Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] marca 2016 r., nr [...].
Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Pismem z dnia 26 października 2012 r. S. G. wniósł o zwolnienie z kosztów sporządzenia operatów szacunkowych, określających wartość nieruchomości pozostawionej na byłym terytorium RP oraz nabytej w ramach częściowej realizacji prawa do rekompensaty, z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez W. G. w miejscowości W., powiat [...], województwo [...], a następnie w piśmie z dnia 29 grudnia 2013 r. złożył wniosek o zawieszenie postępowania, w związku z treścią pisma [...] Urzędu Wojewódzkiego w G. z dnia [...] listopada 2013 r., informującego o konieczności przedłożenia operatów szacunkowych, sporządzonych na zlecenie i koszt strony.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] Wojewoda [...] na wniosek S. G. zawiesił ww. postępowanie w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty, pouczając jednocześnie strony o dyspozycji art. 98 § 2 kpa.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r. Wojewoda [...] sprostował z urzędu we wskazanym postanowieniu z dnia [...] marca 2014 r. oczywistą omyłkę, zastępując błędnie wskazaną podstawę prawną rozstrzygnięcia, tj. "art. 98 § 1 pkt 4 kpa" - prawidłową "art. 98 § 1 kpa".
Z zażaleniem na powyższe rozstrzygnięcie wystąpił S. G., wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie wniosku przez zwolnienie od kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie, w szczególności o zwolnienie od kosztów dwóch operatów szacunkowych.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] marca 2016 r.
Organ uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie wskazał, że w sytuacji, gdy mimo wynikającej z treści z całego rozstrzygnięcia pełnej wiedzy i woli organu administracji co do przedmiotu podania i sposobu rozstrzygnięcia, dojdzie do niezgodności pomiędzy tą wiedzą i wolą, a częściowym wyrażeniem tego na piśmie, popełniony błąd może podlegać sprostowaniu przez organ w każdym czasie, na zasadzie określonej w art. 113 § 1 kpa. Aby mogło dojść do sprostowania decyzji oczywistość błędu nie może budzić wątpliwości.
W ocenie Ministra organ I instancji prawidłowo sprostował oczywistą omyłkę pisarską. W sprawie zachodziła bowiem konieczność sprostowania postanowienia z dnia [...] marca 2014 r. ze względu na oczywistość omyłki pisarskiej, wynikającej z nieprawidłowego zapisu. Jednocześnie dokonane sprostowanie nie ma wpływu na ocenę okoliczności sprawy, ani na wydane rozstrzygnięcie.
Odnosząc się do treści zażalenia organ wyjaśnił, że wbrew twierdzeniom strony zaskarżone postanowienie organu I instancji nie rozstrzyga kwestii zwolnienia z obowiązku przedłożenia operatów szacunkowych, do których organ administracji zobowiązał strony postępowania w postanowieniu z dnia [...] sierpnia 2012 r. Wojewoda wielokrotnie wyjaśniał stronom, kto jest zobowiązany do sporządzenia operatów szacunkowych. Przy czym przedmiotowe postępowanie o przyznanie prawa do rekompensaty zostało zawieszone postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r., a zatem organ nie może po tej dacie podejmować czynności innych niż określone w art. 102 kpa.
S. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe rozstrzygnięcie. Zaskarżył je w całości i zarzucił wydanie z naruszeniem przepisów postępowania - art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 144 kpa, "z powołaniem w uzasadnieniu postanowienia na art. 105 kpa, art. 126 kpa", które to uchybienia miały istotny wpływ na wynika sprawy i spowodowały wydanie zaskarżonego postanowienia. Ponadto zarzucił naruszenie przepisów art. 113 § 1 - § 3 kpa, przez powołanie na sprostowanie decyzji, podczas gdy tak nazwane sprostowanie podlega na powołaniu innego stanu rzeczy niż stan przedmiotowej sprawy i innej podstawy prawnej zawieszenia postępowania administracyjnego, a nie błędu pisarskiego, ani rachunkowego, ani oczywistej omyłki; przepisu art. 267 kpa, podczas gdy organ administracji nie orzekł merytorycznie w przedmiocie wniosku skarżącego o zwolnienie od poniesienia kosztów sporządzenia dwóch operatów szacunkowych nieruchomości, lecz ogólnikowo, nadając nieprawdziwą treść, powołał przepis art. 7 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Polski.
W związku z podniesionymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i poprzedzającego je postanowienia Wojewody [...]. Ponadto o wydanie orzeczenia uznającego jego uprawnienie do zwolnienia w całości od kosztów sporządzenia dwóch operatów szacunkowych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy organowi administracji do ponownego rozpoznania.
Skarżący uzasadnił, że w istocie organ uchyla się od rozpoznania jego wniosku o zwolnienie od sporządzenia dwóch operatów szacunkowych, gdyż sprostowanie to nie nastąpiłoby gdyby nie jego wniosek w tym przedmiocie.
Odpowiadając na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o oddalenie skargi w całości, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
W złożonym do Sądu piśmie procesowym skarżący zaprzeczył twierdzeniom zawartym w odpowiedzi na skargę, że wnosił o zwalenie z obowiązku przedłożenia operatów szacunkowych. Dodał, że nierozpoznanie wniosku o zwolnienie z kosztów sporządzenia operatów nie znajduje merytorycznej i prawnej podstawy. W jego ocenie ich nieprzedłożenie spowoduje uznanie żądania wszczęcia postępowania za wycofane, wbrew jego woli i utratę prawa do rekompensaty.
Z kolei Minister Skarbu Państwa wniósł o odroczenie rozprawy, gdyż w związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2017 r. ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o zasadach zarządzania mieniem państwowym, zgodnie z art. 53 pkt 1 tej ustawy, w zw. z art. 103 organem wyższego stopnia w sprawach o których mowa w art. 5 ust. 3 i art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 20005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP właściwy jest minister do spraw administracji publicznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżone orzeczenie nie narusza przepisów prawa.
Na wstępie należy podnieść, że zaskarżone postanowienie dotyczyło sprostowania oczywistej omyłki w orzeczeniu organu, a w postępowaniu przed sądem oceniana jest jego zgodność z przepisami prawa, a nie celowość jego wydania.
Przechodząc zatem do oceny zaskarżonego orzeczenia stwierdzić należy, że przepis art. 113 § 1 kpa, stanowiący jego podstawę prawną przewiduje, że organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Z kolei art. 126 tego aktu stanowi, iż do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105, art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113.
Przy czym przez oczywiste omyłki należy rozumieć błędy, które jednoznacznie wynikają z zestawienia zebranego w sprawie materiału dowodowego z treścią decyzji (postanowienia). Niedopuszczalne jest sprostowanie decyzji (postanowienia), które prowadziłoby do ponownego rozstrzygnięcia sprawy. W orzecznictwie sądowym poza sporem pozostaje stanowisko, że w postępowaniu o sprostowanie, w trybie wymienionego przepisu, nie mogą być rozpatrywane kwestie merytoryczne będące przedmiotem decyzji (postanowienia), a więc nie mogą być przedmiotem tego postępowania mylne ustalenia faktyczne lub błędne zastosowanie przepisów prawa (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 812/11, dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Oczywistą omyłką pisarską może być widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia, widoczne niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów, może to też być wyrażenie w orzeczeniu treści, która widocznie jest niezgodna z myślą organu, a została wpisana przez przytoczenie niewłaściwego sformułowania (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w Warszawie z dnia 12 lutego 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 2258/12 dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W rozpatrywanej sprawie organ I instancji dokonał sprostowania w ten sposób, że w miejsce błędnej podstawy prawnej postanowienia "art. 98 § 1 pkt 4 kpa" pisał "art. 98 § 1 kpa".
O ile zatem sprostowanie podstawy prawnej w większości przypadków nie może zostać uznane za prawidłowe, to w niniejszym przypadku - kiedy jednostka redakcyjna art. 98 § 1 kpa nie dzieli się na punkty (a organ błędnie wskazał na nieistniejący w niej punkt) – jest ono zgodne z prawem. W tym przypadku oznaczenie właściwej podstawy prawnej w istocie nie uległo żadnym zmianom. W związku z tym, popełniona omyłka pisarska mogła podlegać sprostowaniu, w trybie art. 113 § 1 kpa - a dokonane sprostowanie uznać należy za prawidłowe.
Wyjaśnić należy, iż zgodnie z tezą Naczelnego Sądu Administracyjnego, wymienioną w wyroku z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt II OSK 931/14, w postępowaniu o sprostowanie w trybie art. 113 kpa nie mogą być rozpatrywane kwestie merytoryczne, będące przedmiotem decyzji, a więc nie mogą być przedmiotem tego postępowania mylne ustalenia faktyczne lub błędne zastosowanie przepisów prawa. Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie.
Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, że nie mogły one odnieść pożądanego przez skarżącego skutku. Dokonane sprostowanie orzeczenia o zawieszeniu nie wpływa w żaden sposób na merytoryczną ocenę sprawy. Z tego też względu nie ma żadnego związku z rozpoznaniem wniosku skarżącego o zwolnienie z poniesienia kosztów wykonania operatów szacunkowych, które są niezbędne do załatwienia sprawy o rekompensatę za mienie zabużańskie. Przy czym, jak wynika z akt sprawy, postępowanie zostało zawieszone na wniosek opatrzony datą 29 grudnia 2013 r. i podpisany przez S. G., a strona wiedziała jakie są konsekwencje podjęcia takiego rozstrzygnięcia, gdyż została pouczona o treści art. 98 § 2 kpa. Trudno zatem w wydaniu tego rozstrzygnięcia upatrywać jakiegokolwiek celowego działania organu nakierunkowanego na niezałatwienie sprawy z wniosku strony.
Odnosząc się z kolei do wniosku organu o odroczenie rozprawy Sąd stanął na stanowisku, że zmiany organizacyjne w administracji publicznej - na co jako przyczynę odroczenia zdaje się wskazywać Minister w złożonym wniosku - w tym przypadku nie mogły stanowić przyczyny uzasadniającej odroczenie. Zgodnie bowiem z art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. dalej ppsa), sąd nawet na zgodny wniosek stron może odroczyć posiedzenie tylko z ważnej przyczyny. Powołane przez stronę okoliczności znane były organowi już wcześniej, a zmiana ta nie może zostać uznana za nagłą i niespodziewaną, gdyż rozprawa odbyła się 10 dni po jej wejściu w życie. W związku z tym wniosek ten nie został uwzględniony.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji.