Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] Wojewoda [...] na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania B. K. i W. K. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] marca 2009 r., nr [...] o odmowie przyznania odszkodowania za budynki znajdujące się na gruncie nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej [...] o powierzchni [...] m2.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Nieruchomość położona w W. przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] zgodnie z art. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.) przeszła na własność gminy m.st. Warszawy, a następnie z mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz U. Nr 14, poz. 130 ze zm.) stała się własnością Skarbu Państwa. Powyższa nieruchomość została nabyta przez E. K. aktem notarialnym z dnia [...] listopada 1942 r., [...]. Wnioskiem z dnia 22 września 2006 r., B. K., spadkobierczyni E. K. wystąpiła o odszkodowanie za budynki znajdujące się na gruncie położonym przy ul. [...], wskazując, że w decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] października 1971 r., nr [...] ustalono odszkodowanie za działkę i rośliny, natomiast nie odniesiono się do budynków znajdujących na w/w gruncie.
Prezydent [...] wyjaśnił, że kwestie odszkodowań za nieruchomości przejęte dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy reguluje obecnie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. Nr 261 z 2004 r., poz. 2603 ze zm.) – dalej jako u.g.n. Organ pierwszej instancji ustalił, że na gruncie nieruchomości położonej przy ul. [...] znajdował się stary, drewniany, parterowy budynek mieszkalny (X kategoria zniszczeń - budynek drewniany III dachowany). Zgodnie z oświadczeniem W. K. złożonym dnia [...] kwietnia 1971 r. na gruncie przedmiotowej nieruchomości istniał parterowy, drewniany budynek mieszkalny wybudowany w 1943 r., który wraz z zabudowaniami gospodarczymi i ogrodzeniem został rozebrany w 1970 r. Według karty opisu nieruchomości sporządzonej dnia 2 grudnia 1948 r. przez Resort Techniczno - Budowlany Zarządu [...] na gruncie nieruchomości położonej przy ul. [...] znajdowała się drewniana oficyna poprzeczna (X kategoria zniszczeń) o pow. [...] m2 stanowiąca budynek mieszkalny, o pow. [...] m2 stanowiąca budynek gospodarczy oraz o pow. [...] m2 stanowiąca [...].
Prezydent [...] zauważył, że w aktach sprawy prowadzonych dla powyższej nieruchomości brak jest wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości złożonego w terminie określonym przez art. 7 ust. 1 w/w dekretu. Wniosek ten nie został również zarejestrowany w rejestrze wniosków dekretowych znajdującym się w [...] Urzędzie Wojewódzkim w W. Mając na uwadze powyższe ustalenia organ pierwszej instancji uznał, że budynek mieszkalny znajdujący się na gruncie przedmiotowej nieruchomości przeszedł na własność Skarbu Państwa przed dniem 5 kwietnia 1958 r., co oznacza, że przesłanka ustalenia odszkodowania za ten budynek nie została spełniona, natomiast odszkodowania za pozostałe budynki, które znajdowały się na gruncie przedmiotowej nieruchomości, ustawa o gospodarce nieruchomościami nie przewiduje.
W związku z powyższym Prezydent [...] uznał, że brak jest podstaw prawnych do przyznania odszkodowania za budynki znajdujące się na gruncie i decyzją z dnia [...] marca 2009 r., nr [...] odmówił przyznania odszkodowania za budynki znajdujące się na gruncie nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej hip. nr [...] o powierzchni [...] m2.
Od decyzji organu pierwszej instancji B. K. wniosła odwołanie do Wojewody [...] zarzucając organowi dokonanie błędnych ustaleń faktycznych i błędną interpretację prawa.
W toku postępowania odwoławczego organ zasadniczo powtórzył ustalenia poczynione przez Prezydenta [...] dotyczące m. in. zabudowy nieruchomości i charakteru znajdujących się na niej budynków, ustaleń co do tego, iż poprzedni właściciele nieruchomości nie złożyli wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego na podstawie przepisu art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. W związku z powyższym objęcie nieruchomości w posiadanie Gminy m.st. Warszawy nastąpiło w drodze ogłoszenia o objęciu gruntów w posiadanie przez Gminę m.st. Warszawy z 1948 r. (Dz. Urz. RN i ZM Nr 27 z dnia 25 listopada 1948 r.), dołączonego do pisma Biura [...] Wydziału [...] Urzędu [...] z dnia 12 marca 2010 r. Organ odwoławczy zauważył, że w przedmiotowej sprawie wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego nie został zgłoszony w ciągu sześciu miesięcy od dnia 25 listopada 1948 r., co więcej, jak wspomniano, nie został złożony w ogóle.
