Uzasadnienie
M. E., P.E., K. E. i M. E. pismem z [...] listopada 2019 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku tego Sądu z 10 maja 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 51/19.
Powyższym wyrokiem Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Te wraz z odpisem prawomocnego wyroku doręczone zostały zaś organowi 7 sierpnia 2019 r.
Wobec niewykonania wyroku, M. E., P. E., K. E. i M. E. pismem z [...] listopada 2019 r. wezwali organ do jego wykonania. Wobec bezskuteczności tego wezwania wnieśli wskazaną na wstępie skargę, żądając w niej wymierzenia Prezydentowi [...] grzywny z tytułu zwłoki stosownie do art. 154 § 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325) powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", przyznania sumy pieniężnej zgodnie z art. 154 § 7 p.p.s.a. oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
W motywach skargi powoływali się na bezskuteczność uprzednio zastosowanego środka służącego zdyscyplinowaniu organu oraz wezwania do wykonania wyroku. Jeśli zaś chodzi o uzasadnienie przyznania sumy pieniężnej, podnieśli, że Prezydent nie wykonał zarówno wyroku objętego skargą jak i zobowiązania Wojewody [...] nałożonego postanowieniem z [...] marca 2015 r. Wskazali, że organ nie podejmował przez długi czas czynności realnie zmierzających do rozstrzygnięcia sprawy. W ich ocenie bezsprzecznym uznać należy, iż jest to drastyczny przypadek zwłoki organu, której nie uzasadniają żadne obiektywne okoliczności. Wskazali, że w perspektywie dotychczasowego zachowania Prezydenta koniecznym jest stwierdzenie, że zachodzi duże prawdopodobieństwo, że nienałożenie sankcji na organ na rzecz skarżących spowoduje, iż w dalszym ciągu sprawa nie zostanie załatwiona.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wyjaśniając, że przedmiotowe postępowanie znajduje się na etapie gromadzenia dokumentacji niezbędnej do ustalenia dokładnej daty pozbawienia poprzedniego właściciela lub jego następców prawnych faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomością. Wskazał, że zgodnie z informacjami zawartymi w rejestrze gruntów budynki usytuowane przy ul. [...] oraz przy ul. [...], znajdujące się na działkach nr [...],[...],[...],[...] wchodzących w skład hipoteki nr [...], zostały wybudowane w 1955 r. Podał, że w odniesieniu do budynku znajdującego się przy ul. [...], informacja ta znajduje potwierdzenie w dokumentach otrzymanych z Biura Organizacji Urzędu Wydziału Archiwum Urzędu [...][...] lutego 2019 r. wskazujących datę ostatecznego odbioru robót na dzień 26 października 1955 r. Podnosząc, że w odniesieniu do budynku położonego przy ul. [...] Biuro Spraw Dekretowych nadal poszukuje odpowiednich dokumentów.
Jednocześnie stwierdził, że [...] grudnia 2019 r. zlecił wykonanie opracowania geodezyjnego polegającego na wyszczególnieniu części tych nieruchomości zabranych pod inwestycję przed oraz po [...] kwietnia 1958 r.; wskazanie decyzji lokalizacyjnych, którymi została objęta ww. nieruchomość; wykreślenie ew. części nieruchomości, które przed dniem wejścia w życie dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] znajdowały się pod ulicą; wyszczególnienie w formie tabeli podmiotów, których własność stanowią działki ewidencyjne wchodzące w skład dawnej nieruchomości hipotecznej. Powołał się również na okoliczność, iż opóźnienia w rozpatrywaniu spraw spowodowane są m.in. bardzo dużą ilością wpływającej korespondencji w sprawach dotyczących nieruchomości objętych działaniem dekretu. Wskazał, że waga tych spraw, ich złożony charakter oraz stopień skomplikowania stanów faktycznych nie pozwala organowi na dotrzymanie terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Jednocześnie wskazał, że wniosek o przyznanie odszkodowanie zostanie rozpoznany w terminie 4 miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
skarga, w części w jakiej zarzuca Prezydentowi [...] bezczynność w wykonaniu prawomocnego wyroku tut. Sądu jest zasadna, co skutkować musi wymierzeniem organowi określonej w sentencji grzywny, jak też oceny charakteru zaistniałej zwłoki.
Wniesiona ona została w trybie art. 154 p.p.s.a. Przepis ten w § 1 stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa w tym przepisie, stosownie do § 6 art. 154 p.p.s.a., wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2 art. 154). Uwzględniając skargę sąd, w myśl § 7 art. 154 p.p.s.a., może ponadto przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 10 maja 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 51/19 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] kwietnia 1990 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...], w terminie trzech miesięcy od zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Te natomiast wpłynęły do organu [...] sierpnia 2019 r. Od tej daty, zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a., rozpoczął zatem swój bieg wyznaczony wyrokiem termin w jakim sprawa, w której organ pozostawał bezczyny, winna być rozpoznana. W konsekwencji upłynął on [...] listopada 2019 r. Niekwestionowaną okolicznością jest przy tym, że do dnia podjęcia niniejszego orzeczenia, mimo uprzedniego wezwania przez stronę do wykonania wyroku, organ ów zawisłej przed nim sprawy administracyjnej nie rozstrzygnął.
Skoro zatem Prezydent [...] w terminie wyznaczonym wyrokiem sprawy nie załatwił, ani nie podjął w tym czasie aktu o charakterze procesowym wstrzymującym bieg terminów określonych kodeksie postępowania administracyjnego, to wniosek o wymierzenie mu z tego powodu grzywny jest uzasadniony. Niewykonywanie wyroków sądów godzi bowiem w samą istotę zasady praworządności, którą organy administracji publicznej są bezwzględnie związane (art. 7 Konstytucji RP, art. 6 k.p.a.) i w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane.
W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy skład orzekający ocenił, że wystarczająco represyjną jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 1000 złotych. Ten jej wymiar uwzględnia przede wszystkim nieznaczną, na tle analogicznych spraw rozpoznawanych przed tutejszym Sądem, skalę przekroczenia terminu wyznaczonego wyrokiem. W dacie wnoszenie skargi przekroczony on został bowiem o niespełna dwa miesiąca, a obecnie zwłoka ta wynosi 7 miesięcy. Wyjaśnić przy tym należy, że ustalając stan niewykonywania prawomocnego wyroku na datę orzekania, Sąd wziął pod uwagę przeszło dwumiesięczny okres (od 14 marca 2020 r. do 24 maja 2020 r.), w którym - z mocy art. 15 zzs ust. 1 pkt 1 i 6 ustawy z dnia 20 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.) - nastąpiło wstrzymania biegu terminów administracyjnych i sądowoadministracyjnych.
Miarkując grzywnę uwzględniono także wyłaniające się z odpowiedzi na skargę, okoliczności determinujące zaistniałą zwłokę. Te zaś są związane przede wszystkim z oczekiwaniem na dokumentacją pozwalającą na ustalenie momentu utraty możliwości władania częścią nieruchomości zabudowaną aktualnie budynkiem przy ul. [...], co jest jedną z materialnych przesłanek warunkujących uzyskanie odszkodowania, określonych w art. 215 ust. 2 ustawy 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r. poz. 65). Przygotowanie w tym zakresie stosowanego opracowania geodezyjnego Biuro Spraw Dekretowych Urzędu [...] (komórka organizacyjna urzędu obsługującego organ, merytorycznie właściwa w sprawie) zleciło [...] grudnia 2019 r. Jednakże, jak wynika z przekazanych ze skargą akt, nie zostało ono dotychczas przez zleceniobiorcę wykonane.
Mając zatem na uwadze skalę przekroczenia wyznaczonego wyrokiem terminu i wspomniane wyżej okoliczności, nie ma w ocenie Sądu wystarczająco uzasadnionych podstaw by zaistniałą obecnie zwłokę w wykonaniu wyroku kwalifikować jako przejaw rażącego naruszania prawa. Z takim bowiem mielibyśmy do czynienia w sytuacji gdzie nie tylko nie został dochowany termin załatwienia sprawy administracyjnej wyznaczony wyrokiem (wówczas bowiem każda przypadek niewykonania wyroku oceniany musiałby być jako mający miejsce z rażącym naruszeniem prawa), ale przede gdy jest to powodowane intencjonalnym unikaniem podjęcia w niej decyzji, mimo braku ku temu jakichkolwiek obiektywnie weryfikowalnych przeszkód, a sam okres zwłoki jest znaczny. Taka zaś sytuacja w sprawie nie zachodzi. Dla oceny charakteru bezczynności w wykonaniu wyroku nie ma przy tym znaczenia relewantnego akcentowana w skardze długotrwałość postępowania administracyjnego poprzedzającego wydanie wyroku w sprawie ze skargi na bezczynność organu (tu wyroku I SAB/Wa 51/19). Istotny bowiem pozostaje wyłącznie sposób procedowania sprawy po wydaniu tego wyroku.
W tej sytuacji nie jest także zasadnym przyznanie na rzecz skarżących na podstawie art. 154 § 6 p.p.s.a. żądanej sumy pieniężnej i z tego względu w powyższej części skarga została oddalona. Tym bardziej, że suma ta ze względu na jej kompensacyjny charakter, stanowi swego rodzaju zadośćuczynienie za realną krzywdę jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej, której w tym przypadku w skardze nie wskazano.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 i 2 wyroku, a na podstawie art. 151 powołanej ustawy jak w punkcie 3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono natomiast na podstawie art. 200 w zw. z art.202 § 2 i art. 205 § 2 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800).