Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] marca 2012 r. w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (1500 zł) M. i J. W. wystąpili o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
W wypełnionym urzędowym formularzu PPF wnioskodawcy podali, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Środki utrzymania czerpią ze świadczeń emerytalnych otrzymywanych przez obojga w łączonej wysokości [...] zł (brutto). Skarżący wyjaśnili, że ponoszą wydatki na opłaty za gaz [...] zł, energię elektryczną [...] zł oraz wodę i ścieki. Posiadają segment o powierzchni [...] m² wraz z działką, objętą użytkowaniem wieczystym, o powierzchni [...] m².
W związku z tym, że oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy zostało ocenione jako niewystarczające do oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżących, J. W. został zobowiązany do uzupełnienia złożonego wniosku, stosownie do art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem niewykazania przesłanek przyznania prawa pomocy, poprzez przedstawienie: informacji, czy składający wniosek poza uzyskiwaniem świadczenia emerytalnego wskazanego w formularzu PPF, prowadzi jakąkolwiek działalność (gospodarczą, zawodową, społeczną itp.), z którą wiąże się uzyskiwanie środków finansowych, odpisów zeznania podatkowego składającego wniosek z ostatnich dwóch lat, kopii dokumentów potwierdzających aktualną wysokość dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawcę i jego małżonkę z tytułu emerytury, wyciągu ze wszystkich posiadanych przez składającego wniosek oraz jego małżonkę rachunków bankowych i lokat wraz z historią dokonanych na nich operacji z ostatnich trzech miesięcy, szczegółowego wykazu wydatków ponoszonych miesięcznie na konieczne utrzymanie oraz inne potrzeby wraz z określeniem ich wysokości, w tym także przedstawienie dokumentów (rachunków, faktur) potwierdzających ich opłacanie.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący przedstawił zeznania podatkowe (wspólne) za rok 2010 i 2011, zestawienie operacji na dwóch kontach bankowych skarżących, kopie dowodów ponoszenia wydatków na utrzymanie (usługi telekomunikacyjne, wywóz nieczystości, gaz, opłaty na rzecz [...], abonament RTV, podatek od nieruchomości, opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego, umowa ubezpieczenia nieruchomości), a także dokumenty poświadczające wysokości otrzymywanych świadczeń emerytalnych po waloryzacji. W dodatkowym piśmie skarżący wyjaśnili, że z powodu trudności rodzinnych musieli zaciągnąć kredyty. Spłacane raty są uwidocznione w wyciągu bankowym. Z trudnością skarżący mają opłacać zobowiązania finansowe, z tego powodu na rachunkach bankowych posiadają debet. Zgromadzona kwota [...] zł na jednym z rachunków przeznaczona jest na uiszczenie opłat związanych z przekształceniem użytkowania wieczystego w prawo własności, związanym z przedmiotem sprawy. Ze względu na stan zdrowia skarżący w bieżącym roku zaprzestał z prowadzenia dodatkowych zajęć zawodowych.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważyć należało, co następuje:
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej: p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
W rozpoznawanej sprawie wniosek skarżących w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych został oceniony jako zasługujący na uwzględnienie z uwagi na wysokość ciążących na wnioskodawcach kosztów, wynikających z przedmiotu zaskarżenia. Wpis od skargi zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 18 maja 2012 r. został wyznaczony na kwotę [...] zł. Wpis od skargi kasacyjnej, którego obowiązek uiszczenia może ciążyć na skarżących, wynosi połowę wpisu od skargi, tj. 750 zł. W stosunku do możliwości finansowych skarżących wymienione obciążenia są na tyle wysokie, że ich samodzielne pokrycie jest niemożliwe bez uszczerbku koniecznego utrzymania rodziny.
Sytuacji materialnej strony, ustalonej na podstawie złożonego oświadczenia oraz dodatkowych wyjaśnień, nie można jednak traktować jako równoważnej wykazaniu przez wnioskodawców, iż znajdują się w stanie ubóstwa, bez możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżący mają zaspokojone elementarne potrzeby bytowe gospodarstwa domowego, uzyskują jednocześnie stałe i na tyle wysokie dochody z otrzymywanych świadczeń emerytalnych, że są w stanie pokryć, przy poczynieniu niezbędnych oszczędności, koszty wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, jeżeli jego udział w postępowaniu uważają za niezbędny.
Skarżący na ten cel nie muszą przeznaczać posiadanych oszczędności ([...] zł), jeśli zostały one zgromadzone na poczet opłaty za przekształcenie użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności. Składający wniosek są bowiem w stanie ograniczyć niezbędne wydatki, mając na uwadze, że zestawienie dokonywanych operacji na posiadanych rachunkach bankowych nie w każdym przypadku wskazuje na to, by dokonywane opłaty w zakresie swojej wysokości (np. usługi telekomunikacyjne) były usprawiedliwione w kontekście zgłoszonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowym.
Przypomnieć w tym miejscu trzeba, że instytucja prawa pomocy ma wymiar szczególny. Jako forma dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa jest przeznaczona dla osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych. W sytuacji zatem, gdy strona postępowania nie posiada środków na pokrycie kosztów postępowania, albowiem ponosi znaczne wydatki na cele niełączące się z całości z koniecznym utrzymaniem, w pierwszej kolejności powinna ograniczyć swoje wydatki, a dopiero, gdyby tego rodzaju działanie nie przyniosło wymiernych efektów, zwrócić się o przyznanie prawa pomocy.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia