Uzasadnienie
J. G., W. G., M. L., B. W., J. K., A. W, M. K., K. K., M. R., B. M., S.K., A. K., D. K., K. M, J. M., Z. M., M. M., E. S., M. M., M. M., L. i O. M. (dalej jako "skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] (dalej jako "Prezydent" lub "organ") wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 kwietnia 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 13/18, mocą którego Sąd zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z [...] sierpnia 2013 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] w rejonie ulic: [...], [...], [...], ozn. nr hip. "[...]" rej. hip. [...], dz. nr [...], [...], [...], [...], w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazano, że mimo upływu terminu do wydania decyzji i skierowanego do organu wezwania do wykonania wyroku, organ nadal pozostaje w bezczynności.
Wobec powyższego skarżący wnieśli o wymierzenie organowi grzywny, rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i zauważył, że pismem z [...] marca 2020 r. wystąpił do [...] Biura Historycznego o przesłanie zdjęć lotniczych obejmujących przedmiotowy grunt z okresu 1950-1960, zaś pismem z [...] kwietnia 2020 r. zwrócił się do Ministra Finansów, czy nieruchomość objęta jest układami indemnizacyjnymi i czy zostało wszczęte postępowanie w tym przedmiocie. Poinformowano jednocześnie pełnomocnika skarżących, że przewidywany termin zakończenia postępowania to [...] września 2020 r. Organ wskazał również, że nie wyraża zgody na rozpoznanie niniejszej sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.
Z powołanego art. 154 § 1 p.p.s.a. wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że wyrokiem z 25 kwietnia 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 13/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, w terminie czterech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku.
Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi.
Jak wynika z analizy akt sprawy, odpis prawomocnego wyroku z 25 kwietnia 2018 r. wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne doręczone zostały Prezydentowi w dniu [...] lipca 2018 r. Termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął zatem w dniu [...] listopada 2018 r. Tymczasem do dnia rozpoznania przez Sąd niniejszej skargi w przedmiocie wymierzenia Prezydentowi grzywny, tj. do [...] września 2020 r., organ administracji publicznej nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym wyrokiem.
Z analizy akt administracyjnych wynika ponadto, że w sprawie spełniony został również drugi warunek dopuszczalności skargi, określony w powołanym art. 154 § 1 p.p.s.a., dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo skarżących z [...] listopada 2019 r., którym wezwano Prezydenta do wykonania wyroku z 25 kwietnia 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 13/18. Nie ulega więc wątpliwości, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie Prezydentowi grzywny.
Stosownie natomiast do treści art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z 25 kwietnia 2018 r. (ponad półtora roku) oraz fakt, że organ do dnia wyrokowania nie wydał decyzji w przedmiocie wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 2000 zł jest adekwatną sankcją dla Prezydenta za niewykonanie ww. wyroku.
Rozpoznając sprawę, Sąd stwierdza jednocześnie, stosownie do treści art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a., czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. Zastrzeżenia Sądu w niniejszej sprawie budzi przede wszystkim fakt, że od otrzymania w dniu [...] lipca 2018 r. odpisu prawomocnego wyroku o sygn. akt I SAB/Wa 13/18, organ podjął zaledwie cztery czynności w sprawie. Dwie z nich miały miejsce w 2018 r., tj. w dniu [...] listopada 2018 r. wystąpiono do stron postepowania o nadesłanie postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłych stronach i wskazanie aktualnych adresów stron, ewentualnie ich pełnomocników (odpowiedź na powyższe wezwanie wpłynęła w dniach [...] grudnia 2018 r., [...] lutego 2019 r. i [...] kwietnia 2019 r.), zaś w dniu [...] listopada 2018 r. wystąpiono do Sądu Rejonowego dla [...] [...] Wydział Ksiąg Wieczystych o nadesłanie odpisów z księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości (odpisy te wpłynęły w dniach [...] listopada 2018 r. i [...] grudnia 2018 r.).
Ostatnie dwie czynności podjęto natomiast w 2020 r. (na skutek wystosowania przez skarżących wezwania do wykonania wyroku), kiedy to w dniu [...] marca 2020 r. organ wystąpił do [...] Biura Historycznego o przesłanie zdjęć lotniczych z okresu 1950-1960 (okoliczność ta wynika jednak jedynie z odpowiedzi na skargę i nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy), zaś w dniu [...] kwietnia 2020 r. do Ministra Finansów o wskazanie, czy przedmiotowa nieruchomość objęta jest układami indemnizacyjnymi i czy zostało wszczęte postępowanie w tym przedmiocie. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że Prezydent prowadził postępowanie administracyjne opieszale zwłaszcza, że wniosek o ustalenie odszkodowania pochodzi z 2013 r. Choć organ podejmował czynności zmierzające do zgromadzenia materiału dowodowego, to jednak miało to miejsce w dużych odstępach czasu i nie doprowadziło do zakończenia postępowania. W tej sytuacji nie budzi wątpliwości Sądu, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z 25 kwietnia 2018 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 154 § 1, § 2 i § 6 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.) Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie [...] zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości [...] zł.