Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r. o odmowie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej, położonej w W. przy ulicy [...], stanowiącej działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] o powierzchni [...] m2 z obrębu [...] (KW Nr [...]).
W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Kolegium podniosło, że w/w decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. Prezydent W. odmówił A. P., A. F., T. K., J. P. i M. F. przekształcenia wyżej wymienionego prawa do opisanej na wstępie nieruchomości ustalając, że prawo użytkowania wieczystego do połowy gruntu (związane z prawem własności lokalu nr [...]) ustanowione zostało na podstawie umowy użytkowania wieczystego - akt notarialny z dnia [...] listopada 1983 r. Rep. A-[...]) na rzecz Z. i A. P., których następcą prawnym jest J. P. - zaś do drugiej połowy gruntu prawo użytkowania wieczystego (związane z prawem własności lokalu nr [...]) ustanowione zostało na podstawie umowy użytkowania wieczystego - akt notarialny z dnia [...] grudnia 2000r. na rzecz A. F., T. K., M. F., J. P..
Wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności złożyli w dniu [...] grudnia 2000 r.: A. F., T. K. i J. P., zaś M. P. wniosek taki złożyła dnia [...] września 1999 r. Natomiast - pierwotnie nie wyrażająca zgody na powyższe - M. F. oświadczenie o akceptacji wniosku złożyła dopiero w dnia [...] sierpnia 2004 r.
W tych warunkach Prezydent W. odmówił przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności gruntu na podstawie przepisu art. 1 ust. 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. z 2001 r. Nr 120, poz. 1299 ze zm.) zgodnie z którym – po dokonaniu zmian przez art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U Nr 72, poz. 749) przepisy ustawy stosuje się do osób fizycznych, które nabyły prawo użytkowania wieczystego przed dniem 31 października 1998 r., a także do osób fizycznych będących ich następcami prawnymi i jeśli złożą wniosek, o którym mowa w art. 2, do dnia 31 grudnia 2002 r.
Ponieważ M. F. wniosek złożyła po upływie wyżej wskazanego terminu oraz ponieważ przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności mogło nastąpić jedynie przy jednoczesnym przekształceniu wszystkich istniejących udziałów w użytkowaniu wieczystym danej nieruchomości, Prezydent W. uznał, że w niniejszej sprawie brak było podstaw prawnych do dokonania przekształcenia wyżej opisanych praw.
Od decyzji tej odwołanie złożyli: A. F., J. P. oraz M. F..
Odwołujący się A. F. oraz J. P., we wspólnym odwołaniu, podnieśli, że ponieważ M. F. nie złożyła wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, pozostali współwłaściciele nieruchomości złożyli wniosek do sądu powszechnego domagając się wydania stosownego postanowienia, które zastępowałoby oświadczenie woli M. F.. Postępowanie sądowe zostało zakończona w dniu [...] września 2004 r., po wyrażeniu przez M.F. zgody na przekształcenie przedmiotowych praw w postępowaniu administracyjnym. Zdaniem skarżących zatem należało uznać, że w niniejszym przypadku został zachowany przez współużytkowników wieczystych nieruchomości termin wskazany w ustawie, ponieważ M. F. wyraziła zgodę na przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w toku trwającego postępowania sądowego, wszczętego na podstawie art. 199 k. c.
M. F. wnosiła natomiast o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w części dotyczącej uzasadnienia. Zdaniem skarżącej uzasadnienie decyzji nie analizowało czy została spełniona przesłanka nabycia prawa użytkowania wieczystego przez wnioskodawców w terminie wskazanym ustawą, to jest do dnia 31 października 1998 r. Ponadto zdaniem skarżącej uzasadnienie decyzji było niewłaściwe, "bowiem obarczało (ją)winą za negatywne rozstrzygnięcie (...) podczas, gdy wina leżała w pierwszym rzędzie po stronie A. F., J. P. i T. K., a także po stronie organu I instancji".
Rozpatrując sprawę w trybie instancji odwoławczej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. potwierdziło, że - zgodnie z przepisami ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności - jej przepisy stosuje się do osób fizycznych, które nabyły prawo użytkowania wieczystego przed dniem 31 października 1998 r., a także do osób fizycznych będących ich następcami prawnymi i złożą wniosek, o którym mowa w art. 2, do dnia 31 grudnia 2002 r. (art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności - (Dz. U. Nr 72, poz. 749).
