Uzasadnienie
T. S. pismem z 23 lipca 2019 r. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o:
- 1) wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny,
- 2) przyznanie od organu na jego rzecz sumy pieniężnej określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.,
- 3) zasądzenie kosztów postępowania
- - w związku z niewykonaniem przez organ wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 stycznia 2019 r., sygn. akt IV SAB/Wa 476/18.
Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku T. S. o ustalenie i wypłatę odszkodowania - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie Sąd stwierdził, że Prezydent [...] dopuścił się przewlekłości w rozpoznaniu ww. wniosku, lecz nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi w dniu 22 maja 2019 r.
Zatem dwumiesięczny termin do rozpoznania przedmiotowego wniosku, zakreślony przez Sąd w powołanym wyroku, upłynął z dniem 22 lipca 2019 r.
Skarżący pismem z 3 lipca 2019 r. - przed upływem terminu wyznaczonego przez Sąd - wezwał Prezydenta [...] do wydania decyzji, a następnie pismem z 23 lipca 2019 r. wystąpił ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - żądając wymierzenia organowi grzywny oraz przyznania od organu na jego rzecz sumy pieniężnej.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie.
Obszernie i dokładnie przedstawił stan faktyczny sprawy oraz czynności podejmowane w sprawie. Podniósł, że strony były informowane o tych czynnościach w każdym stadium postępowania, poinformowano je również o konieczności uzupełnienia materiału dowodowego poprzez sporządzenie operatu szacunkowego. Dodał, że w sprawach o skomplikowanym stanie faktycznym zachodzi konieczność przeprowadzenia wielu dowodów i obowiązkiem organu jest sprawne - co nie zawsze oznacza szybkie - działanie. Ponadto postępowanie odszkodowawcze wiąże się z dysponowaniem środkami publicznymi - co powoduje, że powinno być przeprowadzone szczególnie wnikliwie i rzetelnie a nie pochopnie, inspirowane szybkością za wszelką cenę, szybkość postępowania nie może przeczyć obowiązkowi organu dokładnego wyjaśnienia sprawy.
Następnie pismem z dnia 17 marca 2020 r. organ wniósł o zawieszenie niniejszego postępowania z przyczyny prejudycjalnej - załączając odpis postanowienia z [...] marca 2020 r. o zawieszeniu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za grunt zajęty po drogę - ulicę [...], oznaczony jako działka ewidencyjna nr [...].
Sąd postanowił wniosku o zawieszenie postępowania nie uwzględnić. Jest on nieuzasadniony a ponadto ww. postanowienie odnosi się tylko do jednej działki. Natomiast skarżący domaga się odszkodowania za szereg działek, nie tylko za działkę nr [...], ale też za działki nr [...], nr [...] i nr [...] zajęte pod drogę - ulicę [...].
Do 30 lipca 2020 r. (dnia wyrokowania) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem Prezydentowi [...] grzywny.
Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z kolei w myśl art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 22 stycznia 2019 r., sygn. akt IV SAB/Wa 476/18, zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku T. S. o ustalenie i wypłatę odszkodowania - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi.
Bezsporne jest, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu w dniu 22 maja 2019 r. - zatem wyznaczony termin upłynął w dniu 22 lipca 2019 r.
Niekwestionowaną okolicznością jest również to, iż do dnia wniesienia rozpoznawanej skargi organ nadal nie rozstrzygnął przedmiotowej sprawy. Nie rozpatrzył także merytorycznie przedmiotowego wniosku do dnia wyrokowania.
W tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, iż niewykonywanie wyroków sądów – niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych – w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania.
Zgodnie z art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę za niewykonanie wyroku Sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Ustalenie wysokości grzywny zależy od okoliczności konkretnej sprawy.
Skład orzekający w rozpoznawanej sprawie uznał, że w realiach niniejszej sprawy wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 1.000 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd.
Zaznaczenia wymaga, że Sąd dokonał oceny bezczynności organu w niewykonaniu wyroku Sądu - do marca 2020 r., a następnie od maja 2020 r. do dnia wyrokowania.
Zgodnie bowiem z art. 15 zzs ust. 1 pkt 6) ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 i poz. 567) oraz ustawą nowelizującą z 31 marca 2020 r. (Dz. U. Nr 568) w okresie stanu zagrożenia epidemiologicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach administracyjnych ulega zawieszeniu na ten okres (tj. od 14 marca 2020 r.). Natomiast zgodnie z art. 15 zzs ust. 10 pkt 1) ustawy w okresie stanu zagrożenia epidemiologicznego lub epidemii przepisów o bezczynności organów oraz o obowiązku organu i podmiotu, prowadzących odpowiednio postępowanie lub kontrolę, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się. W myśl art. 15 zzs ust. 11 ustawy zaprzestanie czynności przez sąd, organ lub podmiot, prowadzące odpowiednio postępowanie lub kontrolę, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.
Zaś zgodnie z art. 68 ust. 7 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r., poz. 875) terminy w postępowaniach, o których mowa w art. 15zzs ustawy zmienianej w art. 46 (tj. ww. ustawy z 2 marca 2020 r.), których bieg uległ zawieszeniu na podstawie art. 15zzs (ww. ustawy z 2 marca 2020 r.), biegną dalej po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.
Oznacza, to, że postępowanie administracyjne dotyczące rozpoznania wniosku T. S. o ustalenie i wypłatę odszkodowania rozpoczęło dalszy swój bieg od 24 maja 2020 r., tj. 7 dni od dnia wejścia w życie ww. ustawy zmieniającej z dnia 14 maja 2020 r., tj. 16 maja 2020 r.
Jednocześnie, mając na uwadze treść art. 154 § 2 p.p.s.a., Sąd uznał, iż zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Przy tej ocenie Sąd wziął pod uwagę wysokość przekroczenia wyznaczonego terminu oraz przedstawione przez organ w odpowiedzi na skargę okoliczności mające wpływ na niedotrzymanie przez niego terminów załatwienia sprawy.
Sąd oddalił skargę w zakresie przyznania od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego - na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a - sumy pieniężnej, uznając to żądanie za nieuzasadnione.
Wskazać należy, że ww. przepis nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej, stanowiąc jedynie o "sumie pieniężnej". Kwota ta, poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma też znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, iż ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Użycie przez ustawodawcę czasownika "może" w treści tego art. oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny.
Podkreślić też trzeba, że o ile wymierzenie grzywny organowi ma na celu przede wszystkim oddziaływać na organ mobilizująco i prewencyjnie, o tyle przyznanie stronie od organu określonej sumy pieniężnej ma, jak już wskazano powyżej, charakter głównie kompensacyjny. Ma ono niejako zrekompensować stronie skarżącej stratę, jaką poniosła na skutek nie wykonania przez organ wyroku sądu. W związku z tym wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym strona powinna nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością organu w zakresie wykonania wyroku sądu.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż z treści skargi w ogóle nie wynika, aby skarżący doznał w związku z bezczynnością organu krzywdy, którą należałoby zrekompensować.
Jeszcze raz należy podkreślić, iż zakwalifikowanie działań organu jako bezczynności w wykonaniu wyroku nie oznacza automatycznie konieczności orzeczenia na rzecz skarżącego sumy pieniężnej - bowiem zasądzenie tej sumy nie jest bezpośrednią konsekwencją bezczynności. Ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej.
Sąd zasądził też na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 151 i art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku