Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej jako "Kolegium/organ"), postanowieniem z 1 marca 2022 r., nr KOC/7572/Op/21, po rozpatrzeniu zażalenia A. B. (dalej jako "Skarżąca") – utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta m.st. Warszawy (dalej jako "Prezydent/organ I instancji") z 17 listopada 2021 r., nr OPS.F1.Pśrl.5100.4.2021.ZK/4449 w przedmiocie zwrotu podania wnoszącemu.
Postanowienie Kolegium z 1 marca 2022 r., nr KOC/7572/Op/21, zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Pismem z 30 października 2021 r. Skarżąca wystąpiła do Prezydenta z wnioskiem o wypłacenie zaległych odsetek od wypłaconych świadczeń, tj. zasiłku stałego wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne. Powyższe żądanie Skarżąca uzasadniła tym, że świadczenie przyznane decyzją Prezydenta z 24 września 2020 r., nr OPS.RŚ.5100.15916.2020, za okres od sierpnia do października 2021 r. zostało wypłacone z opóźnieniem, tj. w listopadzie 2021 r.
Postanowieniem z 17 listopada 2020 r., Prezydent działając na podstawie art. 66 § 3 k.p.a. zwrócił Skarżącej ww. podanie z 30 października 2021 r. W uzasadnieniu wskazał, że na skutek wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta z 24 września 2020 r., nr OPS.RŚ.5100.15916.2020, dotychczasowa decyzja przyznająca świadczenie została uchylona i odmówiono Skarżącej przyznania zasiłku stałego wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne (vide: decyzja Prezydenta z 30 czerwca 2021 r., nr OPS.RŚ.5100.8474.2021). Następnie Kolegium, decyzją z 22 września 2021 r., nr KOC/4900/Op/21, uchyliło decyzją Prezydenta z 30 czerwca 2021 r., nr OPS.RŚ.5100.8474.2021, i umorzyło postępowania administracyjne prowadzone w trybie wznowienia. Prezydent wyjaśnił, że na mocy postanowienia z 10 sierpnia 2021 r. decyzji z 30 czerwca 2021 r. został nadany rygor natychmiastowej wykonalności.
Biorąc pod uwagę powyższe Prezydent stwierdził, że skoro ostateczna decyzja Kolegium z 22 września 2021 r. została doręczona Prezydentowi 19 października 2021 r. i zasiłek stały wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne został wypłacony niezwłocznie po tej dacie, to nie można mówić o opóźnieniu w wypłacie świadczenia. Prezydent uznał zatem, że nie ma podstaw prawnych do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie odsetek od wypłaconego zasiłku stałego. Natomiast właściwym do wydania takiego rozstrzygnięcia jest sąd powszechny.
Z takim sposobem załatwienia sprawy nie zgodziła się Skarżąca, która wywiodła zażalenie.
Kolegium, postanowieniem z 1 marca 2022 r., nr KOC/7572/Op/21, utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta z 17 listopada 2021 r. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Kolegium wyjaśniło, że ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej zawiera szczegółowe wyliczenie jakiego rodzaju potrzeby mogą być sfinansowane przez Państwo. Tym samym wnioski osoby ubiegającej się o taką pomoc, które zawierają żądania wykraczające poza katalog świadczeń przewidzianych w ustawie, nie podlegają rozpoznaniu przez ośrodek pomocy społecznej, gdyż nie jest to podmiot właściwy do przyznania tego typu świadczeń, w tym odsetek od tychże świadczeń. W takiej sytuacji, zdaniem Kolegium, zastosowanie w sprawie znalazł zatem art. 66 § 3 k.p.a. i dlatego należało zwrócić podanie wnoszącemu, skoro sprawa objęta podaniem Skarżącej jest sprawą w rozumieniu art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego, a zatem sprawą cywilną. Zdaniem Kolegium, organ I instancji prawidłowo orzekł o zwrocie podania na podstawie art. 66 § 3 k.p.a.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie Kolegium z 1 marca 2022 r., nr KOC/7572/Op/21, wywiodła następnie Skarżąca podnosząc, że zwłoka w sprawie wykonania decyzji Kolegium z 22 września 2021 r., jest niekwestionowana i Skarżąca ma prawo żądać rekompensaty w postaci odsetek od nieterminowo wypłaconego świadczenia tym bardziej, że organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie o wypłatę odsetek. Skarżąca wskazał, że ma prawo żądać odsetek przed wszczęciem postępowania cywilnego, tak by organ do żądania strony się ustosunkował.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie.
W myśl natomiast art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Dokonując pod takim kątem oceny zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie było, wydane na podstawie art. 66 § 3 k.p.a., postanowienie Kolegium z 1 marca 2022 r., utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta z 17 listopada 2021 r. w przedmiocie zwrotu podania Skarżącej.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że pismem z 30 października 2021 r. Skarżąca wystąpiła do Prezydenta z wnioskiem o wypłacenie odsetek od świadczeń socjalnych, tj. zasiłku stałego wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne, które zdaniem Skarżącej, zostały wypłacone z opóźnieniem.
Sąd stwierdza, że zgodnie z art. 66 § 3 k.p.a., jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Jak wskazano w orzecznictwie: "Organ, aby mógł zastosować art. 66 § 3 k.p.a. i zwrócić podanie wnioskodawcy, musi stwierdzić, że sprawa objęta podaniem jest sprawą z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego, prawa pracy, sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych bądź sprawą, do której przepisy k.p.c. stosuje się z mocy ustaw szczególnych" (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 września 2011 r., sygn. akt I OSK 1466/10).
Uwzględniając realia niniejszej sprawy organy prawidłowo podniosły, że roszczenie Skarżącej o zapłatę odsetek za ewentualne opóźnienie w wykonaniu świadczenia pieniężnego ma charakter cywilnoprawny, i dlatego właściwym do jego rozpatrzenia jest sąd powszechny, a nie organ administracji. Zgodnie bowiem z art. 455 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2022 r., poz. 1360 ze zm., dalej również jako "k.c."), jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do jego wykonania. Jak słusznie wskazały organy obu instancji, w przepisach ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm.) brak jest podstawy prawnej uprawniającej osoby korzystające z pomocy społecznej do dochodzenia odsetek za nieterminowe wypłaty świadczeń.
Natomiast na gruncie przepisów k.c., jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. W razie zaś zwłoki dłużnika wierzyciel może nadto żądać naprawienia szkody na zasadach ogólnych (art. 481 § 1 i § 3 k.c.). Powszechnie przyjmuję się także, że do spraw cywilnych w rozumieniu przepisu art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1805 ze zm.), zaliczyć należy w pierwszej kolejności sprawy z zakresu prawa cywilnego, których materialnoprawna podstawa znajduje się w przepisach kodeksu cywilnego.
Wobec tego nie może zostać załatwiona sprawa przez organ administracji w drodze decyzji administracyjnej, w sytuacji gdy brak jest przepisu administracyjnego prawa materialnego, który upoważniał by organ administracji do takiego działania. Roszczenie, z którym wystąpiła Skarżąca (o odsetki) zaliczyć należy do kategorii spraw cywilnych uregulowanych w przepisach kodeksu cywilnego. A skoro tak to właściwym do jego rozpatrzenia jest sąd powszechny, co obligowało organy do zwrotu podania Skarżącej na podstawie art. 66 § 3 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 p.p.s.a.