Wnioskodawcy prawo użytkowania wieczystego uzyskali w dniu [...] listopada 1983 r., ale tylko co do połowy nieruchomości, w stosunku zaś do drugiej połowy – prawo takie nabyli dopiero w dniu [...] grudnia 2000 r. Oznacza to, że w przedmiotowej sprawie nie został spełniony warunek wskazany w przepisie art. l ust. 2 ustawy, zgodnie z którym przepisy ustawy stosuje się jedynie do osób fizycznych, które nabyły prawo użytkowania wieczystego przed dniem 31 października 1998 r.
Z akt sprawy - zdaniem organu odwoławczego - wynikało też bezspornie, że nie został spełniony drugi warunek tego przepisu, a mianowicie konieczność złożenia wniosku przez wszystkich użytkowników wieczystych w terminie do dnia 31 grudnia 2002 r. M. F. oświadczenie o wyrażeniu zgody na przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności złożyła bowiem dopiero dnia [...] sierpnia 2004 r.
Kolegium nie podzieliło przy tym stanowiska zawartego w odwołaniu A. F. i J. P., iż oświadczenie takie zostało złożone w wyniku wszczęcia postępowania sadowego na podstawie przepisu art. 199 k.c., a więc należałoby uznać, że wniosek został złożony w terminie wskazanym ustawą.
Postępowanie sądowe z wniosku A. F., T. K. i J. P. o rozstrzygnięcie w ramach zarządu rzeczą wspólną zostało zakończone postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] września 2004 r., w którym Sąd oddalił wniosek. W uzasadnieniu postanowienia wskazano zaś iż: "wobec tego, że żądanie wnioskodawców zostało w całości zrealizowane przez to, że uczestniczka złożyła oświadczenie o którym mowa wyżej, Sąd oddalił ich wniosek".
Tak więc w wyniku postępowania sądowego sąd nie zobowiązał M. F. do wyrażenia zgody na przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, a tylko takie zobowiązanie i udzielona zgoda w jego wyniku byłaby uznana za równoważną z wnioskiem o przekształcenie użytkowania wieczystego, lecz oddalił wniosek nie orzekając o nim pozytywnie.
Powyższe oznaczało, że dla organu administracji znaczenie miała data [...] sierpnia 2004 r., w którym to dniu M. F. złożyła oświadczenie o wyrażeniu zgody na przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.
Ponieważ data ta wskazywała na przekroczenie terminu określonego ustawą, nie było możliwe uwzględnienie wniosku o przekształcenie praw.
Kolegium wskazało ponadto, że inną przyczyną uniemożliwiającą dokonanie takiego przekształcenia, było niespełnienie warunku nabycia prawa użytkowania wieczystego co do całości nieruchomości w terminie określonym ustawą.
Powyższa decyzja stała się z kolei przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą wnieśli A. F. i J. P.. Skarżący wnosząc o uchylenie w całości decyzji Kolegium jednocześnie domagali się, aby Sąd dokonał przedmiotowego przekształcenia praw. Zarzucając organowi naruszenie art. 1 ust. 2 i ust. 5 pkt 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności oraz art. 7, 12 i 98 § 1 k.p.a. a także art. 32 Konstytucji RP i niezgodność z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego powtórzyli w zasadzie argumentację zawartą w odwołaniu.
W szczególności podniesione zostało, iż wyrażenie zgody na przekształcenie wyżej opisanego prawa przez M. F. nastąpiło w toku postępowania opartego na przepisie art. 199 k.c. a zatem powinno być traktowane na równi z orzeczeniem sądu, który w tej sprawie orzekał a ponadto podniesiono, że ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na drugiej połowie nieruchomości dopiero w roku 2000 nastąpiło nie z winy wnioskodawców a z winy organów samorządowych i państwowych i w związku z tym ta okoliczność nie może ujemnie oddziaływać na prawa stron.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej, przy czym kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny nie jest kolejną instancją odwoławczą od ostatecznych decyzji administracyjnych i w związku z tym nie rozpoznaje sprawy w jej aspekcie merytorycznym (nie może np. zmienić treści decyzji) a jedynie – jak wspomniano – ocenia zaskarżony akt pod względem jego legalności.
W związku z powyższym rozpatrując materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie i oceniając podniesione przez skarżących w skardze zarzuty, Sąd doszedł do przekonania, że nie podważają one legalności zaskarżonej decyzji.
Jak wskazano wyżej – zgodnie z jednym z warunków wymienionych w art. 1 ust. 2 cytowanej ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności przepisy tej ustawy stosuje się do osób fizycznych, które nabyły prawo użytkowania wieczystego przed dniem 31 października 1998 r. a także do osób fizycznych będących ich następcami prawnymi. Z powyższych zaś ewidentnych ustaleń wynika, że prawo użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości zostało ustanowione przed w/w datą tylko co do udziału ½ części (lokal nr [...]), natomiast co do pozostałego udziału prawo to powstało dopiero w 2000 r. (lokal nr [...]). Zgodnie zaś z przepisem art. 1 ust. 5 pkt 2a powołanej wyżej ustawy jej przepisy stosuje się odpowiednio do osób fizycznych będących właścicielami lokali, którym przysługuje udział w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej jako prawie związanym z własnością wyodrębnionego lokalu, jeżeli m. in. wszyscy współużytkownicy wieczyści nabyli prawo do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w myśl art. 1 ust. 2 ustawy czyli nabyli to prawo przed dniem 31 października 1998 r.
Nadmienić wypada, że prawo użytkowania wieczystego jest prawem, do którego ustanowienia konieczne jest nie tylko sporządzenie umowy w formie aktu notarialnego, ale dokonanie przez sąd wieczystoksięgowy konstytutywnego wpisu do księgi wieczystej. Znaczenie tego rodzaju wpisu polega na tym, że powstanie omawianego prawa następuje dopiero z chwilą dokonania wpisu, który ma moc wsteczną od dnia złożenia wniosku do sądu o wpis. Powyższe prowadzi do konkluzji, że przy ustalaniu daty nabycia prawa użytkowania wieczystego co do udziału związanego z własnością lokalu nr [...], nie mogą być brane pod uwagę, podnoszone w skardze, takie okoliczności jak: niezawiniona przez skarżących długotrwałość prowadzenia postępowania administracyjnego o ustanowienie powyższego prawa, wczesna data złożenia wniosku o ustanowienie prawa własności czasowej oraz starania i zaangażowanie zainteresowanych o ustanowienie w/w prawa. Prawo to bowiem przed złożeniem wniosku o wpis do księgi wieczystej, zawartego w akcie notarialnym z dnia [...] grudnia 2000 r. nie istniało.
Należało też podzielić stanowisko organów, iż w niniejszym stanie faktycznym nie można również mówić o spełnieniu kolejnego warunku wymaganego do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.
Wprawdzie, w związku z brakiem zgody wszystkich współużytkowników wieczystych na przekształcenie przysługującego im prawa, część z nich wystąpiła - do sądu powszechnego o wydanie rozstrzygnięcia w trybie przepisu art. 199 k.c., ale – niezależnie z jakich powodów – akcja ta nie doprowadziła do wydania przez sąd postanowienia uwzględniającego wniosek a tylko tego rodzaju orzeczenie sądu umocowywałoby wnioskodawców do dokonania czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu czyli do skutecznego wystąpienia z przedmiotowym wnioskiem o przekształcenie prawa.
Twierdzenie, że odmowne postanowienie sądu zostało wydane tylko z tej przyczyny, iż uczestniczka M. F. zmieniła zdanie i w toku postępowania sądowego przyłączyła się do wniosku o przekształcenie prawa, nie jest trafne, bowiem - zgodnie z przepisem art. 199 k.c. – sąd w tym postępowaniu nie ma obowiązku uwzględnienia każdego wniosku a orzeka mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich (tym wypadku) współużytkowników wieczystych. Decyzja sądu jest oczywiście w tym zakresie niezawisła i nie można w związku z tym w postępowaniu administracyjnym przewidywać i hipotetycznie przyjmować jakie by zapadło w powyższej sprawie postanowienie sądu, gdyby M. F. nie poparła w pewnym momencie wniosku o przekształcenie prawa.
W braku zatem pozytywnego postanowienia sądu cywilnego, słusznie organy przyjęły, że uczestniczka F. złożyła swoje oświadczenie po upływie wymaganego art. 1 ust. 1 cytowanej ustawy terminu bo po dniu 31 grudnia 2002 r.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd stwierdził zatem, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i z tych przyczyn, z mocy przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – orzekł jak w sentencji.