Uzasadnienie
Wojewoda W. (Wojewoda), działając na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), decyzją z [...] listopada 2010 r. nr [...], odmówił stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego, prawa własności nieruchomości położonej w W., w obrębie W., oznaczonej jako działki: nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, objętej księgą wieczystą nr [...].
Na skutek odwołania J. C., J. C., M. P. i I. C. od powyższej decyzji, Minister Infrastruktury, decyzją z [...] czerwca 2011 r. nr [...] - uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Następnie decyzją z [...] sierpnia 2013 r. nr [...] Wojewoda umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę K., prawa własności nieruchomości położonej w W., w obrębie W., oznaczonej jako działki: [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...], nr [...]o pow. [...]ha, objętej księga wieczystą o nr [...].
Na skutek odwołania J. C., J. C., M. P. i I. C. od powyższej decyzji, Minister Rozwoju (Minister), decyzją z [...] lutego 2020 r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Na powyższą decyzję J. C., M. P. i I. C. (Skarżący), reprezentowane przez adwokata P. M., wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę zarzucając naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik na treść rozstrzygnięcia, w szczególności:
- a) naruszenie art. 30 § 4 w związku z art. 97 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz U. z 2020 r. poz. 256), powoływana dalej jako "K.p.a.", poprzez skierowanie decyzji do strony nieżyjącej, tj.: J. C., nieustalenie i niewezwanie spadkobierców strony zmarłej w toku postępowania administracyjnego oraz nie zawieszenie postępowania w sytuacji śmierci strony w toku postępowania, czyli zaistnienia przesłanki do obligatoryjnego jego zawieszenia z urzędu;
- b) naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 8 K.p.a. oraz art. 11 K.p.a., poprzez pominięcie przez organ II instancji argumentacji Skarżących i brak odniesienia się do istoty przedstawianych w postepowaniu zastrzeżeń i wątpliwości, a w konsekwencji sformułowanie uzasadnienia decyzji w sposób niepełny;
- c) naruszenie art. 7 K.pa. oraz 77 § 1 K.p.a., poprzez nierozpatrzenie kompletnego materiału dowodowego, na podstawie którego organ odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego, z dniem 1 stycznia 1999 r., a w rezultacie błędnej wykładni normy art. 73 ww ustawy.
Wobec powyższego Skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji oraz zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania sądowego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji, z uwagi na skierowanie zaskarżonej decyzji do zmarłego.
Przy piśmie z 18 czerwca 2020 r. (wpływ do Sądu 22 czerwca 2020 r.), pełnomocnik Skarżących złożył do akt sądowych sprawy poświadczony za zgodność z oryginałem odpis aktu zgonu J. C. z którego wynika, że ww. zmarł [...] listopada 2019 r. w Kanadzie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), powoływaną dalej jako "P.p.s.a." Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa, co daje podstawę do stwierdzenia jej nieważności.
Na wstępie podkreślić należy, że koniecznym elementem każdego postępowania administracyjnego są jego podmioty, tj. organ, przed którym toczy się postępowanie oraz strona, o której prawach organ administracyjny orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, a zatem jeżeli ma zdolność prawną. Zdolność prawną należy zaś oceniać według przepisów prawa cywilnego (art. 30 § 1 K.p.a.). Zgodnie z art. 8 kodeksu cywilnego zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin, a kończy się z chwilą śmierci. Z powyższego wynika zatem, że status strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Osoba zmarła nie może mieć ani zdolności prawnej, ani być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego. Innymi słowy w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć, ani prowadzić postępowania, nie mogą też być do niej kierowane wydane w sprawie rozstrzygnięcia.
Podkreślić należy w tym miejscu, że skierowanie decyzji do osoby zmarłej nie może być potraktowane jako okoliczność uzasadniająca ewentualnie wznowienie postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Sąd rozpoznający sprawę w pełni podziela i przyjmuje za własny pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 9 grudnia 2011 r., w którym wskazano, że możliwość skorzystania przez następców prawnych, którzy z racji tego następstwa stali się dysponentami praw materialnych i powinni od początku brać udział w postępowaniu jako strony nie usuwa wadliwości w postaci rażącego naruszenia prawa związanego ze skierowaniem decyzji do osoby nieżyjącej. Podstawa wznowienia określona w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. polega na niebraniu przez stronę, bez własnej winy udziału w postępowaniu, a nie na skierowaniu decyzji do osoby nieżyjącej.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, że zaskarżona decyzja z [...] lutego 2020 r., jak słusznie podnoszą Skarżący, a Minister tego nie kwestionuje - skierowana została do J. C., który jak wynika ze znajdującego się w aktach sądowych sprawy odpisu skróconego aktu zgonu zmarł [...] listopada 2019 r.
Rozstrzygnięcie organu drugiej instancji skierowane zatem zostało do osoby zmarłej.
Tym samym, w ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, o co wnosi sam organ w udzielonej odpowiedzi na skargę. Jak wskazano decyzję tę skierowano do osoby nieżyjącej, która w chwili jego wydawania nie miała już przymiotu strony, co stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, wydanie rozstrzygnięcia w stosunku do osoby zmarłej oznacza, że jest ono obarczone wadą nieważności i powinno być usunięte z obrotu prawnego, aby nie wywoływało skutków prawnych. Nie ma przy tym znaczenia, czy organ prowadząc postępowanie wiedział, że osoba będąca dotychczas stroną postępowania nie żyje, czy też takiej wiedzy nie posiadał. Organ powinien w sposób prawidłowy, na każdym etapie postępowania mieć aktualną wiedzę na temat kręgu podmiotów mających interes prawny w danym postępowaniu (art. 61 § 4 K.p.a. w związku z art. 10 § 1 K.p.a.).
Mając zaś na uwadze, że zaskarżona decyzja podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanej wyżej przyczyny, Sąd nie badał przedmiotowej decyzji merytorycznie pod względem zgodności z prawem.
Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę wskazane wyżej kwestie i ustali aktualny krąg stron postępowania, którym należy zapewnić udział w postępowaniu i do których należy kierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcia.
Sąd wskazuje końcowo, że do skargi dołączona została również kopia datowanego na [...] marca 2020 r. i skierowanego do organu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra. Kopia tego wniosku znajdowała się również w aktach administracyjnych przekazanych sądowi. Z prezentaty organu wynika, że wniosek wpłynął do niego [...] marca 2020 r.
Rozważyć zatem należało, czy zachodziły przesłanki do zawieszenia postępowania sądowego na mocy art. 56 p.p.s.a.
Zgodnie z powyższym przepisem, w razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu stwierdzenia nieważności aktu, postępowanie sądowe podlega zawieszeniu.
Skarga na decyzję Ministra wniesiona została przez Skarżących za pośrednictwem operatora pocztowego. Jak wynika z odcisku datownika na kopercie, nadana została w Urzędzie Pocztowym 24 marca 2020 r. Oznacza to, że skarga wniesiona została do sądu 24 marca 2020 r.
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wszczynane jest postanowieniem z urzędu albo na wniosek strony. Wszczęcie postępowania wymaga w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji czy to z urzędu czy na wniosek strony wymaga wydania postanowienia. Skoro w niniejszej sprawie skarga wniesiona została 24 marca 2020 r., wniosek o stwierdzenie decyzji wpłynął do organu 25 marca 2020 r. oczywiste jest, że nie doszło do wszczęcia postępowania przed datą dniem wniesienia skargi do sądu. Nie było zatem podstaw do zawieszenia postępowania sądowego na mocy art. 56 p.p.s.a.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a orzekł jak sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 P.p.s.a., zasądzając na rzecz Skarżących kwotę 200 złotych tytułem uiszczonego wpisu i 480 złotych tytułem wynagrodzenia pełnomocnika.
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 1 w zw. z art. 120 ww. ustawy, zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 K.p.a. lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania.