Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] listopada 2004 r., nr [...] Starosta [...] odmówił R. L., W. L. i R. L. zwrotu części działki nr [...] położonej w Z. przy ul. [...], a stanowiącej aktualnie część działki oznaczonej nr [...], będącej własnością Skarbu Państwa oraz jako bezprzedmiotowe umorzył postępowanie w sprawie zwrotu części działki oznaczonej nr [...] położonej w Z. przy ul. [...], a stanowiącej aktualnie część działki oznaczonej nr [...], będącej własnością A. P. i M. P..
W uzasadnieniu decyzji Starosta wskazał, że Zarządzeniem nr [...] Naczelnika Miasta i Gminy w Z. z dnia [...] czerwca 1980 r., działka nr [...] o powierzchni [...] m2 została przejęta na własność Skarbu Państwa i weszła w skład działki oznaczonej nr [...] i [...]. Działka oznaczona nr [...] o powierzchni [...] m2 została w 1987 r. podzielona na działkę nr [...] o powierzchni [...] m2 i na działkę nr [...] o powierzchni [...] m2. Działkę o nr [...] aktem notarialnym z dnia [...] października 1995 r. przedstawiciele Gminy i Miasta w Z. sprzedali A. P. i M. P., natomiast w ramach opracowania planu podziału terenu budownictwa jednorodzinnego "[...]", działka nr [...] o powierzchni [...] m2 została przeznaczona na pas drogowy istniejącej ul. [...].
Od decyzji Starosty [...] odwołanie wnieśli R. L., R. L. i W. L., wnosząc o zwrot działki nr [...] o powierzchni [...] m2. Rozpatrując powyższe odwołanie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2005 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty podtrzymując argumenty w niej powołane. Dodatkowo, odnosząc się do dokonanego w 1987 r. podziału działki nr [...], na działki nr [...] i [...], organ zaznaczył, że miało to miejsce długo po zrealizowaniu celu wywłaszczenia i wcześniejszym rozstrzygnięciu praw właścicielskich do nieruchomości, dlatego nie stanowi to nowych przesłanek czy też okoliczności istotnych dla zasadności żądania zwrotu takich nieruchomości przez byłych właścicieli bądź ich następców prawnych.
Na decyzję Wojewody [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli R. L., R. L. i W. L., wnosząc o zwrot wywłaszczonej nieruchomości i podając, że do tej pory jest ona niezabudowana.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje
Skarga jest uzasadniona:
zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zapadły z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego (art. 7, 62 i 77 § 1 kpa), co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także z naruszeniem przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę prawną decyzji wydawanych w sprawach dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.
Zasada prawdy obiektywnej, wyrażona w art. 7 kpa, jest naczelną zasadą postępowania administracyjnego. Z zasady tej wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, tak by prawidłowo mogły być zastosowane przepisy prawa materialnego.
Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, podmiot wymieniony w tym przepisie może żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeśli stosownie do art. 137 stała się zbędna na cele określone w decyzji o wywłaszczeniu. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że zasadniczym zadaniem postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest ustalenie, czy w stosunku do nieruchomości objętej żądaniem zachodzą przesłanki określone w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ prowadzący takie postępowanie jest obowiązany do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia powyższej kwestii oraz do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego, istotnego w tej mierze, materiału dowodowego.
Poza sporem pozostaje fakt, że skarżący domagają się zwrotu części działki nr [...] wywłaszczonej decyzją z dnia [...] marca 1981 r. Naczelnika Miasta i Gminy Z.. Działka ta o pow. [...] m2 została podzielona na mniejsze działki między innymi utworzono działkę nr [...] o pow. [...] m2 i działkę [...]. Działka nr [...] została podzielona w roku 1987 na działkę nr [...] o pow. [...] m2 i na działkę nr [...] o pow. [...] m2. Obecnie działka nr [...] stanowi własność A. i M. małżonków P..
Rozpoznając sprawę organ I instancji nie rozważył czy istnieją, w rozumieniu art. 137 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przesłanki zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej aktualnie działkę nr [...] czego domagali się skarżący.
W odwołaniu do Wojewody [...] skarżący w sposób nie budzący wątpliwości podtrzymali żądanie zwrotu właśnie tej działki, czego organ ten także nie dostrzegł rozpoznając sprawę.
Mając na uwadze treść odwołania Wojewoda powinien zauważyć konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego, które pozwoliłoby na dokładne wyjaśnienie przez organ I instancji, czy nieruchomość, której dotyczy żądanie zwrotu, stała się zbędna na cel określony w decyzji o jej wywłaszczeniu. Biorąc pod uwagę przeprowadzone dotychczas postępowanie przez organ I instancji uznać należy, że Starosta [...] w ogóle nie zajął się kwestią zwrotu działki nr [...], zaś uzupełnienie we wskazanym zakresie postępowania oznacza jego uzupełnienie w znacznej części. Przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w zakresie badania zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, przez organ II instancji byłoby niedopuszczalne, gdyż naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności, której istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy. W tej sytuacji rzeczą organu odwoławczego rozpoznającego sprawę było uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania w celu uzupełnienia postępowania dowodowego w przedmiocie zwrotu działki [...].
Wskazane uchybienia prowadzą do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, c i art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.).