Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją [...] z dnia [...] marca 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako organ/SKO) działając na podstawie art. 127 kpa w związku z art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm. dalej jako kpa) i art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. 2015, poz. 1659) po rozpatrzeniu odwołania J. S.-C. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] znak: [...] o odmowie przyznania mu świadczenia wychowawczego na dziecko N. S.-C. na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r.
W uzasadnieniu SKO podało, iż J. S.-C. (dalej jako skarżący) wniósł o przyznanie mu świadczenia wychowawczego na drugie małoletnie dziecko, jednak wniosek nie mógł być uwzględniony gdyż świadczenie to w pełnej wysokości pobiera już jego żona.
Gdy chodzi o stan prawny organ wskazał, że zgodnie z art. 4 ust. 2 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016 r. poz. 195 dalej jako ustawa) świadczenie wychowawcze w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. W przypadku zbiegu prawa rodziców do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek (art. 22 ustawy).
Dalej organ wyjaśnił, że w przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, drugi rodzic złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, organ właściwy ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem.
Dalej organ podał, że we wniosku skarżący określił skład rodziny: J. S.-C. - wnioskodawca, A. G.-S. (żona) oraz dzieci: N. S.-C. i N. S.-C.. Wobec faktu, że matka dzieci A. G.-S. także złożyła wniosek o przyznanie świadczenia na ww. dzieci, organ podjął czynności wyjaśniające na podstawie art. 15 ust. 1 i art. 22 ustawy, tj. zwrócił się do właściwego OPS o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163, z późn. zm.), w celu weryfikacji zaistniałych wątpliwości.
SKO podało dalej, że podczas wywiadu skarżący "nie wyjaśnił z jakiego powodu złożył wniosek, skoro małżonka od 1 lipca 2016 r. pobiera już świadczenie wychowawcze" a ponadto odmówił udzielenia informacji niezbędnych do wypełnienia kwestionariusza wywiadu, nie stawił się też w siedzibie organu celem złożenia wyjaśnień.
Wobec powyższego SKO powołując się na art. 23 ust. 1 ustawy, uznało za zasadną odmowę przyznania skarżącemu prawa do świadczenia wychowawczego, podnosząc, że osoba ubiegająca się o to świadczenie uniemożliwiła skuteczne przeprowadzenie wywiadu, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy.
W skardze skierowanej do tut. Sądu skarżący zarzucił organowi błędne ustalenia faktyczne i prawne. Wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego w całości i o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił w szczególności, że 1 lipca 2017 roku jako pierwszy rodzic złożył wniosek o przyznanie świadczenia "500+" na trzecie, a drugie niepełnoletnie dziecko N. S.-C. (tymczasem decyzja SKO dotyczy starszej córki tj. N. S.-C.). Zarzucił także, że z akt nie wynika w jakiej dacie wniosek złożyła jego małżonka a matka dziecka i dlaczego pracownicy urzędu wzajemnie nie zweryfikowali ww wniosków.
Jednocześnie zakwestionował zarówno samą konieczność przeprowadzenia tzw. wywiadu środowiskowego przy składaniu wniosku na "drugie" dziecko (o więc bez uwzględniania kryterium dochodowego) jak i zasadność pytań zadawanych przez pracowników w szczególności tych dotyczących jego przychodów - wobec braku kryterium dochodowego przy wniosku obejmującym drugie dziecko.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r., poz. 1369, dalej jako ppsa) uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym.
Przeprowadzona pod względem zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do wniosku że skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem przy rozpoznawaniu sprawy SKO i organ I instancji naruszyły art. 7, 77 i 107 § 3 kpa - w sposób mający wpływ na wynik sprawy.
Jak wynika z niekwestionowanego i przytoczonego wyżej stanu prawnego, świadczenie wychowawcze na drugie dziecko w rodzinie przysługuje jego rodzicom o ile sprawują nad nim opiekę. Jeżeli rodzice dziecka mieszkają razem i razem sprawują opiekę nad dzieckiem, świadczenie przyznawane jest temu z rodziców, który pierwszy złoży wniosek. Tymczasem z akt sprawy, jak słusznie zarzucił skarżący, nie wynika aby organy administracji przeprowadziły w tym zakresie stosowne postępowanie wyjaśniające. Bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostaje brak współdziałania skarżącego przy przeprowadzaniu wywiadu, w szczególności jeśli przedmiotem wywiadu było ustalenie "dlaczego złożył on wniosek, skoro jego żona pobiera sporne świadczenie od 1 lipca 2016r." Jeżeli istotnie, jak twierdzą organy administracji, wniosek o świadczenie wychowawcze złożyła także żona skarżącego, to okoliczności niezbędne dla ustalenia istotnego z punktu widzenia przepisów ustawy stanu faktycznego – winny wynikać z porównania choćby obu wniosków.
Jeżeli wniosek złożył każdy z rodziców z osobna wskazując na jedno miejsce zamieszkania, to należało przyjąć, iż oboje rodzice mieszkają razem z dziećmi i oboje sprawują nad nimi opiekę (jak zresztą twierdził podczas rozprawy sądowoadministracyjnej skarżący). W dalszej kolejności do ustalenia pozostaje w jakiej dacie każdy z rodziców złożył wniosek a także jaką konkretnie decyzją z jakiej daty i na które dziecko w rodzinie żona skarżącego uzyskała żądane przez siebie świadczenie. Tymczasem z kat sprawy wynika jedynie, że skarżący, tak jak jego żona, złożył wniosek o świadczenie wychowawcze na drugie dziecko w rodzinie zaś organ odmówił mu przyznania ww świadczenia na pierwsze (starsze dziecko) podnosząc, że świadczenie to pobiera już jego zona. Ponieważ z akt sprawy nie wynika z jakiej daty pochodził wniosek drugiego rodzica, jaką decyzją przyznano żonie skarżącego świadczenie w wysokości 500 zł i na które dziecko, a także czy rodzice mieszkają razem i wspólnie sprawują opiekę nad dziećmi – zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji podlegały uchyleniu jako nie nadające się do rzeczowej weryfikacji w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Ponownie rozpoznając sprawę organy przeprowadzą postępowanie wyjaśniające we wskazanym, wynikającym z przepisów ustawy zakresie i podjętą decyzję uzasadnią stosownie do art. 107 § 3 kpa. Decyzja zapadła w wyniku rozpoznania wniosku skarżącego winna przy tym uwzględniać, że dotyczy on młodszego dziecka tj. N. a nie, jak orzekł organ, N. S. –C.
Pominięcie ustalenia ww okoliczności skutkowało przyjęciem wadliwości uchylonej w trybie art. 145 § 1 pkt. 1 lit c ppsa decyzji oraz decyzji organu I instancji uchylonej z kolei w trybie art. 135 ppsa.