Następstwem tego faktu było, zgodnie z art. 8 przejście wszystkich budynków znajdujących się na przejętym na rzecz Państwa gruncie na własność gminy, która obowiązana była wypłacić właścicielowi ustalone w myśl art. 9 odszkodowanie za budynki, nadające się do użytkowania lub naprawy. Owo przejście nastąpiło zatem, co wynika z wykładni a contrario art. 7 ust. 1 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy w powiązaniu z art. 8 dekretu, po upływie sześciu miesięcy od dnia 25 listopada 1948 r., tj. dnia ogłoszenia objęcia nieruchomości w posiadanie Gminy [...] w Dzienniku Urzędowym Zarządu [...], a więc w dniu 26 maja 1949 r. Budynki znajdujące się na nieruchomości położonej przy ul. [...] w W. przeszły zatem na własność gminy m.st. Warszawy przed wejściem w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r., to znaczy przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Wojewoda [...] wskazał, że poprzedni właściciele nieruchomości przy ul. [...] złożyli wniosek o przyznanie prawa do gruntu swej nieruchomości w trybie § 2 ust.1 uchwały Nr 11 Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 1965 r., w sprawie oddania niektórych terenów na obszarze m.st.
Warszawy w użytkowanie (Monitor Polski Nr 6 poz. 8), która przyznawała przedwojennym właścicielom lub ich następcom prawnym prawo do składania na nowo wniosków o ustanowienie użytkowania wieczystegow pewnym ograniczonym zakresie. Organ odwoławczy zauważył, że w dniu 29 lipca 1965 r. E. K. wskazując adres zamieszkania jako W. ul. [...] wystąpiła z wnioskiem o przyznanie jej użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości, na której znajduje się budynek składający się z 2 izb mieszkalnych o powierzchni użytkowej [...] m2. Powyższe potwierdza znajdująca się w aktach własnościowych notatka Dyrekcji Rozbudowy Miasta z rozmowy z W. K. z dnia 6 kwietnia 1971 r. Obecnie na działce znajdują się jedynie drzewa owocowe. Wydział [...] Prezydium [...] decyzją z dnia [...] listopada 1968 r., nr [...] odmówił przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w W., przy ul. [...] co prowadzi do uznania, że od dnia 26 maja 1949 r. właścicielem budynków, posadowionych na gruncie nieruchomości położonej przy ul. [...], wskutek spełnienia przytoczonych wyżej warunków przewidzianych w art. 7 i art. 8 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st.
Warszawy, jest Gmina [...]. Wojewoda [...] wskazał, że przejście budynków położonych przy ul. [...] na własność Skarbu Państwa nastąpiło przed dniem 5 kwietnia 1958 r., a zatem, pierwsza z przesłanek wymaganych do przyznania odszkodowania za budynki, o których mowa w art. 215 ust. 2 u.g.n. nie została spełniona. Skoro zatem bezspornie ustalono, że budynki znajdujące się na nieruchomości położonej przy ul. [...] w W. przeszły zatem na własność gminy m.st. Warszawy przed wejściem w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r., badanie, czy spełniona została druga z przesłanek odszkodowawczych, wymienionych w art. 215 ust. 2 u.g.n. nie może mieć wpływu na wynik rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Organ odwoławczy zauważył również, że wymóg, aby budynek objęty wnioskiem odszkodowawczym był domem jednorodzinnym mogłaby być rozpatrywana jedynie w odniesieniu do jednego z budynków, położonych na gruncie przy ul. [...] w W., mianowicie w odniesieniu do oficyny mieszkalnej o powierzchni [...] m2, gdyż dwa pozostałe budynki, tj. oficyny o charakterze gospodarczym nie mogły stanowić domów jednorodzinnych.
W związku z tym, że z powodu braku spełnienia przesłanki związanej z datą przejścia budynków położonych na gruncie nieruchomości położonej przy ul. [...] na własność Skarbu Państwa, organ pierwszej instancji nie mógł podjąć innego rozstrzygnięcia, jak tylko odmówić przyznania odszkodowania za owe budynki. Odnosząc się do zarzutów odwołania Wojewoda [...] zauważył, że przepis ustawy o gospodarce nieruchomościami, będący przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego w powołanym wyroku pozostaje w obrocie prawnym w brzmieniu, jakie nadał mu ustawodawca przed wydaniem tegoż wyroku, a tym samym, także w dniu wydania zaskarżonej decyzji Prezydenta [...]. Wejście w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 czerwca 2011 r. nie spowodowało automatycznej zmiany treści przepisu, regulującego przesłanki ustalenia odszkodowania co do gruntów nieruchomości i budynków, objętych działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy.
Reasumując, Wojewoda [...] uznał, że ocena Prezydenta [...] oparta jest o prawidłowo ustalony na zasadzie art. 215 ust. 2 u.g.n. stan faktyczny i prawny oraz zawiera rozstrzygnięcie stanowiące prawidłową subsumpcję ustaleń faktycznych do przesłanek zawartych w wymienionym przepisie i dlatego na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] marca 2009 r., nr [...].
Na powyższą decyzję B. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jej uchylenia.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, iż w jej ocenie Wojewoda [...] błędne zinterpretował zapis art. 215 u.g.n. wskazując, iż nie przewidywał on odszkodowania za "inne budynki" skoro mieszczą się one w pojęciu "działki". Zdaniem skarżącej przepis art. 215 u.g.n. wyróżnia "domy jednorodzinne" dlatego, że takim obiektom budowlanym nadano status nieruchomości pomimo, że nie są nieruchomościami, a zatem należało w stosunku do nich wprowadzić stosowną regulację. Zdaniem skarżącej nie oznacza, to, że inne części składowe nieruchomości są wyłączone przez przepis art. 215 u.g.n. z postępowania administracyjnego. Skarżąca podkreśliła, że decyzja odmawiająca wypłaty odszkodowania została wydana bez podstawy prawnej, gdyż przepis art. 215 u.g.n. nie reguluje kwestii objętych stanem faktycznym opisanym w decyzji i nie zawiera przesłanek dla podanego w decyzjach rozstrzygnięcia. Skarżąca zarzuciła również Wojewodzie [...] to, że oparł się na twierdzeniu, że decyzja Prezydium [...] z dnia [...] listopada 1968 r., ma ten skutek, że od dnia 26 maja 1949 r., właścicielem budynku [...] jest Skarb Państwa.
Skarżąca podkreśliła, że w opisanej sytuacji organ ma obowiązek ustalić termin pozbawienia właściciela możliwości władania nieruchomością. Zaznaczyła, że budynek oznaczony nr [...] przy ul. [...] istniał jeszcze w dacie wydania decyzji z [...] listopada 1968 r., a właścicielka faktycznie w nim zamieszkiwała, a zatem była uprawniona do otrzymania odszkodowania. Reasumując strona zaznaczyła, że sprawa nie dotyczy sporu prawnego, a ustalenia że budynek przy ul. [...] nie został zaewidencjonowany lub też wypadł z ewidencji obiektów, za które planowano wypłacić odszkodowanie.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji stwierdzając, że w skardze nie wskazano na nowe okoliczności sprawy, które mogłyby wpłynąć na sposób rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Stosownie do treści przepisu art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a."), sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym.
Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie występuje tego rodzaju zależność, bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 18 stycznia 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 2079/12 zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego na podstawie art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U z 1997 r. Nr 102, poz. 643) z pytaniem prawnym "czy art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) w zakresie, w jakim uzależnia prawo do odszkodowania od pozbawienia poprzedniego właściciela nieruchomości bądź jego następców prawnych faktycznej możliwości władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r., jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i z art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". Pojęcie "nieruchomości" zawarte w zadanym pytaniu prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, jest co prawda nie ostre, jednakże zdaniem Sądu dotyczy ono nie tylko nieruchomości gruntowych ale również budynków trwale z tym gruntem związanych.
W ocenie Sądu, w świetle stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy oraz zarzutów skargi, uznać należy, że odpowiedź Trybunału Konstytucyjnego na zadane pytanie prawne, będzie miała wpływ na jej wynik.
W tym stanie rzeczy Sad, na mocy art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a postanowił jak w sentencji.