Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r., nr [...] Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymał w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...] nakładające na Muzeum [...] w D. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości [...] ([...]) złotych.
W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan faktyczny:
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...] [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków nałożył grzywnę w celu przymuszenia w wysokości [...] złotych na Muzeum [...] w D. wobec niewykonania w terminie prac konserwatorskich i robót budowlanych przy [...] z D..
Na ww. postanowienie zażalenie złożyło Muzeum [...] w D. podnosząc, iż nałożenie grzywny jest środkiem zbyt uciążliwym dla zobowiązanego.
Rozpoznając przedmiotowe zażalenie Minister wskazał, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] zobowiązał Muzeum [...] w D. do przeprowadzenie prac konserwatorskich i robót budowlanych przy [...] w D.. Powyższa decyzja została zmieniona decyzją nr [...][...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] listopada 2004 r., odnośnie terminu wykonania nakazanych prac, który ustalony został na koniec listopada 2005 r. Pomimo upływu terminu oraz upomnienia z dnia 23 stycznia 2006 r., a także postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia z dnia [...] lutego 2006 r. nakazane prace nie zostały wykonane.
Z tego względu w ocenie Ministra w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki do zastosowania grzywny w celu przymuszenia, zgodnie z treścią art. 119 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.).
Ponadto, zdaniem organu II instancji zaskarżone postanowienie zawiera elementy wymagane przepisem art. 122 § 2 powołanej ustawy, tj.: wezwanie do uiszczenia nałożonej grzywny w oznaczonym terminie (w badanym postanowieniu 30 dni od dnia doręczenia postanowienia) z pouczeniem, że w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oraz wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu (w badanym postanowieniu 14 dni od dnia doręczenia postanowienia), z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie, będą nakładane dalsze grzywny.
W ocenie Ministra grzywna nałożona zaskarżonym postanowieniem mieści się w przedziale ustalonym w art. 121 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który zgodnie z wskazanym przepisem w stosunku do osób prawnych może wynosić jednorazowo do 50 000 złotych. Kwota grzywny nałożona na [...] w D. jest stosunkowo niska i stanowi [...] dopuszczalnej wysokości grzywny. Przepis art. 123 powołanej ustawy dopuszcza zaś możliwość nakładania dalszych grzywien w przypadkach, gdy zobowiązany mimo wezwania nie wykonał obowiązku określonego w tytule wykonawczym.
Biorąc powyższe pod uwagę, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego stwierdził, iż postanowienie z dnia [...] czerwca 2007 r. o nałożeniu grzywny jest poprawne pod względem merytorycznym i formalnym.
Muzeum [...] w D., reprezentowane przez pełnomocnika, złożyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2009 r., nr [...], wnosząc o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:
- 1) naruszenie art. 7 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego niezastosowanie zwłaszcza, gdy z okoliczności sprawy wynika, że zastosowanie środka egzekucyjnego o charakterze pieniężnym jest bezprzedmiotowe;
- 2) naruszenie art. 119 § 1 w zw. z art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez nałożenie grzywny w celu przymuszenia jako środka zbyt uciążliwego dla zobowiązanego.
W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak nie z powodów podniesionych przez stronę skarżącą. Stosownie bowiem do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że oceniając zaskarżone postanowienie pod względem jego zgodności z prawem, Sąd obowiązany jest wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.
Podstawą prowadzenia egzekucji administracyjnej jest - sporządzony według ustalonego wzoru - tytuł wykonawczy wystawiony przez wierzyciela na podstawie art. 26 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wzór tytułu wykonawczego określa wydane na podstawie art. 26 § 2 powyższej ustawy. Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541). Ponadto tytuł wykonawczy musi zawierać elementy wymienione enumeratywnie w przepisie art. 27 § 1 powołanej ustawy. Wystawiając tytuł wykonawczy wierzyciel bez wglądu na to, czy jest jednocześnie organem egzekucyjnym, winien dokonać jego kontroli z punktu widzenia wymogów określonych w powołanym art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jeśli tytuł wykonawczy nie spełnia tych wymogów, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając go wierzycielowi (art. 29 § 2 powołanej ustawy).
W ocenie Sądu, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego niesłusznie przyjął, że postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków nakładającego na skarżące Muzeum grzywnę w celu przymuszenia jest zgodne z prawem. Wskazać bowiem trzeba, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków winien z urzędu zbadać dopuszczalność egzekucji administracyjnej - tzn. między innymi, czy tytuł wykonawczy z dnia [...] lutego 2006 r. posiada wszystkie elementy wymienione w art. 27 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Tymczasem z załączonego do akt administracyjnych tytułu wykonawczego wynika, że nie zawiera on wymaganej pieczęci urzędowej wierzyciela (art. 27 § 1 pkt 7).
Definicja pieczęci urzędowej zawarta została w art. 16c ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych (Dz. U. z 2005 r. Nr 235, poz. 2000 ze zm.), zgodnie z którym urzędową pieczęcią jest metalowa, tłoczona pieczęć okrągła zawierająca pośrodku wizerunek orła ustalony dla godła Rzeczypospolitej Polskiej, a w otoku napis odpowiadający nazwie podmiotu uprawnionego do używania pieczęci. Urzędowej pieczęci używają podmioty, o których mowa w art. 2a powołanej ustawy, tj. zgodnie z pkt 2 tego przepisu także organy administracji rządowej (art. 16c ust. 3). W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków wykonujący zadania i kompetencje wojewody w zakresie ochrony zabytków oraz wchodzący w skład zespolonej administracji rządowej w województwie jest podmiotem uprawnionym i zobowiązanym do korzystania z takiej pieczęci.
Wobec tak ustalonego stanu prawnego, stwierdzić należy, iż organ egzekucyjny nie zbadał prawnej dopuszczalności egzekucji administracyjnej. Nie było oczywiście podstaw do zwrotu tytułu wykonawczego, skoro organ egzekucyjny ([...] Wojewódzki Konserwator Zabytków) jest jednocześnie wierzycielem, jednak braki tytułu wykonawczego powinny zostać wyeliminowane. Brak bowiem chociażby jednego z elementów tytułu wykonawczego wymienionego w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji powoduje niedopuszczalność egzekucji (zob. wyrok NSA z dnia 6 maja 1997 r., sygn. akt SA/Sz 1477/97, LEX nr 34164).
Wskazane wyżej uchybienia skutkują uchyleniem zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] czerwca 2007 r.
W tym stanie rzeczy przedwczesne jest ustosunkowywanie się przez Sąd do zarzutów podniesionych przez skarżącego, bowiem byłoby to możliwe tylko w sytuacji, gdyby postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte prawidłowo.
W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy.