Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2004 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r. odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości stanowiącej działkę oznaczoną numerem ewidencyjnym [...], o powierzchni [...] m2, położoną w P. przy ulicy [...], dla której Sąd Rejonowy w P. prowadzi księgę wieczystą Kw [...].
W uzasadnieniu swego stanowiska Kolegium podniosło, że wspomnianą decyzją Prezydenta Miasta P. odmówiono uwzględnienia wniosku M. P., A. B. i P. P. o stwierdzenie nabycia prawa własności opisanej na wstępie nieruchomości ponieważ wnioskodawcy nie spełniali kryterium podmiotowego do nabycia takiego prawa. Wg Prezydenta Miasta P. osoby te nie posiadały statusu współużytkowników wieczystych w dacie 26 maja 1990 roku.
Od powyższej decyzji wnioskodawcy złożyli odwołanie podnosząc w nim, że - w ich ocenie - obowiązujące w tym zakresie rozwiązania legislacyjne powodują, że
"prawo własności gruntu użytkowników wieczystych jest dziedziczne i przechodzi na następców wraz z wszelkimi związanymi z nim uprawnieniami, w tym także nabycie prawa własności gruntu".
Rozpoznając sprawę w toku instancji odwoławczej Kolegium podzieliło pogląd organu I instancji stwierdzając, że z treści art. l ust. l ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209 ze zm.) wynika, iż uprawnienie to przysługuje osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990 roku oraz w dniu wejścia w życie ustawy (to jest 24 października 2001 r.) użytkownikami lub współużytkownikami wieczystymi.
Z wykładni gramatycznej tego przepisu wynika, że obie przesłanki (odnoszące się do czasu trwania użytkowania wieczystego) muszą być spełnione łącznie. Musi bowiem być przy tym zachowana tożsamość tych osób, co oznacza, że osoba która uzyskała status użytkownika wieczystego najpóźniej w dniu 24 maja 1990 r. musi nim być również 24 października 2001 roku.
Tej właśnie przesłanki nie spełnili A. B. i P. P., gdyż stali się oni użytkownikami wieczystymi przedmiotowej nieruchomości dopiero w 1993 r. w drodze dziedziczenia po zmarłym ojcu.
Wprawdzie przepis art. l ust. 2 wyżej wskazanej ustawy stanowi, iż prawo własności nieruchomości nabywają także osoby fizyczne, będące następcami prawnymi osób, o których mowa w art. l, jednakże - zdaniem Kolegium - tym następcą będzie wyłącznie ta osoba fizyczna, która nabyła prawo użytkowania wieczystego po dniu 24 października 2001 r. od osób, które kwalifikowały się do przekształcenia prawa w świetle art. l ust. l cytowanej wcześniej ustawy.
Ten wymóg w niniejszej sprawie spełniała wyłącznie M. P., bowiem prawo wieczystego użytkowania na przedmiotowej nieruchomości zostało ustanowione w 1993 r. na rzecz M. i T. małżonków P..
Zgodnie zaś z postanowieniem Sądu Rejonowego w P. dnia [...] czerwca 1993 r. sygn. akt [...] spadek po zmarłym w dniu [...] marca 1993 r. T. P. nabyli: żona M. oraz dzieci P. P. i A. B., ale dopiero w 1993 r.
Powyższa decyzja stała się z kolei przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą wnieśli: M. P., A. B. i P. P..
Skarżący domagali się uchylenia zaskarżonej decyzji podnosząc, że organy źle zinterpretowały przepis art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Powołując się na regulację zawartą w art. 922 § 1 k.c. twierdzili, że z chwilą dziedziczenia weszli w sytuację prawną spadkodawcy tj. T. P. a zatem uzyskali także prawo do nabycia własności przedmiotowej nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę – pod względem zgodności z prawem – zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ponieważ w rozpatrywanej sprawie Sąd uznał, że miało miejsce tego rodzaju naruszenie prawa i to przez organy obu instancji, skutkowało to uchyleniem obu wydanych w tej sprawie decyzji.
Należy zgodzić się, ze skarżącą, iż zastosowana przez organy wykładnia przepisu art. 1 ust 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości narusza podstawowe zasady instytucji dziedziczenia, ukształtowanej jako sukcesja uniwersalna, mająca zapewnić w obrocie prawnym konkretną ciągłość określonych stanów prawnych. Spadkobierca wstępuje w sytuację prawną spadkodawcy i w ten sposób kontynuuje pewną sytuację prawną. Zwrócić przy tym uwagę należy, że ustawodawca przewidział - co do zasady- w art. 1 ust. 2 ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości możliwość, aby z roszczeniem o przekształcenie prawa użytkowania w prawo własności występowali następcy prawni użytkownika wieczystego.
Zatem brak jest racjonalnego uzasadnienia, aby spadkobierców użytkownika wieczystego, który posiadał to prawo w dniu 26 maja 1990 r., ale zmarł przed wejściem w życie przedmiotowej ustawy traktować – na jej gruncie – inaczej (gorzej) niż następców prawnych użytkownika wieczystego, którzy prawo to nabyli w drodze umowy sprzedaży, czy spadkobrania po dniu wejścia w życie ustawy.
Powyższą problematyką zajmował się zresztą Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 17 listopada 2004 r., sygn. akt OSK 745/04 wyraził analogiczny pogląd. W szczególności Sąd zwrócił uwagę, że cytowana ustawa miała na celu stworzenie możliwości uwłaszczenia dla stosunkowo szerokiego kręgu użytkowników wieczystych będących osobami fizycznymi. Przy tym ustawodawca ustanowił dwie daty, znacznie odległe w czasie, jako początek i koniec zdarzenia, z którym ustawa wiązała powstanie skutku prawnego (przy spełnieniu pozostałych warunków przewidzianych cytowaną ustawą) w postaci uzyskania przedmiotowego roszczenia. Skoro zatem ustawodawca w roku 2001 ustalił w ustawie datę sprzed 11 lat (26 maja 1990 r.) jako początek zdarzenia prawnego, którego określony ustawą skutek powstał w dacie wejścia w życie tej ustawy, to uprawniony jest pogląd, że z woli ustawodawcy, który działał rozumnie, dotyczy to wszystkich osób fizycznych, które w tej początkowej dacie były użytkownikami wieczystymi z wszystkimi z faktu tego wynikającymi konsekwencjami, w tym również spadkobraniem.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd - z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit a w związku z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – orzekł jak w sentencji.