O., której jako następczyni prawnej S. P., jak wynika z akt sprawy, nie doręczono zarówno zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] lutego 2004 r. Stanowi to istotne naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego i z tego względu zaskarżona decyzja nie może się ostać.
Zgodnie z art. 10 § 1 Kpa organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Naruszenie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu stanowi przesłankę wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 4 Kpa i powoduje konieczność uchylenia decyzji dotkniętej taką wadą.
Z tych względów nie wchodząc w merytoryczną poprawność rozstrzygnięcia, Sąd uznał, że postępowanie nadzorcze prowadzone było wadliwie, bez zapewnienia udziału w postępowaniu jednej ze stron postępowania.
Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera b, ar. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzeczono jak w sentencji.